II SA/Kr 57/18
WyrokWSA w Krakowie2018-02-21
Skład orzekający: Andrzej Irla, Jacek Bursa, Małgorzata Łoboz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wykonaniu zastępczym obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego, poprzedzone nałożeniem grzywny w celu przymuszenia, jest zgodne z prawem, gdy zobowiązany nie wykonał obowiązku mimo upływu wielu lat?Ratio decidendi
Postanowienie o wykonaniu zastępczym obowiązku rozbiórki jest zgodne z prawem, gdy zobowiązany nie wykonał nakazu mimo zastosowania innych środków egzekucyjnych, takich jak grzywna w celu przymuszenia. Trudna sytuacja finansowa zobowiązanego nie wpływa na legalność zastosowanego środka egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku, a nie jego penalizacja.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę budynku mieszkalnego. Po stwierdzeniu niewykonania obowiązku, organ egzekucyjny wszczął postępowanie, wystawił tytuł wykonawczy, nałożył grzywnę w celu przymuszenia, a następnie wydał postanowienie o wykonaniu zastępczym i wezwał do wpłaty zaliczki. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła, że dom nie nadaje się do rozbiórki i że jej sytuacja finansowa jest trudna.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
- Sygn. akt II SA/Kr 57/18 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. L. na postanowienie Nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. S. dla Powiatu N. (dalej: PINB) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości T., decyzją z dnia 8 listopada 2011 r., znak: [...], nakazał właścicielom obiektu D. L., J. B., P. K., M. K., B. K., G. K., W. K., D. K., A. K., M. B. wykonać rozbiórkę wyłączonego z użytkowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce [...] w miejscowości T., gm. Ł. D. uszkodzonego w związku z wystąpieniem czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt związanych z działaniem sił natury tj. z intensywnymi opadami atmosferycznymi w maju i czerwcu 2010 r.
W dniu 11 kwietnia 2013 r. pracownicy powiatowego inspektoratu przeprowadzili kontrolę na działce nr [...] w miejscowości T. i stwierdzili, że obowiązek wynikający z decyzji PINB w N. S. dla Powiatu N. z dnia 8 listopada 2011 r., znak: [...], nie został wykonany.
W związku z powyższym upomnieniem nr [...] z dnia 15 kwietnia 2013 r., znak: [...], PINB w N. S. dla Powiatu N. wezwał m.in. D. L. do wykonania ciążącego na niej obowiązku z pouczeniem, że niewykonanie obowiązku w zakreślonym w upomnieniu terminie spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Ponowna kontrola przeprowadzona w dniu 14 maja 2013 r. wykazała, że obowiązek rozbiórki budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości T. nie został wykonany.
Z powodu dalszego uchylania się zobowiązanych od wykonania obowiązku, w dniu 24 maja 2013 r. PINB w N. S. dla Powiatu N. wystawił wobec D. L. tytuł wykonawczy nr [...], stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a dotyczący obowiązku rozbiórki nakazanej w decyzji PINB w N. S. dla Powiatu N. z dnia 8 listopada 2011 r., znak: [...] Wszczęte zostało tym samym postępowanie egzekucyjne.
Po otrzymaniu ww. tytułu wykonawczego D. L. nie skorzystała z prawa zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Następnie w dniu 6 sierpnia 2013 r., przeprowadzono kontrolę w trakcie której ustalono, że obowiązek rozbiórki nadal nie został wykonany.
PINB w N. S. dla Powiatu N. postanowieniem nr [...] z dnia 29 sierpnia 2013 r., znak: [...] nałożył na zobowiązaną, D. L., grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł.
Pismem z dnia 8 października 2013 r. D. L. wniosła o umorzenie nałożonej na nią grzywny w celu przymuszenia.
Postanowieniem nr [...] z dnia 21 października 2013 r., znak: [...], PINB w N. S. dla Powiatu N. odmówił umorzenia nieuiszczonej i nieściągniętej grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego własnym postanowieniem nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., znak: [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W wyniku skargi na ww. postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt: II SA/Kr 393/14, skargę oddalił.
W dniu 4 grudnia 2014 r. pracownicy powiatowego inspektoratu ponownie przeprowadzili kontrolę na działce nr [...] w miejscowości T. i stwierdzili, że obowiązek wynikający z decyzji PINB w N. S. dla Powiatu N. z dnia 8 listopada 2011 r., znak: [...], nadal nie został wykonany.
W związku z powyższym PINB w N. S. dla Powiatu N. pismem z dnia 9 grudnia 2014 r. zwrócił się do wybranych podmiotów z zapytaniem, czy byliby zainteresowani wykonaniem w ramach wykonania zastępczego obowiązku polegającego na rozbiórce budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej z nieużytkowym poddaszem, posadowionego na fundamencie kamiennym, posiadającego dach dwuspadowy, krytego blachą, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości T..
