II SA/Kr 60/07
WyrokWSA w Krakowie2008-03-06
Skład orzekający: Grażyna Firek, Izabela Dobosz, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednostka organizacyjna będąca zarządem drogi (Zarząd Dróg Wojewódzkich) ma legitymację procesową do reprezentowania samorządu województwa jako strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału nieruchomości, w wyniku którego część nieruchomości przechodzi na własność województwa pod pas drogowy?Ratio decidendi
Jednostka organizacyjna będąca zarządem drogi, utworzona przez samorząd województwa, ma legitymację do reprezentowania tego samorządu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału nieruchomości, jeśli takie postępowanie mieści się w zakresie jej zadań określonych w statucie i przepisach o drogach publicznych, w szczególności w zakresie nabywania nieruchomości pod pasy drogowe. Umorzenie postępowania odwoławczego z powodu braku legitymacji procesowej skarżącego stanowi naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Burmistrz zatwierdził podział nieruchomości, wydzielając m.in. działkę pod drogę wojewódzką, która z mocy prawa miała przejść na własność Województwa. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. (ZDW) złożył odwołanie, kwestionując zasadność wydzielenia działki pod poszerzenie drogi i podnosząc naruszenie przepisów proceduralnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając ZDW za nieposiadający legitymacji procesowej do reprezentowania Województwa. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że ZDW miał legitymację do działania w imieniu Województwa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008r. sprawy ze skargi Województwa - Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Województwa - Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] - wydaną po rozpatrzeniu wniosku E.J. H. J., J.T. i U.D. - Burmistrz Gminy K. zatwierdził podział nieruchomości położonej w obrębie [...], składającej się z działki nr[...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej własność E.J., H. J., J. T. i U. D., objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], Zamiejscowy[...]I Wydział Ksiąg Wieczystych w [...], w sposób następujący: działka nr [...] dzieli się na:
– dz. nr [...] o pow. 0,0689 ha,
– dz. nr [...]o pow. 1,0722 ha,
– dz. nr [...] o pow. 0,5212 ha,
– dz. nr [...] o pow.0,1385 ha,
– dz. nr [...] o pow. 0,1380 ha,
– dz. nr [...] o pow. 0,1388 ha,
– dz. nr [...] o pow. 0,1375 ha.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepisy art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z póź. zm.), przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268 poz. 2663) oraz art. 104 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji Burmistrz powołał się na wniosek współwłaścicieli działki nr [...] z dnia [...] r. o zatwierdzenie podziału tej działki złożony wraz z wymaganymi dokumentami. Mapa z projektem podziału nieruchomości wykonana przez geodetę uprawnionego W.S. została wraz z operatem zawierającym dokumentację dotyczącą podziału nieruchomości zarejestrowana w Gminnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu [...] r. za nr ewidencyjnym[...] i przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Przedłożona mapa z projektem podziału nieruchomości została opracowana zgodnie z postanowieniem Burmistrza Gminy K. nr [...], znak [...] z dnia [...]. r. opiniującym wstępny projekt podziału pod względem zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. [...]). Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. dz. [...] znajduje się w obszarze konturu [...] - ulica (droga) klasy [...] i mocy prawa przechodzi na własność Województwa z chwilą gdy decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna. Organ I instancji zwrócił również uwagę, że ostateczna decyzja jest podstawą wpisu w księdze wieczystej i katastrze nieruchomości.
Powyższą decyzję doręczono wnioskodawcom E.J., H.J., J.T. i U.D., a także Gminnemu Ośrodkowi Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K.. Decyzję tę doręczono również do wiadomości Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K..
Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. złożył odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej wydzielenia z działki pierwotnej działki nr [...]o powierzchni 0,0689 ha, z przeznaczeniem pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...] zarzucając wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wskazano, że w sąsiedztwie działki nr[...] pas drogowy drogi wojewódzkiej nr[...] jest urządzony. Na wydzielonej części działki [...] oznaczonej jako działka nr [...] nie występuje zajęcie terenu pod żadne urządzenie drogowe. Zarząd nie planuje w najbliższym czasie jakichkolwiek przedsięwzięć inwestycyjnych związanych z przebudową bądź modernizacją drogi nr [...], dla których uzasadnionym byłoby zajęcie terenu w celu poszerzenia drogi. Organ I instancji naruszył art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Znajduje on zastosowanie przy podziale działek gruntu dokonanym na wniosek właścicieli, o ile działki zostają wydzielone pod drogi publiczne, w tym wojewódzkie. W niniejszej sprawie wydzielenie działek nie następuje pod drogę publiczną, ani w celu poszerzenia istniejącej drogi publicznej, a więc nie zostaje wyczerpana dyspozycja art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Czym innym jest bowiem przystąpienie do poszerzenia istniejącej drogi publicznej, a czym innym pozostawienie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rezerwy na ewentualne poszerzenie pasa drogowego w przyszłości. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia iż działka [...] z mocy prawa przechodzi na rzecz Województwa [...] za odszkodowaniem. Zarząd Dróg Wojewódzkich powołał się także na art. 35 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, iż tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy i z uwagi na to wydzielanie ich nie jest obligatoryjne.
Skarżący ponadto podniósł, że na podstawie art. 28 k.p.a. jest stroną w niniejszym postępowaniu i w oparciu o art. 10 § 1 k.p.a. powinien mu zostać przedstawiony do zaopiniowania wstępny projekt podziału działki nr[...]. W niniejszej sprawie naruszono art. 61 § 4 k.p.a., ponieważ strona skarżąca nie została prawidłowo powiadomiona o wszczęciu postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Samorządowego Kolegium Odwoławcze . na podstawie art. 28 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze.
W niniejszej sprawie - o szczególnym charakterze i specyfice postępowania podziałowego, prowadzącego do wydzielenia wraz z innymi działkami również działki pod ulicę (drogę), bądź pod jej poszerzenie, która następnie stać się ma własnością Województwa [...] - z odwołaniem wystąpił Zarząd Dróg Wojewódzkich, reprezentowany przez Zastępcę Dyrektora d/s Inwestycji. Zarząd Dróg Wojewódzkich jako jednostka organizacyjna będąca zarządem drogi, utworzona przez odpowiedni organ samorządowy, powołana jest celem powierzenia jej obowiązków zarządcy drogi (art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zadania zarządcy drogi określone są w art. 20 tej ustawy i pomimo, że katalog zadań określonych tym przepisem nie ma charakteru zamkniętego, to jego treść uzasadnia tezę, iż są to zadania o charakterze administrującym. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia, iż jednostka organizacyjna upoważniona jest do reprezentowania i ochrony interesów prawnych samorządu województwa jako strony w postępowaniach administracyjnych. Zasada domniemania kompetencji na rzecz zarządu województwa (art. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa) i kompetencji tego organu do dysponowania mieniem województwa wskazują, że uczestniczenie innych podmiotów w zarządzaniu majątkiem województwa jest wyjątkiem od reguły występującej w przywołanych przepisach i wymaga wyraźnego upoważnienia normatywnego. Stroną niniejszego postępowania mógł więc być ewentualnie samorząd województwa reprezentowany przez zarząd województwa, nie zaś Wojewódzki Zarząd Dróg jako jednostka organizacyjna będąca zarządem drogi. Z treści § 4 Statutu Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. (załącznik do uchwały Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] r.) wynika, że przedmiotem działania Zarządu Dróg Wojewódzkich jest wykonywanie obowiązków oraz zadań zarządcy dróg wojewódzkich w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Nie wynika z niego natomiast, iż ZDW uprawniony jest do reprezentowania samorządu województwa w innych postępowaniach administracyjnych, w szczególności w postępowaniu w przedmiocie podziału nieruchomości. Treść regulacji ustawowej i przedstawionego Statutu uzasadnia zatem tezę, iż zadania te mają charakter administrujący i znajdują swoje źródło w ustawie o drogach publicznych.
W prowadzonym obecnie postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - postępowanie odwoławcze, wszczęte z odwołania Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. jest bezprzedmiotowe, co skutkuje jego umorzeniem.
Powyższą decyzję zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Województwo [...] - Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. domagając się jej uchylenia jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 i art. 29 k.p.a. oraz naruszenie art. 20 pkt 17 w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. jest zarządcą drogi, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, powołanym przez Województwo[...], zobowiązanym i uprawnionym do wykonywania obowiązków zarządcy drogi. Również w statucie skarżącego zostało zawarte stosowne upoważnienie. Zgodnie z art. 20 pkt 17 ustawy o drogach publicznych do zadań zarządcy drogi należy nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe. Przepis ten nie zawiera żadnego ograniczenia, które by zawężało jego zakres i wyłączało z niego unormowanie zawarte w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o drogach publicznych w przypadku nabywania gruntów przeznaczonych pod pas drogowy zarząd drogi może wystąpić z wnioskiem o dokonanie podziału lub scalenia i podziału nieruchomości, zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami lub przepisami o scalaniu gruntów. Skoro ustawodawca umocował zarząd dróg do wykonywania obowiązków zarządcy drogi, to brak jest podstaw prawnych do formułowania tezy, iż umocowanie ustawowe nie obejmuje nabywania nieruchomości, a tym samym nie uprawnia do działania przez zarządy dróg w sprawach rozgraniczeniowych określonych w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami na prawach strony. Ponadto możliwość występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony samorządowej jednostki organizacyjnej przewiduje art. 29 k.p.a.
W skardze podniesiono również, że kierownik jednostki organizacyjnej reprezentuje na zewnątrz nie tylko tę jednostkę, ale również - w oparciu o udzielone pełnomocnictwo - osobę prawną, jaką jest Województwo[...]. Dlatego też bezpodstawnie umarzając postępowanie odwoławcze organ II instancji naruszył art. 138 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, ewentualnie o jej odrzucenie przy przyjęciu, iż skarżący nie legitymuje się interesem prawnym uprawniającym do wzięcia udziału w postępowaniu w charakterze strony.
Kolegium wskazało, że zasadne jest rozróżnienie zakresu pojęciowego zarządu drogą publiczną, stanowiącego czynności o charakterze administrującym i technicznym, od pojęcia reprezentowania strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, kończącego się wydaniem indywidualnego aktu administracyjnego rozstrzygającego o prawach i obowiązkach. Regulacja art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jednoznacznie wskazuje, iż uprawnienia opisane tym przepisem przysługują zarządcy drogi publicznej, którym w odniesieniu do dróg wojewódzkich jest zarząd województwa. Wbrew zarzutom skargi przy uwzględnieniu regulacji art. 33 § 1 k.p.a. oraz art. 41 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa jednostka organizacyjna nie jest upoważniona jest do reprezentowania i ochrony interesów prawnych samorządu województwa jako strony w postępowaniach administracyjnych. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowi, iż zarządca drogi (w niniejszym przypadku Zarząd Województwa[...]), może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy. W granicach przekazanych ustawowo kompetencji do wykonywania zarządu, zarządca drogi może upoważnić pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Skoro jednostka organizacyjna miałaby reprezentować Samorząd Województwa w postępowaniu administracyjnym, w którym wydawana jest decyzja skutkująca przejściem prawa na samorząd województwa, konieczne było stwierdzenie umocowania określonej osoby fizycznej - działającej ewentualnie w ramach jednostki organizacyjnej - która mogłaby zostać uznana przez organ wyższego stopnia za pełnomocnika samorządu województwa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym (art. 33 § 1 k.p.a.).
Nie stanowi wystarczającej podstawy dla ustalenia umocowania do reprezentowania jednostki samorządowej w konkretnym postępowaniu administracyjnym, stanowiącym sprawę administracyjną w rozumieniu art. 1 k.p.a., powoływanie się na ogólne zapisy statutu jednostki organizacyjnej. Treść § 4 statutu Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. wskazuje, że przedmiotem działania Zarządu Dróg Wojewódzkich jest wykonywanie obowiązków oraz zadań zarządcy dróg wojewódzkich w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, przy czym zadania te zostały wymienione w sposób przykładowy. Zadania te mają, zdaniem Kolegium, charakter administrujący. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. jako jednostka stanowiąca zarząd drogowy nie jest stroną prowadzonego postępowania podziałowego, a wzywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze o wykazanie umocowania do reprezentowania strony - Samorządu Województwa do reprezentowania ewentualnych interesów tej osoby w prowadzonym przed Kolegium postępowaniu, umocowania tego nie wykazała.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło również o zweryfikowanie przez Sąd wskazywanej przez skarżącą legitymacji Samorządu Województwa [...] do uczestniczenia w postępowaniu podziałowym jako strona postępowania. Zakwestionowanie poglądu Skarżącego w tym zakresie, skutkować bowiem powinno odrzuceniem skargi, jako wniesionej przez osobę nie posiadająca interesu prawnego w kwestionowaniu wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. nieprawidłową interpretację art. 28 k.p.a. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi ze względu na brak interesu prawnego po stronie skarżącej.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest między innymi każdy, kto ma w tym interes prawny. Podmiot, który wniósł odwołanie, ale nie został uznany za organ II instancji za stronę postępowania, wskutek czego wydano decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego ma interes prawny w kwestionowaniu tej decyzji przed sądem administracyjnym. Podmiot taki jest adresatem rozstrzygnięcia organu odwoławczego, które w sposób ostateczny rozstrzyga o braku interesu prawnego po stronie tego podmiotu. W konsekwencji jest on pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, w szczególności zaś prawa do rozpatrzenia sprawy przez dwie instancje. Odrzucenie skargi z tego samego powodu, z jakiego nastąpiło umorzenie postępowania odwoławczego oznaczałoby, że skarżący został bezpodstawnie pozbawiony możliwości poddania kontroli sądowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., a tym samym kontroli zasadności (legalności) stanowiska organu odwoławczego odmawiającego skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego we Warszawie z dnia [...] 2006 r. sygn. akt I OSK 1890/06, niepublikowane).
