II SA/Kr 588/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec sprawozdawca Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer NSA Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2004 r sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Wojewody z dnia 12 lutego 2002 r Nr : [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, II. uchyla postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 28 czerwca 2001 r, Nr: OP-5230-270/DiP/GK/01 19991210 - 014, III. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane w zakresie zobowiązania do zwrotu nienależnego świadczenia Decyzją z dnia 12 grudnia 2002 r ([...]) Wojewoda utrzymał w mocy wydaną przez Prezydenta Miasta w dniu [...] 2001 r ([...]) decyzję, w której w wyniku wznowienia postępowania organ pierwszej instancji uchylił swoje decyzje : - z dnia [...] .2001 r. [...] o pozbawieniu Z. N. statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia pracy; - z dnia [...] .2000 r. [...] o utracie przez Z. N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...].2000r z powodu wyczerpania ustawowego okresu pobierania; - z dnia [...] .2000 r. [...] o wznowieniu Z. N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...].2000 r.; - z dnia [...].1999 r. [...] o wstrzymaniu prawa do zasiłku z dniem [...]. 1999r.; - z dnia [...].1999 r. [...] o uznaniu Z. N. za osobę bezrobotną z dniem [...].1999 r.; a w związku z uchyleniem wyżej opisanych decyzji, orzekającej o odmowie uznania Z. N. za osobę bezrobotną od [...].12.1999 r. i obowiązku zwrotu przez nią nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] .02.2000 r. do [...].07.2000 r. w łącznej kwocie [...] brutto stanowiącego zasiłek dla bezrobotnych z Funduszu Pracy. Jako podstawę decyzji Wojewoda wskazał art. 28 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji powołany został stan faktyczny z którego wynika, że Z. N. została z dniem [...].12.1999 r. zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Ze względu na zastosowanie przy rozwiązaniu umowy o pracę w K. F. [...] S.A. w [...] skróconego okresu wypowiedzenia od [...] .12.1999 r. do [...] .12.2000 r. - wstrzymano Z. N. z dniem [...].12.1999 r. zasiłek dla bezrobotnych, a następnie od [...].02.2000 r. orzeczono o podjęciu wypłaty zasiłku od [...].02.2000 r. do [...].07.2000 r. Z dniem [...].08.2000 r. nastąpiła utrata prawa do zasiłku z powodu wyczerpania ustawowego okresu na który mógł być przyznany. W dniu [...].03.2001 r. Z. N. wniosła o wykreślenie jej jako bezrobotnej, gdyż podjęła pracę od [...].02.2000r. Na tej podstawie organ pierwszej instancji wydał decyzję z daty [...].2001 r. o utracie przez Z. N. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].02.2001 r. Wobec przedłożenia przez skarżącą w dniu [...].2001r wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia [...].2001 r. sygn. [...], którym oddalono apelację od wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...].2000 r. sygn. [...]orzekającego o przywróceniu Z. N. do pracy i zasądzającego na jej rzecz kwotę [...] zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, organ pierwszej instancji postanowił w dniu [...].2001 r. o wznowieniu postępowania we wszystkich tych sprawach, w których wydane zostały decyzje opisane na wstępie. W ocenie organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego przedłożony wyrok Sądu Rejonowego dla [...] w [...] , na mocy którego Z. N. została przywrócona do pracy oraz wydane w oparciu o ten wyrok świadectwo pracy potwierdzające okres zatrudnienia w K. F. [...] S.A. w [...] w okresie od [...].1974 do [...].2001 r. uzasadniają zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Sytuacja prawna zaistniała po wydaniu tego wyroku wg. organów nakazuje uznać za niebyły stan faktyczny i wynikające z niego uprawnienia spowodowane rejestracją Z. N. i przyznaniem jej prawa do zasiłku od [...] .2000 r. Za osobę bezrobotną zgodnie z art.2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (op.cit.) uznać można tylko osobę, która nie pozostaje w zatrudnieniu. Natomiast art.23 ust. 1 powołanej ustawy przyznaje uprawnienia do zasiłku wyłącznie osobie bezrobotnej .Tym samym Z. N. wskutek wyroku przywracającego ją do pracy przestała spełniać kryteria wskazane w tych przepisach, a wypłacony jej zasiłek dla bezrobotnych stanowi świadczenie nienależne w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt. 1 cytowanej ustawy, podlegające zwrotowi w trybie ust. 1 tego przepisu. Uzasadniając żądanie zwrotu organy powołały się na treść podpisanego przez Z. N. w dniu [...] .1999 r. oświadczenia o zapoznaniu się z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 12 grudnia 1994 r. oraz zobowiązania się przez nią do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. W skardze wniesionej przez Z. N. do Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione zostały zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy oraz pominięcie dyspozycji art. 45 § 1 K.p. w związku z 47 K.p. i art.48 K.p. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wskazała na niedopuszczalność przypisania wyrokowi Sądu Pracy znaczenia kasacyjnego w stosunku do stanu faktycznego jaki zaistniał wskutek spornego rozwiązania umowy o pracę i rejestracji skarżącej w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej. Nadto skarżąca podniosła, iż nie można jej przypisać żadnej winy ani wprowadzenia organu w błąd, a jedynie wówczas żądanie zwrotu pobranego świadczenia w świetle art.28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu byłoby uzasadnione. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie przytaczając motywację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżona decyzja łączy w sobie w sposób niedopuszczalny rozstrzygnięcia dwóch różnych spraw administracyjnych. Postępowanie wznowieniowe dotyczące decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej i przyznaniu jej zasiłku jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania dotyczącego zwrotu nienależnego świadczenia. Łączenie tych dwóch niezależnych postępowań i rozstrzygnięcie w jednym akcie administracyjnym nie znajduje podstawy prawnej. W szczególności podstawy takiej nie należy upatrywać w przepisie art. 28 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, który samodzielnie reguluje materialnoprawne przesłanki zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, całkowicie niezależnie od kwestii ważności i funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji stanowiących podstawę wypłaty świadczeń później uznanych za nienależne (wyrok Sadu Najwyższego z dnia 5.10.2000r. III RN 20/00 ONSAP z 2001 r., 12/403 ). Dla wykazania, że świadczenie było nienależne konieczne jest i zarazem wystarczające wykazanie, że wszystkie przesłanki opisane w art. 28 ust. 2 zostały spełnione. Powołany przez organy przepis art. 28 ust. 2 pkt 1 uzależnia obowiązek zwrotu od pouczenia bezrobotnego o okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Z pouczenia na które powołują się organy nie wynika, aby przywrócenie do pracy wskutek wyroku sądu mogło wstecz spowodować utratę do zasiłku. Prawomocny wyrok przywracający do pracy nie stwierdza istniejącego stanu rzeczy, tzn. nie ma charakteru deklaratoryjnego, lecz konstytuuje nowy stan prawny, którego skutkiem jest przywrócenie niektórych uprawnień utraconych z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy. Nie zmienia to jednak okoliczności faktycznych w jakich dokonana została rejestracja i przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu rejestracji Z. N. spełniała wszystkie ustawowe warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a następnie do nabycia prawa do zasiłku, który został jej wypłacony zgodnie z posiadanymi wówczas uprawnieniami. Organ nie wskazał na okoliczności mogące spowodować ustanie prawa do jego pobierania. W szczególności okolicznością taką nie jest toczące się postępowanie sądowe o przywrócenie do pracy, ani też wydany w wyniku tego postępowania wyrok przywracający do pracy, w sytuacji gdy zapadł po upływie okresu przysługiwania prawa do zasiłku. Faktycznie podjęcie pracy przez skarżącą nastąpiło w dniu [...].02.2001 r. o czym powiadomiła Urząd Pracy. W toku procesu przeciwko pracodawcy praca nie była i nie mogła być świadczona przez skarżącą. Zatem pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej za ten okres jako konsekwencja orzeczenia Sądu o przywróceniu do pracy nie znajduje uzasadnienia w żadnym z przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Analiza zaskarżonej decyzji w części związanej ze wznowieniem postępowania prowadzi do następujących wniosków: Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Za taki nowy i istniejący w dniu wydania decyzji dowód nie może być uznany wyrok Sadu Rejonowego dla [...] wydany w dniu [...].2000 r. Należy zauważyć, że wyrok ten stał się prawomocny dopiero po oddaleniu apelacji a klauzula wykonalności została nadana przez Sąd Okręgowy w dniu [...].2001 r. Wyrok sądu powszechnego może powodować konieczność wznowienia postępowania administracyjnego tylko wówczas, gdy jego rozstrzygnięcie dotyczy stanu istniejącego w dacie wydania decyzji przez organ administracyjny. W rozpatrywanym przypadku nie można uznać, że w wyniku wydanego wyroku przywracającego do pracy ujawniona została jakaś nowa okoliczność istniejąca w dacie wydania decyzji. Fakt przywrócenia skarżącej do pracy i ponowne podjecie przez nią zatrudnienia nie są okolicznościami odpowiadającymi dyspozycji art.145 § 1 pkt 5 kpa. Nie było zatem uzasadnionych podstaw do wznowienia postępowania, a w konsekwencji nie było takich podstaw do podejmowania dalszych decyzji w następstwie wznowienia. Reasumując stwierdzić należy, że nie ma uzasadnionych podstaw pogląd, że przywrócenie do pracy pracownika, którego zwolniono w sposób niezgodny z prawem, oznacza, że stosunek pracy nie uległ rozwiązaniu, a skarżąca ze względu na treść wyroku w dniu rejestracji pozostawała w rzeczywistości w zatrudnieniu. W ustalonym przez organy stanie sprawy orzeczenie obowiązku zwrotu świadczenia pobranego za okres od 1.02.2000 r. do 31.07 2000 r. nie znajduje prawnego uzasadnienia, powołany przepis art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu został błędnie zinterpretowany i nie mógł stanowić podstawy takiego rozstrzygnięcia, jak również błędnie zastosowany został art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z tej samej daty - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271).