II SA/Kr 6/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Towarzystwa na rzecz Ziemi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za usunięcie drzew p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Towarzystwa na rzecz Ziemi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za usunięcie drzew. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz innych dokumentów nadesłanych przez stronę skarżącą (odpis z KRS, statut Towarzystwa) wynika, iż Towarzystwo na rzecz Ziemi jest stowarzyszeniem zarejestrowanym, posiadającym osobowość prawną, zrzeszającym osoby fizyczne w celu prowadzenia działalności dla dobra wspólnego społeczeństwa, jakim jest ochrona i zachowanie dziedzictwa przyrodniczego oraz ochrony zdrowia i życia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczeń. Wysokość kapitału Towarzystwa wynosi 103.928,47 zł, zaś wysokość środków trwałych wynosi 79.067,32 zł. Powyższe wartości pochodzą z bilansu za rok 2006, gdyż bilans za rok 2007 nie został jeszcze sporządzony. Rok obrotowy 2006 wnioskodawca zamknął stratą w wysokości 24.452,63 zł. Wnioskodawca posiada siedem rachunków bankowych w [...] Banku, na których, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, zgromadzono środki w łącznej wysokości 221.938,32 zł. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Towarzystwo na rzecz Ziemi podniosło, iż środki zgromadzone na rachunkach bankowych są środkami celowymi na realizację konkretnych projektów, nie są zatem przeznaczone na wpisy sądowe. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] (sygn. akt [...], niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 2 powołanej wyżej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje jednoznacznie, że sytuacja materialna Towarzystwa na rzecz Ziemi nie uprawnia do skorzystania z prawa pomocy. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że strona skarżąca dysponuje wolnymi środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 221.938,32 zł. Koszty sądowe, jakie strona skarżąca ma uiścić na obecnym etapie postępowania sprowadzają się zaś do wpisu od wniesionej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w kwocie 2.000 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Konto bankowe strony skarżącej nie zostało zablokowane, ani zabezpieczone, a więc nie ma przeszkód do dysponowania zgromadzonymi na nim środkami. Zauważyć także należy, że oprócz środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym, Towarzystwo na rzecz Ziemi dysponuje także majątkiem o wartości 103.928,47 zł oraz środkami trwałymi o wartości 79.067,32 zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] sygn. akt [...] (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem orzekającego pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie. Wykazana przez wnioskodawcę strata w roku 2006 nie oznacza, iż nastąpił brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Podkreślić także wypada, że organizacje pożytku publicznego nie należą do podmiotów, które w myśl art. 239 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Zatem skarżące Towarzystwo realizując swoje cele statutowe winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów, w tym także kosztów sądowych. W tym celu winno korzystać z przewidzianych w statucie możliwości gromadzenia środków finansowych m. in. ze składek członkowskich, czy dochodów z własnej działalności statutowej. Niewykorzystanie przewidzianych w statucie stowarzyszenia możliwości (składki członkowskie, dobrowolne datki, działalność gospodarcza, darowizny, dotacje, zapisy) pozwalających na zgromadzenie środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej, jest przesłanką odmowy przyznania prawa pomocy. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II OZ 1361/05 i jest on w aprobowany przez orzekającego w niniejszej sprawie. Zdaniem orzekającego skarżące Towarzystwo na rzecz Ziemi nie wykazało, iż spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zaistnienia zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy. Dysponuje ono bowiem środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunku bankowym, które pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie, a dodatkowo dysponuje znacznej wartości majątkiem trwałym. Mając powyższe na uwadze nie przychylono się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy i orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).