II SA/Kr 608/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2013 r. o oddaleniu wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 lutego 2012r., nr : [...] w przedmiocie wykonania zastępczego postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W dniu 11 lutego 2013 r. T. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 lutego 2013r. T. S. został wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci: B. ur. [...] stycznia 1989 roku, R. ur. [...] marca 1990 roku i K. ur. [...] czerwca 1991 roku. Ich miesięczny dochód wynosi 6.143,85 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. W rubryce 7 wniosku, w której należało podać stan majątkowy wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżący wpisał "rozdzielność majątkowa". Wnioskodawca pozostawił niewypełnioną rubrykę 7.2.1 formularza, w której należało wykazać posiadane zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe, itp.) oraz przekreślił rubrykę 7.2.2 "Przedmioty wartościowe". Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy T. S. podniósł, iż znajduje się obecnie w niekorzystnej sytuacji finansowej i materialnej. Działalność, którą prowadzi napotyka na szereg trudności głównie wynikających z zaległości wpłat od kontrahentów. Kontrahent skarżącego pozostaje w zwłoce z zapłatą kwoty ok. 900 tys. zł, a dodatkowo inni dłużnicy zalegają z zapłatą należności, tym samym naruszają jego płynność finansową. Prowadzone postępowania przeciwko dłużnikom niewywiązującym się ze swoich zobowiązań obarczone są kolejnymi kosztami. Z tych względów skarżący nie może ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku na stanie materialnym. Wnioskodawca ma ponadto na utrzymaniu troje studiujących dzieci. T. S. został wezwany przez referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w roku 2012, bądź zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego za rok 2012, jeśli zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone, wykazanie stanu majątkowego, źródła i wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ewentualne leczenie itp. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał kopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2011, trzech wyciągów z rachunku bankowego, faktury za gaz z dnia 7 lutego 2013 roku opiewającego na kwotę 2.628,08 zł, odcinków płatności za energie elektryczną za okres od marca do czerwca 2013 roku opiewających na kwoty 258 zł, faktury za usługi telekomunikacyjne z dnia 5 marca 2013 roku na kwotę 150,64 zł, odcinka płatności za ubezpieczenie OC rolników i ubezpieczenie budynków na kwotę 1.205 zł. Skarżący oświadczył, iż w związku z faktem posiadania z żoną rozdzielczości majątkowej nie jest on uprawniony do przedstawienia zarówno historii rachunku bankowego żony, jak i udokumentowania jej miesięcznego dochodu. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sprzeciw od ww. postanowienia złożył T. S.. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o prawo pomocy składa się na urzędowym formularzu według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2245). Stosownie do treści art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Wniosek T. S. z dnia 11 lutego 2013r. nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 roku Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata ze względu na niewykazanie przez wnioskodawcę jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Aktualnie, pomimo wezwania skierowanego do Skarżącego o przedłożenie kopii zeznania podatkowego lub stosownego zaświadczenia o wysokości dochodu osiągniętego za rok 2012, skarżący przesłał kopię zeznania podatkowego za rok 2011, nie są to zatem dane aktualne. Dalej stwierdzić należy, że Skarżący przedłożył kopię zeznania podatkowego PIT 37 w którym ujawnione zostały wyłącznie dochody ze stosunku pracy. Równocześnie jednak Skarżący twierdzi, że prowadzi działalność gospodarczą w ramach której jego kontrahenci nie wywiązują się ze swoich zobowiązań na kwotę około 900 000 zł. Oznacza to, że Skarżący nie udokumentował osiągniętego dochodu za rok 2012r. a także, że informacja przez Skarżącego przedłożona jest niepełna, gdyż nie wynika z niej że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Jeżeli Skarżący opłaca podatek dochodowy od tej działalności jako podatek "liniowy" to zeznanie roczne składa na odrębnym formularzu – którego nie przedłożył ani też nie udokumentował osiąganego dochodu zaświadczeniem naczelnika Urzędu Skarbowego. T. S. nie wykonał także wezwania do przedłożenia wykazów wszystkich posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy. Skoro strona otrzymała wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 15 marca 2013 roku, to okres ostatnich trzech miesięcy obejmuje daty od 15 grudnia 2012 roku do 15 marca 2013 roku. Tymczasem przedłożone przez skarżącego wyciągi z Konta [...] w Banku [...] S.A. Oddział w T. dotyczą okresów od 31 sierpnia 2012 roku do 31 sierpnia 2012 roku, od 30 września 2012 roku do 30 września 2012 roku i od 23 października 2012 roku do 23 października 2012 roku. Wyciągi nie są zatem aktualne, a poza tym nie zawierają historii transakcji, które były przeprowadzane na tym rachunku, o czym była mowa w wezwaniu. Nawet jednak z tych wyciągów wynika, że na koncie oszczędnościowym [...] Skarżący posiada środki finansowe w kwocie 12 .100 zł Ponadto skarżący konsekwentnie uchyla się od podania dokładnych danych umożliwiających dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że sytuacja osobista, rodzinna i majątkowa skarżącego nie uległy zmianie. T. S. nadal dysponuje stałym miesięcznym dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 6.143,85 zł. Powołuje się, jak uprzednio, na trudności w prowadzeniu działalności związane z zaległościami wpłat od kontrahentów. Nie wykazuje nadzwyczajnych wydatków, które obciążałyby jego domowy budżet. Skarżący, pomimo skierowanego do niego wezwania, konsekwentnie odmawia podania jakichkolwiek informacji dotyczących stanu majątkowego i wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, powołując się na ustrój rozdzielności majątkowej. Okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Trudno też z faktu rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami wywodzić – co czyni Skarżący - że całość kosztów utrzymania dzieci spoczywa wyłącznie na jednym małżonku tj. na Skarżącym. Zatem informacje o dochodach i stanie majątkowym żony, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione, miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Brak pełnych informacji co do sytuacji majątkowej skarżącego nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. Tym samym nie pozwala na stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nieudzielanie przez skarżącego pełnych informacji dotyczących osiąganych dochodów a także odmowa udzielenia informacji na temat możliwości finansowych małżonki spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości partycypowania skarżącego w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).