II SA/Kr 562/03
WyrokWSA w Krakowie2006-12-28
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Małgorzata Brachel-Ziaja, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły datę budowy samowolnie postawionego pawilonu handlowego i czy jego lokalizacja była zgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego w dacie budowy, co stanowi podstawę do nakazania rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organy administracji nie ustaliły w sposób wyczerpujący i zweryfikowany daty budowy samowolnie postawionego pawilonu handlowego. Brak precyzyjnego ustalenia tej daty uniemożliwił prawidłowe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. lub 1994 r. oraz ocenę zgodności lokalizacji obiektu z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego w kluczowym okresie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego pawilonu handlowego. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, uznając, że pawilon został wybudowany w 1980 r. na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę, zgodnie z obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili organom błędy w ustaleniu stanu faktycznego, niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA Janusz Kasprzycki / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2006 r. sprawy ze skarg M. P., J. P. i K. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących M. P., J. P. kwoty po 10 /dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Decyzją z dnia [...] 2002 r., znak:[...], na podstawie art. 37 ust. 1 pkt. 1, oraz art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane z 1974 r.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U.
z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, zwanej dalej Prawo budowlane z 1994 r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t.
z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nakazał M. P. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego pawilonu handlowego branży przemysłowej - chemia gospodarcza (oznaczonego jako nr 3) zlokalizowanego na działce nr ewid. 55 położonej przy ul. [...] w O.
W uzasadnieniu tej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w O. wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wiosek M. P., który zwrócił się o legalizację samowolnie wybudowanych pawilonów nr 1 i nr 3. Wnioskodawca oświadczył, że przedmiotowe pawilony zostały wybudowane przed 1995 r., i zostały przez niego zakupione od poprzednich użytkowników. Do wniosku o zalegalizowanie w/w obiektów handlowych dołączono 3 egzemplarze inwentaryzacji i opinii technicznej dotyczących przedmiotowych pawilonów.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O.
w dniu [...] 2001 r. przeprowadził dowód z oględzin z udziałem stron. W wyniku dokonanych oględzin, w odniesieniu do aktualnego wypisu z ewidencji gruntów ustalił, że pawilon handlowy branży przemysłowej z chemią gospodarczą (oznaczony umownie nr 3), usytuowany jest na działkach: nr ewid. 55, położonej przy ul. [...] w O., w jej południowo-zachodnim narożu, częściowo na działce nr ewid. 45 (pas drogowy) o nieuregulowanym stanie prawnym, będącej we władaniu Skarbu Państwa, oraz narożnikiem północno - zachodnim na działce nr ewid. 54 przylegającej do pasa drogowego ul.[...] w O.. Pawilon handlowy oznaczony jako nr 3 o wymiarach zewnętrznych: 3,85 m x 4,55 m i wysokości 2,70 m wykonany został w konstrukcji stalowej z poszyciem ścian i dachu blachą stalową fałdowaną. Wewnątrz ścian wykończenie płytą pilśniową. Pawilon nr 3 posadowiony został na płycie betonowej i wyposażony jest jedynie w energię elektryczną poprowadzoną przyłączem napowietrznym ze słupa zlokalizowanego na działce sąsiedniej o nr ewid. 54.
M. P. oświadczył, że lokalizacja tego pawilonu była uzgodniona
z Kierownikiem Wydziału Urzędu Miasta O. Projekt był wykonany w 1980 r. - zlecenie nr 520/80 ZUP na zlecenie E. Z. - inwestora a zarazem pierwszego użytkownika. M. P. jest natomiast użytkownikiem tego obiektu od dnia [...] 1997 r.
Uczestnicząca w oględzinach przedstawicielka Urzędu Miasta - Wydziału Mienia Komunalnego D. P. oświadczyła, że "w sprawie lokalizacji obiektów Urząd Miasta wypowie się na piśmie w najbliższym czasie".
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. podniósł, że bezspornym jest, że pawilon nr 3 wybudowany został przed 1 stycznia 1995 r. tj. przed wejściem w życie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. wobec tego, zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., przedmiotowy przypadek winien być rozstrzygany w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jego budowy.
Zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., legalizacja obiektu możliwa jest, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 tejże ustawy, w myśl którego obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
W celu legalizacji obiektów handlowych, o które wnioskował M. P., koniecznym było więc ustalenie zgodności ich usytuowania z zapisem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy, zatem koniecznym było uzyskanie informacji w Urzędzie Miasta w O. na w/w temat.
