II SA/Kr 55/05

Sygn. akt II SA/ Kr 55/ 05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Barbara Pasternak ( spr. ) WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2004r. , nr : [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzją organu I Instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 października 2004 r. , sygn. akt [...], po rozpatrzeniu odwołania R. W. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].2004 r. nr. [...] orzekającej o odmowie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 435 m kw, objętej [...], Obr. [...], jedn. ewid. K. przez R. W., działając na podstawie przepisów art.1 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 z póz. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, co następuje : Organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy potwierdzenia nabycia z mocy prawa własności opisanej wyżej nieruchomości uzasadniając takie rozstrzygnięcie nie spełnieniem wymogów ustawy. W szczególności organ wskazał, iż w dacie 26 maja 1990 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była C. L. -W., zaś w dacie 24 października 2001 r. (data wejścia w życie ustawy) był R. W. Ponieważ ustawa wymaga, aby osoba fizyczna, która chce nabyć własność nieruchomości była użytkownikiem wieczystym w obu tych datach, organ pierwszej instancji orzekł o odmowie potwierdzenia nabycia prawa własności na podstawie powołanej ustawy. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. R. W. wskazał, że w dniu 26 maja 1990 r. był współużytkownikiem przedmiotowej nieruchomości, zaś w dniu 29 sierpnia 2001 r. stał się jej użytkownikiem wieczystym, wobec tego spełnił przesłanki przewidziane w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Zgodnie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3 stała się ostateczna. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 (art. ust. 2 ustawy). Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta- w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa – w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego. Nabycie prawa własności nieruchomości następuje z mocy prawa, zaś ostateczna decyzja , o której mowa wyżej stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (art. 1 ust. 3 i ust. 4 ustawy). Zdaniem Kolegium przepis art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy jest jasny. Jego wykładnia gramatyczna nie pozostawia wątpliwości, iż ustawa obejmuje jedynie te osoby, które były użytkownikami wieczystymi nie tylko 26 maja 1990 r., ale także 24 października 2001 r., oraz następców prawnych osób, które spełniły oba te warunki łącznie. Wobec tego nie jest dopuszczalna wykładnia celowościowa powyższego przepisu. W dniu 26 maja 1990 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości była C. L. - W. Jak wynika z aktu notarialnego z dnia [...].1986 r. nr. rep. [...] M. i L. S. sprzedali m. in. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości C. L. - W. Z wypisu z księgi wieczystej nieruchomości z dnia [...].2004 r. wynika, że jako użytkownik wieczysty i właściciel budynku wpisana była nadal C. L. -W. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla K. z dnia 29 sierpnia 2001 r. sygn. akt I Ns 559/01/K wynika, że spadek po zmarłej w dniu [...].2000 r. C. L. -W. nabył w całości R. W.. Zatem w dniu 24 października 2001 r. (w dacie wejścia w życie ustawy) R. W. był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Skoro użytkownikiem tym był jedynie w drugiej z wymienionych przez ustawę dat, to nie spełnia on warunków przewidzianych w art. 1ust. 1 ustawy. Nadto z żadnego ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika, by R. W. był w dniu 26 maja 1990 r. współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. R. W., działający przez pełnomocnika. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił, iż wbrew twierdzeniom organu spełnił wszystkie warunki do nieodpłatnego nabycia nieruchomości. Był współużytkownikiem nieruchomości, ponieważ wspólnie ze swoją matką nieruchomość tę użytkował. Ponadto na mocy cyt. wyżej postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku- nabył po matce wszystkie prawa, w tym prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Powołując się na art. 1 ust. 2 ustawy skarżący podniósł, że niewątpliwie jest następcą prawnym po swojej matce C. L. -W., a więc należy do kręgu osób objętych tym przepisem. Reasumując, spełnia wszystkie przesłanki do nieodpłatnego nabycia nieruchomości, co wynika także z wykładni celowościowej przepisu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w przedmiocie interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W sprawowaniu tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, bowiem zgodnie z art. 134 § 1 ppsa - zakres rozstrzygnięcia określają granice rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Sąd ocenia zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania obowiązującymi w dniu jej wydania. Skargę należało uznać za uzasadnioną. Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Nieobowiązująca już ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 ze zm.) wprowadziła możliwość nieodpłatnego nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Początkowo objęła ona wyłącznie użytkowników wieczystych nieruchomości określonych rodzajowo i położonych na obszarach Państwa Polskiego objętych działaniem dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. nr 46, poz. 340 ze zm.), pod warunkiem złożenia wniosku w terminie w ustawie przewidzianym W wyniku dokonanych nowelizacji ( w 2002 i 2003 r.), ustawa ta objęła swym zasięgiem terytorium całego kraju, a ograniczenie w postaci obowiązkowego terminu do złożenia wniosku przestało obowiązywać. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy, nabycie prawa własności przysługiwało także następcom prawnym osób, które były użytkownikami wieczystymi nieruchomości w okresie, o jakim mowa w tym przepisie. Ustawa powyższa niewątpliwie miała na celu stworzenie możliwości uwłaszczenia dla stosunkowo szerokiego kręgu użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi. W brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze określała ona przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, jakie musiały zostać spełnione przez użytkownika wieczystego (współużytkownika wieczystego) będącego osobą fizyczną dla roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości wymienionej w tym przepisie. Jedną z tych przesłanek było legitymowanie się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. , jak i w dacie wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r.). Chodziło więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach. Roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przysługiwało użytkownikowi wieczystemu spełniającemu wszystkie przesłanki określone w art. 1 ust. 1 ustawy, a także jego następcy prawnemu, tj. osobie, która w uprawnienia wieczystego użytkownika weszła po dniu wejścia w życie ustawy. Ustawodawca ustanowił dwie znacznie odlegle w czasie daty, jako początek i koniec zdarzenia, z którym ustawa wiązała postanie skutku prawnego w postaci uzyskania skutecznego roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanej wieczyście nieruchomości. Skoro zatem ustawodawca w 2001 r. ustalił datę sprzed 11 lat (26 maja 1990 r.) jako początek zdarzenia prawnego , którego określony ustawą skutek powstał w dacie wejścia w życie ustawy, to uprawniony jest pogląd, że z woli ustawodawcy skutek ten dotyczy wszystkich osób fizycznych, które w tej początkowej dacie były użytkownikami wieczystymi z wszystkimi z tego faktu wynikającymi konsekwencjami. Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organ i nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego C. L. - W. nabyła prawo użytkowania wieczystego od M. i L. S. w dniu [...].1986 r. (akt notarialny rep. [...]). C. L. -W. była w dniu 26 maja 1990 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, czyli była użytkownikiem wieczystym w dacie, w której rozpoczął się okres ograniczony w ustawie dwoma datami-26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. W datach powyższych użytkownik wieczysty winien posiadać to prawo, ponieważ było to niezbędną przesłanką do uzyskania roszczenia wynikającego z ustawy. Uznanie, że przepis art. 1 ust. 1 ustawy wymagał , by użytkownikiem wieczystym była w obydwu tych datach ta sama osoba -niezależnie od tego, komu przysługiwałoby prawo wieczystego użytkowania pomiędzy tymi datami (ponieważ taki byłby wynik wykładni gramatycznej zastosowanej przez organ) nie da się pogodzić z sensem tego przepisu. Chodzi w nim bowiem o ciągłość korzystania z prawa wieczystego użytkowania przez osoby fizyczne w okresie od 26 maja 1990 r. do 24 października 2001 r. Pierwsza z tych dat stanowiła początek okresu, który kończył się wejściem w życie ustawy, w którym to okresie osoby te powinny być użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Następstwem przyjętego przez ustawodawcę w art. 1 ust. 1 ustawy założenia będzie stwierdzenie, że w przypadku gdy użytkownik wieczysty, dla którego w dniu 26 maja 1990 r. rozpoczął się okres, który zakończy się 24 października 2001 r. przestanie być użytkownikiem wieczystym przed dniem wejścia w życie ustawy, to w jego miejsce wstępują następcy prawni będący z mocy prawa kontynuatorami jego praw związanych z wykonywaniem prawa wieczystego użytkowania w omawianym okresie. Celem ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. było stworzenie szerokiemu kręgowi użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi warunków do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będącej przedmiotem wieczystego użytkowania. Nie znajduje uzasadnienia na gruncie przepisów ustawy pogląd, że celem ustawodawcy było różnicowanie sytuacji prawnej następców prawnych użytkownika wieczystego w zależności od daty powstania następstwa prawnego i wyeliminowanie tych spośród następców prawnych, którzy prawo wieczystego użytkowania nabyli po dacie 26 maja 1990 r., ale przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed 24 października 2001 r. Różnicowanie takie byłoby także sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z zasadą równości, jako kardynalnymi zasadami ustroju Rzeczypospolitej (art. 2 i art. 32 Konstytucji RP). W sytuacji niniejszej sprawy skarżący nie miał żadnego wpływu na datę powstania następstwa prawnego po swojej matce, ponieważ tytułem tego następstwa w przypadku skarżącego było otwarcie spadku, które nastąpiło przed wejściem w życie ustawy. Zdarzenie to- niezależne od skarżącego nie mogło go pozbawić uprawnień wynikających z ustawy i postawić w sytuacji gorszej od sytuacji osób, które z różnych przyczyn (zależnych bądź niezależnych od nich) stały się następcami prawnymi osób, którym przysługiwało roszczenia wynikające art. 1 ustawy- po dacie jej wejścia w życie, tj. po 24 października 2001 r. Co więcej – nie mogło zniweczyć skutków ustawy, jakie wywołała ona w prawach C. L. -W. jako wieczystego użytkownika nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. Pogląd powyższy znajduje uzasadnienie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki : NSA z 7 lutego 2006 r. I OSK 410/05 publ. lex nr 194016 i WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2004 r. II SA/Gd 173/04, publ. lex nr 151533). Nie znajduje natomiast uzasadnienia zarzut skarżącego, iż skuteczność i zasadność jego roszczenia uzasadniona jest okolicznością przysługiwania mu prawa współużytkowania wieczystego w dacie 26 maja 1990 r. Jak wynika z przeprowadzonych w sprawie dowodów jedynym użytkownikiem wieczystym nieruchomości w tej dacie była matka skarżącego, zaś fakt, iż skarżący w tej dacie współużytkował przedmiotową nieruchomość nie może oznaczać bycia z tego powodu podmiotem prawa współużytkowania wieczystego. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 1 ust 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa należało orzec jak w sentencji. Sąd nie zawarł w orzeczeniu rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów na rzecz skarżącego, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 210 § 1 ppsa.