II SA/Kr 584/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji T. S. wniósł w dniu [...] r. do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci B. S. oraz B. S. jak też o przyznanie dla nich dodatków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego a dla B. S. także o dodatek z tytułu podjęcia przez niego nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Załączył do wniosku oświadczenie stwierdzające, że osiągnął dochód z gospodarstwa rolnego w roku 2005 w wysokości [...] zł. Wskutek powyższego wniosku Wójt Gminy [...] wydał decyzję w dniu [...] r. na podstawie art. 3, 4, 5 ust.1, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz.992), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 1, poz. 930), w której odmówił prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dziecko B. S. oraz na dziecko B. S., uzasadniając stanowisko tym, że dochód rodziny wnioskodawcy wyniósł w roku 2005 [...] zł, co w przeliczeniu miesięcznie na osobę wynosi [...] zł i przekracza kwotę progową 504 zł o [...] zł. Wobec tego brak jest podstaw do przyznania również świadczeń z tytułu dodatków. W odwołaniu od powyższej decyzji T. S. podniósł, że organ winien zastosować art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż w poprzednim okresie zasiłkowym dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty progowej 504,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] r. znak [...], utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że jeśli rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się - na podstawie art. 5 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kwota miesięcznego dochodu przypadająca na jednego członka rodziny wnioskującego wynosząca [...] zł została zdaniem organu prawidłowo wyliczona a wskazany przez odwołującego przepis art. 5 ust. 3 w/w ustawy nie znajduje w sprawie zastosowania bowiem w roku 2005 miesięczny dochód rodziny T. S. wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę dochodu uprawniającą do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków rodzinnych. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi T. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wskazał w niej, że ograny błędnie zinterpretowały pojęcie dochodu rodziny na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjmując, że "dochód rodziny" to przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. Pojęcie to należy rozumieć w odniesieniu do ust.1 tego artykułu czyli jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie, tj., że obliczenie dochodu rodziny skarżącego zostało dokonane przez organ I instancji zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami z czego wynika, że w roku 2005 dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł natomiast odnośnie art. 5 ust.3 w/w ustawy – przepis ten nie może znaleźć zastosowania bowiem miesięczny dochód skarżącego w roku 2005r. wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 145, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga T. S. zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podkreślić należy, że instytucję zasiłku rodzinnego reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowiąc w art. 5 ust.1, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Dalsze ustępy artykułu tj. 3 i 4 określają sytuacje szczególne, w których jest prawna możliwość przyznania prawa do zasiłku rodzinnego pomimo, iż osoba wnioskująca nie spełnia przesłanki określonej w ust. 1 tego artykułu. O ile organy słusznie przyjęły, że brak jest podstaw by przyznać skarżącemu prawo do zasiłku rodzinnego a następnie prawo do dodatków rodzinnych na podstawie art. 5 ust.1 , gdyż prawidłowo wskazały, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącego w roku 2005 przekracza kwotę 504 zł gdyż wynosi [...] zł - to należy podnieść, że niesłusznie odmówiły przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust. 3, w brzmieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych na dzień wydania decyzji organu I instancji, dokonując błędnej interpretacji tego artykułu. Stanowił on, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Pomimo, że poprzednie ustępy artykułu 5 odnoszą wysokość dochodu do dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, czego brakuje w omawianym ustępie 3, to nie oznacza to, że ustęp ten wprowadzał regulację szczególną prawa do zasiłku rodzinnego, do której art. 5 ust.1 i ust. 2 nie mają zastosowania. Art. 5 ust.1 i 2 reguluje zasady ustalania dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Przy wykładni art. 5 ust.3 dla określenia dochodu na rodzinę uprawniającą do zasiłku rodzinnego art. 5 ust. 1 lub ust. 2 ma zastosowanie wprost. Nie można zatem przyjąć, że tylko w zakresie przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego przyjmuje się inne zasady jego ustalenia. Taka wykładnia jest sprzeczna z regułami wykładni systemowej, która nakłada obowiązek uwzględnienia całości rozwiązania prawnego, a nie wykładni przepisu w oderwaniu od kontekstu całego przepisu, a tym przepisem jest niewątpliwe przepis art. 5 ust.1 lub ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok NSA z 20.11.2007r. I OSK 151/07 niepubl.). Organy w niniejszej sprawie w sposób wadliwy zatem przyjęły, że skoro dochód rodziny skarżącego w roku 2005 wynosił miesięcznie kwotę [...] zł to przekroczył on kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany. Kwota dochodu, której przekroczenie pozbawiało prawa do zasiłku rodzinnego to kwota 504 zł a kwota najniższego wypłacanego wówczas zasiłku to była kwota 44 zł ( art. 6 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy).Organ I instancji, rozpatrując sprawę ponownie, winien dokonać obliczeń wyraźnie wyodrębniając w zakresie dochodu rodziny skarżącego za rok 2005 kwotę jaka miesięcznie przypada na członka rodziny (nie ogólnie na rodzinę) a następnie na podstawie tych obliczeń dokonać ustaleń czy została spełniona przesłanka z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym czy skarżącemu przysługiwał zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dopuściły się naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 145 § 1 ust.1 pkt a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji. Stwierdzone naruszenie miało wpływ na wynik sprawy gdyż wskutek błędnie dokonanych obliczeń odmówiono T. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz do dodatków rodzinnych.