Zgodnie z przedstawioną informacją opartą o zapis z aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego[...] w O., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w O. z dnia [...] 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Nr [...] poz. [...] z dnia [...] 1994 r.) "działka nr ew. 55 w części od ulicy [...] j znajduje się w jednostce E4 MN, pozostała część działki oraz działka nr 99 znajduje się w jednostce strukturalnej E7 ZP".
W myśl ustaleń planu obowiązujących dla jednostki strukturalnej "E7 ZP" teren istniejących łąk, enklaw lasu oraz zieleń na stromej skarpie przeznaczony jest do adaptacji i do zagospodarowania ciągami widokowo - spacerowymi poniżej skarpy
i tarasowo na skarpie z tarasem widokowym zlokalizowanym przy ul. [...] obsadzonymi zielenią wysoką. Plan ustala: - uporządkowanie i zagospodarowanie terenów zieleni parkowej na stoku i na terenie łąk - pod kątem uzyskania terenów spacerowe - wypoczynkowych i rekreacyjnych z podkreśleniem walorów krajobrazowych. Tarasowo poprowadzone ciągi piesze z tarasem widokowym zlokalizowanym na stoku przy ul. [...]. Ponadto działka nr ew. 55 przylega południowo -zachodnią częścią do drogi oznaczonej "O 31 KL" - ul.[...] - istniejąca ulica lokalna obsługuje teren handlu i usług oraz przyległe tereny mieszkaniowe. Przekrój poprzeczny 1 x 2 pasy ruchu na odcinku od ul. [...] do ul. [...], szerokość w liniach rozgraniczających wynosi 25 m., odległość linii zabudowy od krawędzi jezdni wynosi 15 m.
Zgodnie zaś z poprzednio obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta O., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w O. z dnia [...] 1992 r. (Dz. Urz. Woj. Nr [...] poz. [...] z dnia [...] 1992 r.) oraz uchwałą Rady Miejskiej w O. Nr [...] z dnia [...] 1994 r. w sprawie aktualizacji planu w zakresie komunikacji (Dz. Urz. Woj. Nr [...] poz. [...] z dnia [...] 1994 r.), który jest kontynuacją miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego O. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1977 r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narod.
w K. Nr [...] poz. [...] z dnia [...] 1977 r.) przedmiotowa działka położona jest w ciągu komunikacyjnym ulic znaczonych symbolami: "07 KZ 2/2 - istniejący fragment ul. [...] i ul. [...] stanowiący fragment ulicy zbiorczej dwujezdniowej po dwa pasy ruchu, obsługującej centrum miasta w układzie N-S"; "08 KZ - - projektowany odcinek trasy N-S łączący ul. [...] z ul. [...] o parametrach ulicy zbiorczej"; "029 KL - 031 KL" istniejące ulice, 029 KL- ul.[...], 031 KL -ul. [...], obsługujące tereny usług i handlu.
Do informacji o przeznaczeniu terenu włączono również uwierzytelnioną kserokopię ustaleń do planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta O. - zatwierdzonego uchwalą Nr [...] oraz kserokopię rysunku planu, z których wynika, że teren ten nie był przeznaczony pod zabudowę.
W dniu [...] 2001 r. Wydział Mienia Komunalnego Urzędu Miasta O., jako strona postępowania, przekazał informację z której wynika, że "lokalizacja pawilonów oznaczonych umownie jako nr 1, 2, 3 nie narusza przysługującego Gminie O. prawa własności do działek nr 56/2 i nr 100, graniczących z gruntami M. P.". Jednocześnie w/w wydział stwierdził, że "lokalizacja pawilonów jest niezgodna z obowiązującym planem zagospodarowania dzielnicy [...] m. O. ".
Biorąc pod uwagę, iż przedmiotowy pawilon usytuowany został samowolnie, na terenie który nie dopuszczał takiej budowy, nie znajdując podstaw do legalizacji pawilonu handlowego branży cukierniczej - tak jak i dwóch pozostałych pawilonów, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją
z dnia [...] 2001 r. , znak: [...] orzekł, o jego rozbiórce.
Decyzja ta została jednak w trybie odwoławczym uchylona decyzją z dnia
[...] 2002 r., znak: [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.