Wbrew stanowisku przyjętemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podmiot publicznoprawny (gmina, powiat, województwo), który w wyniku decyzji o podziale nieruchomości stanie się właścicielem działki wyodrębnionej pod drogę publiczną jest stroną postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie takiej decyzji. Okoliczność, że decyzja może orzekać o prawach lub obowiązkach określonego podmiotu czyni właśnie z tego podmiotu stronę postępowania. Skoro skutkiem decyzji o podziale nieruchomości pod drogę publiczną jest przejście własności wydzielonej działki na odpowiedni podmiot publicznoprawny oraz powstanie po stronie tego podmiotu obowiązku zapłaty odszkodowania za nabyty w ten sposób grunt, to podmiot ten winien brać udział w postępowaniu administracyjnym, aby móc reprezentować stanowisko jednostki samorządu terytorialnego - która w przyszłości może być obciążona obowiązkiem wypłaty odszkodowania - i bronić interesów tej jednostki (por. powołane już wcześniej postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1890/06 oraz przywołane w nim wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 kwietnia 1999 roku, I SA 1311/98, LEX nr 48909 oraz z dnia 10 maja 1993 roku, I SA 1471/92, ONSA 1994/2/80).
Na skutek podziału dokonanego decyzją organu I instancji nastąpiło wyodrębnienie działki pod drogę wojewódzką, a co za tym idzie własność tejże nieruchomości przeszła na Województwo [...], po którego stronie powstało zobowiązanie do zapłaty na rzecz byłego właściciela odszkodowania. Województwo [...] miało więc prawo do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie tej decyzji.
W dalszej kolejności rozważenia wymaga, czy Województwo [...] powinno być w tym postępowaniu reprezentowane przez Zarząd Województwa, jak chce organ II instancji, czy też uczestnictwo w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym mieści się w zakresie właściwości działania Zarządu Dróg Wojewódzkich w K.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1590 ze zmianami) zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Jest to przepis ogólny, wprowadzający tak zwane domniemanie kompetencyjne na rzecz zarządu województwa. Przepisem szczególnym w stosunku do niego jest art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19 poz. 115 ze zmianami), zgodnie z którym dla dróg wojewódzkich zarządcami dróg są zarządy województw. Art. 19 ust. 1 powołanej ustawy stwierdza natomiast, że zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. Skoro przejście własności wydzielonej działki nr [...] nastąpiło w związku z ustaleniem przyjętym przez organ I instancji, iż działka ta jest przeznaczona pod drogę wojewódzką - co kwestionuje strona skarżąca, to sprawa wydzielenia tej nieruchomości należy do zakresu spraw związanych z planowaniem dróg. W konsekwencji sprawa ta należy do właściwości zarządcy drogi w rozumieniu art. 19 ustawy o drogach publicznych, a nie do właściwości zarządu województwa na podstawie art. 41 ustawy o samorządzie województwa. Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w treści art. 20 pkt 17 ustawy o drogach publicznych, według którego do właściwości zarządcy drogi należy w szczególności nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że "nabywanie nieruchomości" obejmuje zarówno przeniesienie własności na podstawie umowy, jak również inne sposoby nabycia własności. Można stać się właścicielem nieruchomości nieświadomie (np. w przypadku spadkobrania lub zasiedzenia) albo nawet wbrew woli tj. z mocy samego prawa (np. na podstawie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną). W ocenie Sądu pojęcie nabywania nieruchomości, którego użył ustawodawca w powołanym wyżej art. 20 pkt 17, obejmuje także udział w postępowaniu administracyjnym, którego skutkiem jest nabycie przez zarządcę drogi na rzecz jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości. Prawdą jest, że nie ma żadnego przepisu przyznającego zarządcy drogi generalną kompetencję do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Takie uprawnienie wynika jednak z art. 19 i 20 ustawy o drogach publicznych, które stanowią podstawę do przyznania zarządowi województwa jako zarządcy drogi prawo do występowania jako strona w postępowaniach administracyjnych toczących się w sprawach z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg (art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych), w szczególności dotyczących nabywania nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych (art. 20 pkt 17 ustawy o drogach publicznych).
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zarządca drogi (w rozpatrywanej sprawie Zarząd Województwa [...]) może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy. Zarząd Województwa [...] powołał do życia jednostkę organizacyjną - Zarząd Dróg Wojewódzkich. Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Zarząd Województwa [...] zatwierdził statut Zarządu Dróg Wojewódzkich w K.. Zgodnie z § 4 ust. 1 statutu przedmiotem działania ZDW jest wykonywanie obowiązków oraz zadań zarządcy dróg wojewódzkich w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, a w szczególności (...) nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych.
Rozpatrując § 4 ust. 1 statutu w kontekście art. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa ("zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych") należy uznać, że Zarząd Województwa [...] powołując do życia Zarząd Dróg Wojewódzkich w K., przekazał mu swoje kompetencje jako zarządcy drogi w zakresie, o którym mowa w § 4 ust. 1 statutu.
Odnośnie innych zadań i obowiązków, nieobjętych wyliczeniem z § 4 ust. 1 statutu - w szczególności w zakresie wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń - konieczne jest uzyskanie od Zarządu Województwa[...] lub Marszałka Województwa [...] specjalnego upoważnienia, o czym stanowi § 4 ust. 2 statutu. Ten przepis jest odpowiednikiem art. 21 ust. 1a ustawy o drogach publicznych, według którego zarządca drogi może upoważnić pracowników odpowiednio: urzędu marszałkowskiego, starostwa, urzędu miasta lub gminy albo pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Upoważnienie takie jest konieczne tylko w przypadku spraw nie objętych wyliczeniem z § 4 ust. 1 statutu Zarządu Dróg Wojewódzkich w K.
Stanowisko organu odwoławczego, iż udział w postępowaniu administracyjnym o podział nieruchomości pod drogę wojewódzką wymaga uzyskania specjalnego imiennego pełnomocnictwa na podstawie art. 21 ust. 1a ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 33 § 1 k.p.a. nie znajduje uznania Sądu. SKO nie przedstawiło żadnych przekonujących argumentów wskazujących, że udział w takim postępowaniu nie mieści się w pojęciu nabywania nieruchomości, o którym mowa w art. 20 pkt 17 ustawy o drogach publicznych oraz § 4 ust. 1 pkt 18 statutu zarządu dróg wojewódzkich w K., poza sugestią, że wyliczenie z art. 20 i z § 4 ust. 1 obejmuje wyłącznie czynności o charakterze administrującym.
Odnosząc się do stwierdzenia SKO "Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. jako jednostka stanowiąca zarząd drogowy nie jest stroną prowadzonego postępowania podziałowego" trzeba wyjaśnić, że w niniejszej sprawie Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. nie działa we własnym imieniu, lecz w imieniu i na rzecz Województwa[...]. W takim samym charakterze powinien występować w postępowaniu administracyjnym, bowiem podmiotem, który stanie się właścicielem nieruchomości wyodrębnionej pod drogę wojewódzką jest nie Zarząd, lecz Województwo[...]. Ponadto w skardze strona skarżąca określa siebie w sposób następujący: "Województwo [...] - Zarząd Dróg Wojewódzkich w K." (k. [..] akt sądowych), a w pełnomocnictwie (k. [...] akt sądowych) podpisanym przez Marszałka Województwa [...] oraz jednego członka Zarządu Województwa upoważniono do reprezentowania Województwa [...] w sprawach objętych zakresem działania Zarządu Dróg Wojewódzkich w K.
Stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, iż strona skarżąca "wzywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. o wykazanie umocowania do reprezentowania strony - Samorządu Województwa[...] do reprezentowania ewentualnych interesów tej osoby w prowadzonym przed Kolegium postępowaniu, umocowania tego nie wykazała" nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Brak w nich dokumentu wskazującego, że przed wydaniem decyzji SKO zwracało się do strony odwołującej się o uzupełnienie braków, a biorąc pod uwagę, że decyzja SKO zapadła niecałe 3 tygodnie po otrzymaniu akt administracyjnych przez organ II instancji takie wezwanie nie mogło zostać zrealizowane.
W ponownym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno rozpoznać odwołanie wniesione przez Województwo [...] - Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. i wydać decyzję o utrzymaniu w mocy, zmianie bądź uchyleniu decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia [...] r. znak [...]
Umorzenie postępowania odwoławczego w zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 28 k.p.a., art. 19 i 20 ustawy o drogach publicznych oraz § 4 statutu Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 §1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzona na rzecz strony skarżącej od strony przeciwnej kwota [...] zł obejmuje wniesiony w sprawie wpis oraz koszty zastępstwa procesowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło