II SA/Kr 628/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) AWSA Dorota Dąbek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewody z dnia 18 lutego 2002 r Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji 2. uchyla postanowienie Starosty z dnia [...] lipca 2001 r znak [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 3. wstrzymuje wykonanie uchylonej decyzji organu pierwszej instancji tj. Starosty z dnia [...] lipca 2001 r w zakresie w jakim orzeka o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku Decyzją z dnia 18 lutego 2002 r ([...] ) Wojewoda utrzymał w mocy wydaną przez Starostę w dniu [...] lipca 2001 r ([...] ) decyzję, w której w wyniku wznowienia postępowania organ pierwszej instancji uchylił swoje decyzje z dnia [...] .01.2001 r ([...]) o uznaniu L. S. za osobę bezrobotną od [...].01.2001 r i przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...].01.2001 r oraz z dnia [...].03.2001 r o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120 % kwoty zasiłku od [...].03.2001 r. Następnie w związku z uchyleniem ww decyzji tą samą decyzją organ pierwszej instancji organ odmówił uznania skarżącego za bezrobotnego począwszy od [...].01.2001 r i zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku w kwocie [...]zł brutto za okres od [...].01.2001 r do [...].05.2001 r. Jako podstawę decyzji Wojewoda wskazał art. 28 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji powołany został stan faktyczny z którego wynika, że został L. S. z dniem [...].01.2001 r. zarejestrowany jako osoba bezrobotna, z prawem do zasiłku od [...].01.2001 r. Ze względu na udokumentowanie 20 letniego okresu zatrudnienia uwzględniony został decyzją z dnia [...].03.2001 r wniosek L. S. z dnia [...].03.2001 r o przyznanie podwyższonego tj 120% zasiłku. Wobec przedłożenia przez skarżącego w dniu [...].07.2001 r wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].05.2001 r sygn. [...], orzekającego o przywróceniu L. S. do pracy w PPHU "[...]" S.A. w [...]oraz zasądzającego na jego rzecz kwotę [...]zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, organ pierwszej instancji postanowił w dniu [...].07.2001 r o wznowieniu postępowania we wszystkich tych sprawach, w których wydane zostały decyzje opisane na wstępie. W ocenie organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego przedłożony wyrok, na mocy którego L. S. została przywrócona do pracy oraz wydane w oparciu o ten wyrok świadectwo pracy potwierdzające okres zatrudnienia w PPHU "[...]" S. A. uzasadniają zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Sytuacja prawna zaistniała po wydaniu tego wyroku wg. organów nakazuje uznać za niebyły stan faktyczny i wynikające z niego uprawnienia spowodowane rejestracją L. S. i przyznaniem mu prawa do zasiłku. Za osobę bezrobotną zgodnie z art.2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (op.cit.) uznać można tylko osobę, która nie pozostaje w zatrudnieniu. Natomiast art.23 ust. 1 powołanej ustawy przyznaje uprawnienia do zasiłku wyłącznie osobie bezrobotnej. Tym samym L. S. wskutek wyroku przywracającego ją do pracy przestała spełniać kryteria wskazane w tych przepisach, a wypłacony jej zasiłek dla bezrobotnych stanowi świadczenie nienależne w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt. 1 cytowanej ustawy, podlegające zwrotowi w trybie ust. 1 tego przepisu. Uzasadniając żądanie zwrotu organy powołały się na treść podpisanego przez L. S. w dniu [...].01.2001 r. oświadczenia o zapoznaniu się z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 12 grudnia 1994 r. oraz zobowiązania się przez niego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego powołując się na zasady współżycia społecznego L. S. wniósł o uchylenie decyzji i zwolnienie z obowiązku zwrotu pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Niesłuszne i niezgodne z Kodeksem Pracy jest zdaniem skarżącego, uznanie przez organ, że w okresie od [...].02.2001 r do [...].06.2001 r, kiedy faktycznie pozostawał bez pracy, nie był osobą bezrobotną. Przywrócenie go do pracy na mocy wyroku Sądu nie zmienia faktu, że przez pół roku był bezrobotnym, a pobrany zasiłek był świadczeniem należnym i wypłaconym zgodnie z przepisami. Zasądzenie wynagrodzenia za jeden miesiąc nie jest tożsame z otrzymywaniem wynagrodzenia przez cały okres pozostawania bez pracy, a nadto zdaniem skarżącego na mocy art., 409 k c obowiązek zwrotu korzyści wygasa jeśli ten kto ją uzyskał zużył ją lub utracił. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie przytaczając motywację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżona decyzja łączy w sobie w sposób niedopuszczalny rozstrzygnięcia dwóch różnych spraw administracyjnych. Postępowanie wznowieniowe dotyczące decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej i przyznaniu jej zasiłku jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania dotyczącego zwrotu nienależnego świadczenia. Łączenie tych dwóch niezależnych postępowań i rozstrzygnięcie w jednym akcie administracyjnym nie znajduje podstawy prawnej. W szczególności podstawy takiej nie należy upatrywać w przepisie art. 28 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, który samodzielnie reguluje materialnoprawne przesłanki zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, całkowicie niezależnie od kwestii ważności i funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji stanowiących podstawę wypłaty świadczeń później uznanych za nienależne (wyrok Sadu Najwyższego z dnia 5.10.2000r. III RN 20/00 ONSAP z 2001 r., 12/403 ). Dla wykazania, że świadczenie było nienależne konieczne jest i zarazem wystarczające wykazanie, że wszystkie przesłanki opisane w art. 28 ust. 2 zostały spełnione. Powołany przez organy przepis art. 28 ust. 2 pkt 1 uzależnia obowiązek zwrotu od pouczenia bezrobotnego o okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Z pouczenia na które powołują się organy nie wynika, aby przywrócenie do pracy wskutek wyroku sądu mogło wstecz spowodować utratę do zasiłku. Prawomocny wyrok przywracający do pracy nie stwierdza istniejącego stanu rzeczy, tzn. nie ma charakteru deklaratoryjnego, lecz konstytuuje nowy stan prawny, którego skutkiem jest przywrócenie niektórych uprawnień utraconych z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy. Nie zmienia to jednak okoliczności faktycznych w jakich dokonana została rejestracja i przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu rejestracji L. S. spełniał wszystkie ustawowe warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a następnie do nabycia prawa do zasiłku, który został mu wypłacony zgodnie z posiadanymi wówczas uprawnieniami. Organ nie wskazał na okoliczności mogące spowodować ustanie prawa do jego pobierania. W szczególności okolicznością taką nie jest toczące się postępowanie sądowe o przywrócenie do pracy, ani też wydany w wyniku tego postępowania wyrok przywracający do pracy. W toku procesu przeciwko pracodawcy praca nie była i nie mogła być świadczona przez skarżącego. Zatem pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej za ten okres jako konsekwencja orzeczenia Sądu o przywróceniu do pracy nie znajduje uzasadnienia w żadnym z przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Analiza zaskarżonej decyzji w części związanej ze wznowieniem postępowania prowadzi do następujących wniosków: Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Za taki nowy i istniejący w dniu wydania decyzji dowód nie może być uznany wyrok Sadu Rejonowego w [...] wydany w dniu 24.05.2001 r. Wyrok sądu powszechnego może powodować konieczność wznowienia postępowania administracyjnego tylko wówczas, gdy jego rozstrzygnięcie dotyczy stanu istniejącego w dacie wydania decyzji przez organ administracyjny. W rozpatrywanym przypadku nie można uznać, że w wyniku wydanego wyroku przywracającego do pracy ujawniona została jakaś nowa okoliczność istniejąca w dacie wydania decyzji. Fakt przywrócenia skarżącego do pracy i ponowne podjecie przez nią zatrudnienia nie są okolicznościami odpowiadającymi dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie było zatem uzasadnionych podstaw do wznowienia postępowania, a w konsekwencji nie było takich podstaw do podejmowania dalszych decyzji w następstwie wznowienia. Reasumując stwierdzić należy, że nie ma uzasadnionych podstaw pogląd, że przywrócenie do pracy pracownika, którego zwolniono w sposób niezgodny z prawem, oznacza, że stosunek pracy nie uległ rozwiązaniu, a skarżący ze względu na treść wyroku w dniu rejestracji pozostawał w rzeczywistości w zatrudnieniu. W ustalonym przez organy stanie sprawy orzeczenie obowiązku zwrotu świadczenia pobranego za okres od [...].01.2001 r do [...].05 2001 r nie znajduje prawnego uzasadnienia, powołany przepis art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu został błędnie zinterpretowany i nie mógł stanowić podstawy takiego rozstrzygnięcia, jak również błędnie zastosowany został art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zauważyć należy, iż przepis art. 28 ust.2 pkt 5 stanowiący, że świadczeniem nienależnym jest także zasiłek (lub świadczenie przedemerytalne) wypłacone za okres, za który w związku z orzeczeniem sądu wypłacono wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę dodany został przez art. 3 pkt 6 lit a) tired drugi ustawy z dnia 17.12.2001 r ( Dz. U. Nr 154 poz. 1973) zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dniem 1.01.2002 r i nie mógł być podstawą wydania orzeczenia organu pierwszej instancji a tym samym decyzji utrzymującej w mocy to orzeczenie. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z tej samej daty - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271).