W toku ponownego postępowania dokonano szczegółowej analizy planów miejscowych zagospodarowania przestrzennego dla miasta O., obowiązującego w czasie budowy przedmiotowego pawilonu. Powyższe działanie miało na celu zbadania podstawowego warunku możliwości legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. ustalił, że w dacie budowy pawilonu, tj. w 1980 r. obowiązywał miejscowy plan ogólny zatwierdzony uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1977 r. (Dziennik Urzędowy WRN Nr [...] z dnia [...] 1977 r. poz. [...]).
Wspomniany plan miejscowy obejmował podział miasta na jednostki bilansowe, zgodnie z którym część miasta, na której usytuowana jest działka nr ew. 55 oznaczona została literą, "A" tj. Śródmieście - Centrum - centrum administracyjne i handlowo - usługowe oraz budownictwo mieszkaniowe o wysokiej intensywności. Zgodnie z kserokopią rysunku w/w planu działka nr ew. 55 istnieje na terenie oznaczonym "A40 ZP - zieleń izolacyjna".
Ponadto południowa część działki nr 55 usytuowana jest w ciągu komunikacyjnym ulic oznaczonej symbolem "014 KN III - ulica ruchu normalnego klasy III w liniach rozgraniczających 30 m jezdnia dwukierunkowa szerokości 10 m do skrzyżowania z 036 - KN III, natomiast część północna działki w ciągu komunikacyjnym ulicy oznaczonej symbolem "015-KN II - ulica główna, szkieletowa w relacji N-S biegnąca po śladach istniejących ulic[...], [...], projektowaną estakadą, ul. [...],[...] i dalej w kierunku [...] w nowym przebiegu. Szerokość linii rozgraniczających 40 m 2 jezdnie 1 -kierunkowe, rozdzielone pasem zieleni. Skrzyżowania jak O 13 - KN II".
Z powyższych zapisów wynika, że obowiązujący wówczas plan nie dopuszczał lokalizacji żadnego obiektu budowlanego.
Zgodnie z załącznikiem do zarządzenia Nr [...] Wojewody K. z dnia [...] 1984r. (Dz. Urz. Woj. K. Nr [...] póz. [...]) zmieniono ustalenia przytoczonego wyżej planu, lecz zmiany te nie dotyczyły samego terenu, na którym usytuowana jest działka nr 55. W zmienionym zapisie dla jednostki strukturalnej A20-UH usytuowanej na południe od terenu będącego własnością panów P. dotychczasowe oznaczenie "hala targowa z placem targowym oraz pawilon wystawowo - handlowy usług motoryzacyjnych" zastąpiono "targowisko ogólnomiejskie". Przewidywana lokalizacja "Domu Rzemiosła".
Powyższa zmiana oraz dalsze zmiany dokonane w ustaleniach planu miejscowego, wprowadzone w 1992 r. oraz w 1994 r. nie spowodowały możliwości budowy obiektów na działce nr 55 przy ul. [...] w O.
Organ nadzoru budowlanego I instancji wskazał, że skoro przedmiotowy obiekt posadowiony został w 1980 r. na terenie, który nie dopuszczał lokalizacji obiektów, to zgodnie z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. podlega on rozbiórce.
W myśl tego przepisu "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę".
Mając na uwadze powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w O. orzekł jak w sentencji decyzji
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. P., K. P. i J. P. Odwołujący zarzucili, że organ administracyjny wydając decyzję w dniu [...] 2002 r. nie wyjaśnił stanu faktycznego w sposób wyczerpujący. Naruszone zostały przepisy art. 7, 8 i 9 k.p.a. Organ administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę nie prowadził jej w sposób obiektywny, bowiem na działkach ościennych do działki 55 od strony zachodniej
i wschodniej oraz działkach nr 99 i 100 nadal prowadzona jest działalność handlowa w sposób nieuporządkowany w pawilonach handlowych o podobnej konstrukcji
i charakterze jak na działce użytkowej przez M. P. Odwołujący podali również, że została powołana błędna podstawa prawna w decyzji a mianowicie art. 37 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. i art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego
z 1994 r. w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie legalizacji pawilonów Nr 1 i Nr 3 zostało wniesione już w czasie obowiązywania ustawy Prawo Budowlanego z 1994 r. Ich zdaniem decyzja o rozbiórce winna zostać podjęta w świetle obowiązującej ustawy Prawa budowlanego z 1994 r. na podstawie art. 48 tej ustawy. Natomiast przepis art. 37, ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. ma zastosowanie tylko
w przypadkach określonych w przepisie art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego z 1994 r., który określa sytuację, gdzie przepis art. 48 ustawy nie ma zastosowania, a mianowicie do obiektów, których budowa została zakończona i co do których zostało rozpoczęte postępowanie przed wejściem
w życie ustawy Prawa budowlanego z 1994 r. i nie zostało ono zakończone należy stosować odpowiednio przepisy dotychczasowe.
Z uzasadnienia decyzji wynika natomiast, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w związku z wnioskiem M. P. o zalegalizowaniu postawionych pawilonów handlowych nr 1 i nr 3 zlokalizowanych przy ul. [...] i S. w roku 2001, przy czym w uzasadnieniu decyzji jest błędnie podana lokalizacja pawilonu z podaniem jego numeru niezgodną z sentencją decyzji. Wniosek M. P. dotyczył zalegalizowania istniejącego stanu rzeczy - natomiast organ administracyjny w trybie nadzoru budowlanego powołując się w uzasadnieniu decyzji na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - wydał decyzję o rozbiórce uznając, że legalizacja usytuowania obiektów handlowych nie jest możliwa w przypadku niezgodności funkcji terenów na których są położne pawilony nr 1 i 3, stwierdzono, że lokalizacja pawilonów jest niezgodna
z obowiązującym planem zagospodarowania dzielnicy "Śródmieście" miasta O. - przywołując liczne Uchwały Rady Miejskiej Miasta O., oraz symbole miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego aktualnie obowiązującego przed zlokalizowaniem tych pawilonów w roku 1991 na działce Nr 55. Odwołujący się podali, że zgodnie z załącznikiem do zarządzenia Nr [...] Wojewody z dnia [...] 1984 r. (Dz. Urz. Woj. Nr[...], poz. [...]) plan ten został zmieniony na Targowisko z wyłączeniem działki Nr 55 z tym, że z wielu przytoczonych symboli odnoszących się do całego terenu zlokalizowanego przy ul.[...], [...] tzw. "łąkach [...]" nie wynika wprost, że obiekty zostały wybudowane niezgodnie z funkcją tego terenu. K. P. podniósł także, że pawilon nr 3 jest wg niego zabudową tymczasową. Nie jest bowiem trwale z gruntem związany.
Decyzją z dnia [...] 2003 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, że podstawą wydania przez organ I instancji nakazu rozbiórki przedmiotowego pawilonu handlowego branży przemysłowej - chemia gospodarcza, oznaczonego nr 3, zlokalizowanego na działce nr 55 przy ul. [...] w O. były ustalenia Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego O., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.
z dnia [...] 1977 r., ogłoszoną w Dz. Urzęd. WRN Nr [....] z dnia [...]. 1977 r., poz. [...] wraz ze zmianą dokonaną w 1984 r., zgodnie z załącznikiem do zarządzenia Nr [...] Wojewody z [...]1984 r. (Dz. Urzęd. Woj. Nr[...], poz.[...]), które obowiązywały w dacie budowy pawilonu.
Obowiązujący wówczas plan nie dopuszczał lokalizacji żadnego obiektu kubaturowego.
Takiej lokalizacji nie dopuszczają również i zmiany do w/w planu ogólnego, zatwierdzone uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w O.
z dnia [...] 1992 r., ogłoszoną w Dz. Urzęd. Woj. Nr [...] poz. [...] z dnia [...] 1992 r. oraz uchwałą Rady Miejskiej w O. Nr [...] z dnia [...] 1994 r. w sprawie aktualizacji planu w zakresie komunikacji, ogłoszoną w Dz. Urzęd. Woj. Nr [...] , poz. [...] z [...] 1994 r.
Ponadto, zgodnie z miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego "Śródmieścia" w O., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w O. z dnia [...] 1994 r., ogłoszonym w Dz. Urzęd. Woj. Nr [...] poz. [...] z dnia [...] 1994 r. zapisy ustaleń tego planu dla działek nr 55 i nr 99 nie dopuszczają sytuowania pawilonów.
W związku z powyższym organ I instancji zasadnie nakazał M. P. rozbiórkę przedmiotowego pawilonu.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał ponadto, że w myśl art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowy pawilon handlowy został samowolnie wybudowany w 1980 r., zatem w stosunku do niego mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W związku z powyższym nie ma tu również zastosowania art. 49 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., który może dotyczyć obiektów wybudowanych po dacie 1 stycznia 1995 r., nie naruszających ustaleń miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego.