W odpowiedzi na ww. zapytanie ofertę złożył M. Z. prowadzący działalność pod nazwą [...] oraz J. K. prowadzący przedsiębiorstwo budowlane "[...]
W dniu 17 maja 2016 r. na działce nr [...] w miejscowości T. została przeprowadzona kolejna kontrola w wyniku której ustalono, że obowiązek rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego nie został wykonany.
Wobec niewykonywania obowiązku, do którego wykonania zobowiązana została wezwana, PINB w N. S. dla Powiatu N. postanowieniem nr [...] z dnia 30 września 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 128 § 1, 1a i 2 w związku z art. 127, art. 64a § 1 pkt 2 lit. a, oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 599 ze. zm.), orzekł, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 24 maja 2013 r. zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo za zobowiązaną D. L., na jej koszt i niebezpieczeństwo, i wezwał zobowiązaną do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego w wysokości [...] zł.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, wynikającego z przepisów prawa budowlanego, możliwe jest zastosowanie jedynie dwóch środków wymienionych art. 1 a pkt 12 lit b tiret 2 u.p.e.a. tj: grzywny w celu przymuszenia i wykonania zastępczego.
Zdaniem PINB w N. S. dla Powiatu N. w stwierdzonym stanie prawnym, mając na uwadze cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania egzekwowanego obowiązku uzasadnione jest zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, ponieważ grzywna w celu przymuszenia nie skłoniła zobowiązanej do wykonania nakazu.
Organ I instancji powołując treść art. 128 § 2 u.p.e.a. wskazał, że określenie wysokości zaliczki jest pozostawione uznaniu organu egzekucyjnego, jednakże słowo "zaliczka" należy rozumieć, jako część należności wpłacaną lub wypłacaną z góry na poczet tej należności. Wobec powyższego w niniejszym postanowieniu wskazano zaliczkę na koszt wykonania zastępczego w wysokości [...] zł. Przy obliczeniu ww. zaliczki PINB wziął pod uwagę kosztorys robót budowlanych zalegający w aktach postępowania, który wynosi ok [...] zł, a ww. kwota stanowi 50% kosztów wykonania zastępczego.
Zażalenie na to postanowienie w ustawowym terminie wniosła D. L..
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem Nr [...] z dnia 22 grudnia 2016 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 127 u.p.e.a. wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Z kolei zgodnie z art. 128 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w celu zastosowania środka egzekucyjnego - wykonania zastępczego - organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo.
Jak wynika z akt sprawy w postanowieniu nr [...] z dnia 29 sierpnia 2013 r., znak: [...], o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, PINB w N. S. dla Powiatu N. wezwał zobowiązaną - zgodnie z dyspozycją przepisu art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. - do wykonania egzekwowanego obowiązku rozbiórki w terminie wskazanym w tym postanowieniu z zagrożeniem, że w przypadku niewykonania obowiązku zostanie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanej. A zatem zobowiązana D. L., miała świadomość, że w przypadku braku osobistego wykonania przez nią egzekwowanego obowiązku rozbiórki, organ egzekucyjny zastosuje kolejny środek egzekucyjny, tj. wykonanie zastępcze w celu doprowadzenia do realizacji tego obowiązku.
W ocenie organu odwoławczego w zaistniałym stanie faktyczno-prawnym zasadnym było orzeczenie o zastosowaniu wykonania zastępczego w przedmiotowej sprawie.
PINB w N. S. dla Powiatu N. prawidłowo zobowiązał D. L. do wpłacenia zaliczki w wysokości [...] zł na poczet zastępczego wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości T.. Organ odwoławczy podał, że kwota zaliczki na poczet zastępczego wykonania egzekwowanego obowiązku ustalona została na podstawie wyceny kosztorysu robót znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego znak: [...] Kwota ta stanowi bowiem ok. 50% wartości kosztorysowej robót. W związku z tym, że kwota ta nie przekracza wartości kosztorysowej robót, może zostać potraktowana jako zaliczka na poczet wykonania zastępczego.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że orzeczone zaskarżonym postanowieniem wykonanie zastępcze jest konsekwencją niewykonania przez zobowiązaną, D. L., ciążącego na niej obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego pomimo zastosowanego uprzednio środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Gdyby zobowiązana doprowadziła do wykonania ciążącego na niej obowiązku we własnym zakresie uniknęłaby ponoszenia kosztów wykonania zastępczego.
Odnosząc się do treści zażalenia, w którym D. L. wskazała na swoją trudną sytuację finansową związaną m.in. z wypadkiem, jakiemu uległ jej mąż oraz na zbliżającą się porę zimową i na brak mieszkania, do którego mogłaby się z rodziną przeprowadzić, organ odwoławczy podkreślił, że choć budzą zrozumienie, nie wpływają jednak na prawidłowość zaskarżonego postanowienia. Egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek rozbiórki wynika z ostatecznej decyzji, którą winna wykonać m.in. zobowiązana, D. L.. W przypadku niewykonania przez zobowiązaną ciążącego na niej obowiązku, organ egzekucyjny uprawniony jest do stosowania środków egzekucyjnych, do których zalicza się wykonanie zastępcze. Zobowiązana D. L., nie wykonała obowiązku rozbiórki budynku pomimo tego, że PINB w N. S. dla Powiatu N. najpierw skierował do niej upomnienie nr [...] z dnia 15 kwietnia 2013 r., znak: [...], potem wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 24 maja 2013 r., a następnie wydał postanowienie nr [...] z dnia 29 sierpnia 2013 r., znak: [...], o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła D. L. – dalej skarżąca, domagając się jego uchylenia. Wskazała, że dom nie jest w takim stanie, żeby nadawał się do rozbiórki, ziemia w około domu już się nie osuwa i jest zabezpieczona. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, wniosła o przyznanie prawa pomocy.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 z późn.zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzona przez Sąd, według powyższych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obydwa orzeczenia odpowiadają wymogom wynikającym z powołanej ustawy oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które w postępowaniu egzekucyjnym znajdują odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a.
Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjmuje za własne.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że organy egzekucyjne zobligowane były do zastosowania w niniejszej sprawie środków przewidzianych ustawą z dnia
17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżąca nie wykonała nałożonego na nią ostateczną decyzją PINB w N. S. dla Powiatu N. z dnia 8 listopada 2011 r. obowiązku rozbiórki wyłączonego z użytkowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości T., gm. Ł. D. uszkodzonego w związku z wystąpieniem czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt związanych z działaniem sił natury.
Zgodnie zaś z ugruntowaną linią orzecznictwa sądów administracyjnych "dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja nakładająca określony obowiązek, dopóty możliwe jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji w celu jego wykonania" (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 października 2007r., sygn. II SA/GL 335/07, CBOSA). Dodać przy tym należy, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalnoprawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji nakładającej określone obowiązki. Organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego nie bada zatem ponownie tzw. decyzji merytorycznej, lecz tylko podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania. Przedmiotowa decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki nie podlega również kontroli sądowej w rzeczonym postępowaniu, albowiem wykracza to poza zakres rozpoznawanej sprawy.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 15 u.p.e.a., warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej jest uprzednie przesłanie zobowiązanemu przez wierzyciela pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego" uregulowanego w wyżej wskazanym przepisie jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia postępowania.
W analizowanej sprawie spełnione zostały wszystkie wymagania formalne uprawniające organ do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie PINB w N. S. dla Powiatu N. sporządził w dniu 15 kwietnia 2013 r. pisemne upomnienie nr [...], w którym wezwał m.in. D. L. do wykonania ciążącego na niej obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 8 listopada 2011 r. Z powodu niewykonania przez skarżącą egzekwowanego obowiązku, organ I instancji w dniu 24 maja 2013 r. wystawił tytuł wykonawczy. Zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy został skarżącej doręczony. Należy także podkreślić, że ponieważ skarżąca nie wykonała ww. obowiązku rozbiórki, PINB w N. S. postanowieniem nr [...] z dnia 29 sierpnia 2013 r. nałożył na nią grzywnę w celu przymuszenia, a następnie postanowieniem nr [...] z dnia 30 września 2016r. orzekł, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 24 maja 2013 r. zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo za zobowiązaną, D. L., na jej koszt i niebezpieczeństwo, i wezwał zobowiązaną do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego w wysokości [...] zł.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że niewątpliwie wykonanie zastępcze obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej jest surowym środkiem egzekucyjnym zmierzającym do wykonania danej decyzji, a więc zmierzającym do respektowania prawa. Zastosowanie tego środka powinno nastąpić wtedy, gdy inne środki egzekucyjne nie odnoszą skutku, a zarazem dany obowiązek może być wykonany przez inną osobę niż zobowiązanego. Wynika to wprost z brzmienia art. 127 u.p.e.a., zgodnie z którym wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków określonych w tytule wykonawczym. Dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego w okolicznościach danej sprawy, organ egzekucyjny powinien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego wyrażonymi między innymi w art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
W ocenie Sądu, efektywności zastosowanego przez organ środka egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie nie sposób podważyć. Obowiązek rozbiórki wyłączonego z użytkowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości T. został na skarżącą nałożony kilka lat temu. Pomimo upływu znacznego okresu czasu, nie podjęła ona jednak żadnych czynności zmierzających do jego wykonania. Z uwagi na bezczynność skarżącej, organ zastosował grzywnę w celu przymuszenia, jednak działania te nie przyniosły efektu. Jeżeli więc grzywna w celu przymuszenia nie doprowadziła do wykonania decyzji administracyjnej, to organowi egzekucyjnemu nie pozostawało nic innego jak tylko zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Jak podnosi się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych, w przypadku nieskuteczności grzywny w celu przymuszenia, organ egzekucyjny powinien zastosować wykonanie zastępcze (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012r., sygn. II OSK 2315/10, CBOSA). Tym samym nakładanie kolejnej grzywny, która miałaby niejako skłonić skarżącą do wykonania obowiązku, w okolicznościach niniejszej sprawy, jest zupełnie niecelowe. Nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że efektywność prowadzonej egzekucji jest w stanie zapewnić w realiach niniejszej sprawy jedynie środek w postaci wykonania zastępczego.
Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdza, że organ zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał postanowienie w przedmiocie zobowiązania skarżącej do wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego. Przepis art. 128 § 2 u.p.e.a. stanowi, że w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest uzasadnione tym, że nie zawsze organ egzekucyjny ma możliwość wyegzekwowania odpowiedniej kwoty pieniężnej i zrealizowania obowiązku za zobowiązanego na koszt Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Organ egzekucyjny zleca natomiast wykonanie egzekwowanych czynności określonemu przez siebie podmiotowi, o czym zawiadamia zobowiązanego, a po zakończeniu czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wykonaniu egzekwowanego obowiązku i równocześnie doręcza mu wykaz kosztów wykonania zastępczego (z wezwaniem do uiszczenia na pokrycie tych kosztów odpowiedniej kwoty w oznaczonym terminie oraz z uprzedzeniem, że w razie nieuiszczenia tej kwoty w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych) - art. 133 u.p.e.a. Przepis ten nakłada zatem na organ egzekucyjny różne obowiązki, z których jeden polega na rozliczeniu kosztów wykonania zastępczego poprzez doręczenie zobowiązanemu ich wykazu, ale dopiero po zakończeniu czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego - niemożliwym jest bowiem dokładne określenie kosztów przed ich rzeczywistym poniesieniem. W świetle powyższych uregulowań stwierdzić należy, iż ustalenie wysokości zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego musiało zostać pozostawione przez ustawodawcę uznaniu organu administracyjnego.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy zaakceptować należy stanowisko organów dotyczące ustalenia wysokości zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego. Organ I instancji zobowiązując skarżącą do uiszczenia zaliczki w wysokości [...] zł, wyjaśnił, że kwota ta stanowi tzw. przedpłatę, która spełnia funkcję finansowego zabezpieczenia wykonania zastępczego. Przy określeniu tej kwoty organ wziął pod uwagę kosztorys, który zalega w aktach postępowania egzekucyjnego i stanowi ok 50 % wartości kosztorysowej robót.
Tym samym stwierdzić należy, iż żądana zaskarżonym postanowieniem kwota na pokrycie wydatków dotyczących wykonania zastępczego po pierwsze – nie została przez organ w sposób dowolny określona (wynika bowiem z materiałów znajdujących się w aktach sprawy), po drugie – stanowi jedynie część (zaliczkę) wydatków związanych z wykonaniem obowiązku w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego.
Z powyższych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, Sąd uznał, że zasadnym jest w obecnym stanie faktyczno-prawnym orzeczenie o zastosowaniu wykonania zastępczego. Należy podkreślić, że orzeczone zaskarżonym postanowieniem wykonanie zastępcze jest konsekwencją niewykonania przez skarżącą ciążącego na niej obowiązku rozbiórki wyłącznego z użytkowania budynku mieszkalnego, pomimo zastosowanego uprzednio środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Gdyby skarżąca doprowadziła do wykonania ciążącego na niej obowiązku we własnym zakresie, uniknęłaby ponoszenia kosztów wykonania zastępczego.
Wskazać również należy, że trudna sytuacja materialna skarżącej, w obowiązującym stanie prawnym, nie ma wpływu na prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego. Nawet ewentualna trudna sytuacja (materialna i zdrowotna) nie stanowi przeszkody dla zastosowania ww. środka egzekucyjnego. Nie można przy tym pominąć celu, jaki spełnia ten środek egzekucyjny. Nie ma on bowiem charakteru penalnego (nie stanowi sankcji dla dłużnika), ale ma za zadanie doprowadzić dłużnika do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym (wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 388/08, CBOSA).
Wydanie kwestionowanego postanowienia, poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło