II SA/Kr 556/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o zwolnienie od kosztów sądowych wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Kr 556/12 w sprawie ze skargi J. D. na uchwałę Rady Miasta Limanowa z dnia 31 sierpnia 2011r., nr XV/69/2011 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Limanowa w obrębie granic administracyjnych miasta z wyłączeniem terenu osiedla "Mars" postanawia : I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, II. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. W dniu 17.01.2013r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 556/12. W nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych dochodów ze zdewastowanego gospodarstwa. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi stara chałupa drewniana o powierzchni 153 m2 (17m x 9m), mieszkanie o powierzchni 25 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 6 ha, w tym 1 ha "ogryzków łąki i pastwiska oraz 5 ha krzaków". Nie wykazał posiadania żadnych oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. D. podniósł, że nie stać go na pokrycie kosztów sądowych. Prowadzone przez niego gospodarstwo rolne zostało zdewastowane przez postkomunę i komunę podczas modernizacji i budowy oczyszczalni ścieków. Płody rolne są zatrute, a powietrze nad gospodarstwem skażone. W odpowiedzi na wezwanie referendarza wnioskodawca podał, że jego sytuacja majątkowa pogorszyła się i jest "całkiem pod psem". Skarżący nie posiada żadnych środków finansowych. "Losowo zdarza się, że wpadnie 20 zł za konary, wiatrołomy z krzaków, jakaś tam dziesiątka za jabłka z kilku jabłoni oraz ziemniaki z grządki." Nie pobiera także dopłat z UE, nie korzysta z pomocy społecznej, a jego wydatki są niewielkie. Dołączył także kopie rachunków za energię elektryczną, wywóz odpadów komunalnych, decyzji w sprawie podatku leśnego oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok. W dniu 22 lutego 2013r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, w którym zwolnił skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Postanowienie to zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 1.03.2013r. W dniu 6 marca 2013r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw skarżącego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22.02.2013r., sygn. akt II SA/Kr 556/12. Samo pismo zostało nadane w dniu 4.03.2013r. w urzędzie pocztowym [...], a zatem nastąpiło to w terminie do wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia Sądu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że jest zaniepokojony, że to "przysługa niedźwiedzia" a nadto co mu ze zwolnienia od wpisu skoro nie będzie go stać na zapłacenie za pozostałe koszty: rozparta itp. Żąda więc całkowitego zwolnienia od wszelkich kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku J. D. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku w całości. Zgodnie z przepisem art. 245 par.2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Jak wynika z akt sprawy skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika w osobie r. pr. K. P.. Zatem aktualny wniosek skarżącego może być rozpatrywany w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od opłat sądowych w całości lub w części. Jedyną należną obecnie opłatą jest wpis od skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy (jego obawom) rozprawa przed Naczelnym Sadem Administracyjnym w Warszawie nie wiąże się z żadnymi innymi dodatkowymi kosztami. Jak wynika z brzmienia art. 246 par. 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Fakty podane przez skarżącego dotyczące wysokości uzyskiwanego dochodu, stanu majątkowego i ponoszonych kosztów utrzymania pozwalają przyjąć, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymania siebie. Dlatego też Sąd przyjął, iż są spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. do zwolnienia skarżącego od wpisu sądowego od wniesionej przez jego pełnomocnika skargi kasacyjnej. Na obecnym etapie postępowania jest to jedyny składnik kosztów postępowania, który skarżący powinien uiścić. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc to pod uwagę Sąd w pozostałym zakresie wniosek skarżącego o zwolnienie w całości od kosztów sądowych oddalił. Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art.214 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane rozważnie, jedynie w wypadkach uzasadnionych stosownymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można np. bezrobotnych, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Każda strona wnosząca skargę do sądu winna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów (sądowych, zastępstwa procesowego). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny lub ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 243 § 1, art. 244 § 1 art. 245 § 3 oraz art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak na wstępie.