Skargi na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego , Ośrodek Zamiejscowy w K. wnieśli: M. P., J. P. oraz K. P., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Skarżący zarzucili organom administracji, że dokonały błędnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez ustalenie, że pawilony nr 1 i nr 3 położone przy ul. [...] w O. na działce nr 55 postawione zostały w latach 1991 - 1992 bez żadnych uzgodnień w zakresie ich lokalizacji z ówczesnymi organami nadzoru budowlanego. Organy administracji zdaniem skarżących naruszyły również przepisy prawa materialnego, a to art. 49 § 1 Prawa budowlanego, który stanowi, że nie można nakazać rozbiórki obiektu budowlanego, jeżeli od jego wybudowania minęło 5 lat, a w przypadku obu użytkowanych obiektów, to zostały one nabyte w 1997 r. przez skarżących, a wybudowane w latach 1991 -1992. Skarżący podkreślili po raz kolejny, że organy administracji błędnie powołały podstawę prawną swoich decyzji. Ich zdaniem art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nie znajduje bowiem zastosowania w niniejszej sprawie.
Skarżący M. P. dodatkowo podał, że pawilon nr 3 został posadowiony na terenie, na którym do 1999 r. nie stosuje się procedur lokalizacyjnych w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Praktyka umieszczania pawilonów w obrębie Targowiska Miejskiego w O. bez udzielenia wskazań lokalizacyjnych indywidualnym inwestorom ma miejsce do chwili obecnej i jest realizacją zasady, że wskazania lokalizacyjne, lokalizacje i pozwolenia na budowę otrzymuje jedynie zbiorowy inwestor, gospodarz terenu (dyrektor targowiska). Indywidualni inwestorzy ustawiają swoje pawilony w miejscu wskazanym przez dyrektora targowiska. Realizacja pawilonu nr 1 nastąpiła w oparciu o tę zasadę i praktykę. Skarżący podał również, że pawilon nr 1 został posadowiony przed dniem 1 stycznia 1995 r., na terenie gdzie do lokalizacji ich nie wymagano i nie wydawano indywidualnych pozwoleń na budowę, traktując pawilony handlowe, stragany jako obiekty tymczasowe w związku z tym nie można ich traktować jako przejawu samowoli budowlanej.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K.
w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o Ustroju Sądów Administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U.
z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Dlatego też właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skargi zasługują na uwzględnienie.
Decyzja administracyjna jako władczy objaw organu jest prawidłowa, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i procesowego, w tym wydana przez kompetentny organ.
W rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawą orzekania organy nadzoru budowlanego uczyniły art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
Organ nadzoru budowlanego I instancji zajął stanowisko, że przedmiotowy obiekt - pawilon handlowy nr 3 - został wzniesiony przed 1 stycznia 1995 r. tj. przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Skoro tak, to mając na względzie treść art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. uznał, że w niniejszym przypadku zastosowanie winien mieć art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. normujący wybudowanie obiektów bez pozwolenia na budowę i stwarzający możliwość ich legalizacji, gdy nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki tak zrealizowanych obiektów budowlanych.
Owszem art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. miałby zastosowanie
w niniejszej sprawie, gdyby ponad wszelką wątpliwość organy w postępowaniu wyjaśniającym, poprzedzającym wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej i to ponownie przeprowadzanym, ustaliły, że przedmiotowy pawilon nr 3 został rzeczywiście wzniesiony przed 1 stycznia 1995 r.
Okoliczności istotne dla treści rozstrzygnięcia organy administracji powinny ustalać na podstawie przewidzianych przepisami postępowania administracyjnego dowodów. Zobowiązują je do tego postanowienia art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. Tymczasem ustalenie daty realizacji przedmiotowego pawilonu handlowego nr 3 zostało dokonane w oparciu o oświadczenia M. P., z czym zgodził się również organ II instancji, Organy obu instancji przyjęły bowiem, że przedmiotowy pawilon handlowy nr 3 został wzniesiony w 1980 r. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] 2001 r. zobowiązany do rozbiórki podaje rok 1980 jako rok wzniesienia przedmiotowego obiektu, to nie tylko, że organy nie zweryfikowały tej okoliczności, to w żaden sposób nie wypowiedziały się dla czego uznają ją za wiarygodną i z jakich powodów, co nakazują im postanowienia art. 80 k.p.a., a do zawarcia wywodu w tym zakresie zobowiązuje art. 107 § 3 k.p.a. Okoliczność ta winna być zweryfikowana tym bardziej, że według z kolei oświadczenia M. P. złożonego do protokołu
z oględzin z dnia [...] 2001 r. projekt tego obiektu wykonany był w 1980 r. Nie wiadomym jest natomiast w dalszym ciągu, czy rzeczywiście do jego realizacji przystąpiono w 1980 r., czy też później.
Jakkolwiek mogło by się wydawać, że ustalenie dokładnej daty realizacji tego obiektu nie ma większego znaczenia w tym sensie, że wystarczającym jest stwierdzenie faktu realizacji obiektu przed 1 stycznia 1995 r., to w tym jednak przypadku jest to istotne.
Art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowił bowiem, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Organ stosując przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. zobowiązany był zatem w tym konkretnym przypadku do dokonania ustaleń, że przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Jak wynika z akt sprawy w okresie do 1 stycznia 1995 r. na terenie, na którym posadowiony jest przedmiotowy obiekt obowiązywały dwa plany ogólne zagospodarowania przestrzennego: zatwierdzony uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1977 r., ogłoszony
w Dz. Urz. WRN Nr [...] z [...]1977 r. oraz zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej O. z [...] 1992 r., ogłoszony w Dz. Urz. Woj., Nr [...] , poz. [...] z [...] 1992 r oraz uchwałą Rady Miejskiej w O. Nr [...] z [...] 1994 r w sprawie aktualizacji planu w zakresie komunikacji, ogłoszonej w Dz. Urz Woj. Nr [...] , poz. [...] z [...] 1994 r.
W takim razie ustalenie konkretnej daty jest niezbędne po to, by można było dokonać ustaleń co do zgodności wybudowania przedmiotowego obiektu z planem, który obowiązywał w dacie jego realizacji.
Podnieść również należy, że organy orzekające analizowały zapisy planów jedynie w odniesieniu do działki nr 55.
Jak wynika natomiast z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 3 sierpnia 2001 r. przedmiotowy obiekt - pawilon nr 3 - znajduje się w części działki nr 55, 45 oraz w narożu działki nr 54 przy ul. [...] w O.
Nie wiadomym jest, czy zapisy wzmiankowanych wyżej planów w odniesieniu do pozostałych działek są analogiczne w zakresie dopuszczalności na ich terenie realizacji tego rodzaju obiektu budowlanego.
Ponadto, gdyby nawet okazało się, że ustalenia organów nadzoru budowlanego doprowadziłoby je do stanowiska, że zastosowanie miałby przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a zapisy obowiązującego w dniu realizacji przedmiotowego obiektu nie pozwalają na jego istnienie, co skutkuje orzeczeniem nakazu rozbiórki, to w myśl art. 38 Prawa budowlanego z 1974 r. nakaz rozbiórki na swój koszt jest zobowiązany dokonać inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że działka, nr 55 na której części posadowiony jest przedmiotowy pawilon handlowy jest współwłasnością M. P., C. P., K. P. i J. P. Działka nr 54 jest natomiast współwłasnością K. Z. i P. K., a działka nr 45 jest własnością Gminy O.
W takim stanie rzeczy do rozważenia pozostaje kwestia adresata nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu.
Podkreślić także należy, że organ administracji orzekając nakaz rozbiórki obiektu zobowiązany jest w sposób dokładny określić w rozstrzygnięciu o jaki obiekt chodzi i wskazać dokładną jego lokalizację. Wiąże się to bowiem z kwestią wykonalności orzeczonego nakazu rozbiórki. Tymczasem w decyzji organu I instancji określono, że rozbiórce podlega pawilon branży przemysłowej - chemia gospodarcza, oznaczony nr 3, zlokalizowany na działce nr 55, co nie do końca pokrywa się z ustaleniami dokonanymi we wzmiankowanych już oględzinach. Nadto na wymienionej w rozstrzygnięciu działce nr 55, znajduje się także tego typu obiekt handlowy.
Organ I instancji uchybił zatem postanowieniom art. 7, 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozstrzygający sprawę w całokształcie, choć w granicach zakreślonych przez decyzję I instancji, organ odwoławczy także nie ustrzegł się tych uchybień.
Mając zatem powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1
lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97
§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) nakazywało orzeczenie jak w punkcie II sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono natomiast, w punkcie III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97
§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło