II SA/Kr 591/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.K. na decyzję nr: [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a wniosek oddalić A.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 2.000 zł brutto. W skład majątku strony wchodzi dom o powierzchni 218 m² oraz działka wielkości 0,1324 ha, na której stoi dom. Nie posiada on oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy A.K. podniósł, iż do końca marca 2015 roku był bezrobotny. Opłaca alimenty na dzieci w wysokości 1.000 zł miesięcznie, ponadto spłaca kredyt, którego rata miesięczna wynosi ok. 408 zł + odsetki zmienne. Rata drugiego kredytu wynosi ponad 300 zł. Na utrzymanie własne i spłatę kredytów wnioskodawca musi się zapożyczać u rodziny. Poza wynagrodzeniem za pracę nie posiada innych dochodów. Działka z domem jest obciążona hipoteką, dlatego skarżący nie może jej sprzedać. Dodatkowo, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w L. musi on spłacić byłej żonie kwotę 11.504 zł. Do wniosku skarżący załączył następujące dokumenty: kopię wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia 22 stycznia 2008 roku orzekającego rozwód małżeństwa skarżącego i zasądzającego alimenty na dzieci, harmonogram spłaty rat kredytu zaciągniętego na budowę domu (wysokość raty za czerwiec 2015 roku wynosi 729,02 zł), kopię umowy pożyczki zaciągniętej w dniu 27 kwietnia 2015 roku w kwocie 6.000 zł z harmonogramem spłaty rat kredytowych (rata za czerwiec 2015 roku 304,22 zł), stron 5-9 z opinii z dnia 20 marca 2013 roku ustalającej wartość majątku wspólnego stron oraz wartość nakładów poniesionych na nieruchomość gruntową w L. dwa zaświadczenia o dochodach skarżącego z dnia 9 czerwca 2015 roku za kwiecień i maj 2015 roku (1.900 zł brutto, 1.382,95 zł netto), zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w L. z dnia 9 czerwca 2015 roku o zarejestrowaniu skarżącego jako bezrobotnego w okresie od 5 stycznia 2015 roku do 31 marca 2015 roku i pobieranych przez niego w tym okresie zasiłkach w kwocie 2.410,20 zł, kopię zaświadczenia Banku Spółdzielczego w L. z dnia 4 maja 2015 roku o zadłużeniu A.K. z tytuły kredytu mieszkaniowego ([...] zł kapitału + odsetki), zaświadczenia Banku Spółdzielczego w L. z dnia 13 kwietnia 2012 roku o spłatach kredytu mieszkaniowego, a także zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o dochodzie A.K. za 2014 rok (16.846,64 zł). W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: oświadczenie, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami, w drugim przypadku należało wykazać te osoby, podać ich stopień pokrewieństwa, stan majątkowy oraz źródło i wysokość miesięcznych dochodów, oświadczenie z jakich środków skarżący finansuje inwestycję budowy domu w L, przesłanie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego domowników rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, spisu miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego popartych odpowiednimi rachunkami / fakturami za ostatni okres rozliczeniowy (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ubezpieczenie, itp., a także oświadczenie, czy skarżący lub jego domownicy są właścicielami pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji. Odnosząc się do wezwania skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma wspólnego budżetu z rodzicami, u których mieszka. Wobec jego bardzo złej sytuacji majątkowej i zobowiązań przekraczających dochody, zmuszony jest on korzystać z nieodpłatnej pomocy rodziców w zakresie mieszkania i wyżywienia oraz zapożyczać się na spłatę zobowiązań. Pod adresem rodziców wnioskodawcy nie mieszka jego była żona. Budowa domu do ok. 2006 roku była finansowana z kredytu hipotecznego. Po tym okresie nie są prowadzone żadne prace, które wymagałyby nakładów finansowych. Rodzice strony nie posiadają rachunków bankowych. Wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: alimenty na dzieci: 1.000 zł, spłata kredytu hipotecznego ok. 600 zł, spłata pożyczki zaciągniętej na alimenty na dzieci 300 zł, telefon 70 zł, prąd na budowie 50 zł. Wyżywienie i mieszkanie skarżący ma u rodziców, a ubrania ma zapewnione dzięki pomocy rodziców i rodzeństwa. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu VW Jetta z 1981 r., który jest niesprawny od 5 lat. Do pisma załączone zostały: historia rachunku bankowego strony za ostatnie trzy miesiące w Banku [...] i Banku [...] , potwierdzenie otwarcia rachunku w Banku [...] i zaświadczenie o wysokości kredytu mieszkaniowego w tym banku, faktura za telefon na kwotę 70,24 zł, kopia dowodu rejestracyjnego oraz odcinki płatności za energię elektryczną. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Zdaniem orzekającego Z.N. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę w pełni wykonane. Ustalenia wymagała przede wszystkim kwestia, czy wnioskodawca gospodaruje samotnie, czy też prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie z innymi członkami rodziny. W przypadku bowiem wspólnego gospodarowania z innymi, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można, ograniczać się jedynie do oceny sytuacji majątkowej i dochodów wnioskodawcy, lecz należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 442/12). Przemawia za tym sama konstrukcja formularza "PPF", którego rubryki 7 i 10 uwzględniają nie tylko składniki majątku i dochodów wnioskodawcy, ale również osób pozostających wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wykazanych w rubryce 6. Wykazaniu stanu majątkowego domowników służy dodatkowo rubryka 8 formularza. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w wyjaśnienie powyższej kwestii skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma wspólnego budżetu z rodzicami, u których mieszka. Jednocześnie podał, iż zmuszony jest korzystać z nieodpłatnej pomocy rodziców w zakresie mieszkania, wyżywienia, zakupu ubrań i spłaty zobowiązań. W ocenie orzekającego faktyczne pozostawanie A.K. na utrzymaniu rodziców – wobec wysokości jego dochodów (1.382,95 zł) i ponoszonych wydatków (alimenty i raty kredytów 2.033,24 zł) - nie pozwala przyjąć, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Istotą odrębnego gospodarstwa jest bowiem ponoszenie we własnym zakresie kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności wydatków związanych z eksploatacją lokalu w którym się zamieszkuje (zwłaszcza ponoszenie opłat za media), zakupem wyżywienia, środków czystości, czy ubrań. W przypadku skarżącego sytuacja taka nie ma miejsca. Wobec tego przyjąć należy, że A.K., pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoimi rodzicami M.K. i E.K. . W takiej sytuacji konieczne było zbadanie sytuacji majątkowej jego rodziców, bowiem dopiero całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwalała ustalić czy wnioskodawca jest w stanie, przynajmniej częściowo, ponieść ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Skoro w niniejszej sprawie A.K. , pomimo skierowanego do niego wezwania, nie wykonał należycie obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, należy uznać, że niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych strony. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zatem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.