II SA/Kr 640/09

Kraków dnia 23 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 23 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 30 października 2009 r., nr [...] w przedmiocie: pozwolenia wodnoprawnego postanawia: oddalić wniosek skarżącego R. D. o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek skarżącego R. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika – radcy prawnego z urzędu. We wniosku z dnia 1 czerwca 2009 r. na urzędowym formularzu, wnosząc o przyznania prawa pomocy skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie rolnym z matką, uzyskuje dochód w wysokości 700 zł i zadłużenie na kwotę około 150 000 zł. Posiada majątek jedynie w postaci nieruchomości o powierzchni 2 ha i dom – 60 m. kw., a ponadto, że jest osobą schorowaną i samotną. Uznając dane wskazane we wniosku za niewystarczające, referendarz sądowy rozpoznający ten wniosek, wezwał skarżącego go podania szeregu informacji oraz przedłożenia dokumentów dotyczących jego dochodów, dochodów jego matki, wielkości zadłużenia i kosztów bieżącego utrzymania - które by potwierdziły dane zawarte we wniosku. W odpowiedzi skarżący podał jedynie część informacji żądanych od niego w wezwaniu oraz przedłożył niektóre z żądanych przez sąd dokumentów. Uznając, że dane zawarte we wniosku oraz informacje i dokumenty złożone przez niego na żądanie nie mają cech dokładności referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy. W szczególności referendarz sądowy zwrócił uwagę na wybiórczość danych wskazanych przez skarżącego w zakresie dochodów uzyskiwanych przez niego oraz poziomu wydatków, oraz fakt, że deklarowane dochody przewyższają poziom wydatków. Na postanowienie to sprzeciw złożył R. D., uzasadniając go tym, że w dniu [...] lipca 2008 r. uległ wypadkowi i od tej pory "nie jest zdolny do czynności prawnych". W dniu 23 czerwca 2009 r. przeszedł operację, nie pobiera zasiłków. Jedną ręką niewiele może zrobić, więc brak mu środków na życie. Ponadto skarżący wskazał, iż postanowienie referendarza sądowego jest rażąco stronnicze a jego wniosek o przyznania prawa pomocy – całkowicie zasadny. Związku z wniesieniem przez skarżącą sprzeciwu od postanowienie Referendarza Sądowego, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s. postanowienie to utraciło moc a sprawa ta podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 a p.ps.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Przepis art. 245. § 1 oraz § 3 stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Zgodnie z art. 246. § 1. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W oparciu o wyżej przytoczone przepisy, wskazać należy, iż przesłanką do udzielenia stronie, będącej osobą fizyczną, prawa pomocy w zakresie całkowitym jest jej bardzo trudna sytuacja materialna – niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Redakcja przepisu art. 246. § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, iż strona ta ma nie tylko prawo do zgłoszenia żądania przyznania jej prawa pomocy na stosownym formularzu, ale też obowiązek wykazania istnienia przesłanek o których mowa w art. 246. § 1. Oznacza to, iż prawo pomocy udzielane jest tylko takiej osobie fizycznej (stronie postępowania sądowo administracyjnego) która stosowny wniosek złoży oraz wykaże tj. udowodni a co najmniej uprawdopodobni (jeżeli w ocenie sądu uprawdopodobnienie takie nie budzi wątpliwości), iż przesłanki od istnienia których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy faktycznie istnieją. Nieudowodnienie tych okoliczności skutkować musi oddaleniem wniosku. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniach w którym sąd ten orzekł, iż sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów ( postanowienie z 17 maja 2006 r. II OZ 522/06 LEX nr 299447). Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Do wyłącznej oceny sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki (postanowienie z 13 czerwca 2008 r. I FZ 225/08 LEX nr 479144). Brak wyjaśnienia skąd skarżący, ubiegający się o udzielenie prawa pomocy, pozyskuje środki na codzienne utrzymanie, niewskazanie przez niego jakichkolwiek źródeł pozyskiwania dochodów, rzutuje negatywnie na wiarygodność jego wyjaśnień w tym zakresie (postanowienie z 22 kwietnia 2008 r. II GPP 1/08 LEX nr 479150). Na aprobatę zasługuje także podgląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2005r. I SA/Gd 523/04, iż nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W niniejszy postępowaniu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co uzależnione jest od wykazania przez niego, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem sądu, skarżący okoliczności tych nie wykazał. Przede wszystkim, pomimo wezwania, nie wskazał on, dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, źródła dochodów swojej matki z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i wysokości kosztów leczenia. Nie przedstawił także żądanych dokumentów obrazujących dochody z gospodarstwa rolnego, dochody jego matki i wysokość zadłużenia. Przedłożone przez skarżącego zeznanie podatkowe za rok 2008 r. nie koreluje z dochodem deklarowanym we wniosku, który miał wynosić 700 zł. Tymczasem przedłożona deklaracja wykazuje stratę za rok 2008 w kwocie 8081 zł. Wyciągi z rachunku bankowego wskazują natomiast wpłaty na rachunek skarżącego kwot 1309, 26 zł w kwietniu 2009 r. i 1384, 75 zł w maju 2009 r. "A" Sp. z o.o. – co także nie znajduje potwierdzenia w danych wskazywanych we wniosku. Wskazane przez skarżącego informacje należy uznać zatem za nierzetelne, nie dające podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Skarżący tak we wniosku o udzielenie prawa pomocy jak i w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skupia się na swoim stanie zdrowia, tymczasem prawo pomocy uzależnione jest nie od stanu zdrowia, ale od możliwości ponoszenia kosztów postępowania - a więc sytuacji majątkowej, która nie musi być adekwatna do stanu zdrowia. Zwrócić należy uwagę, iż dochód deklarowany przez skarżącego jest niższy od jego deklarowanych wydatków, co także negatywnie rzutuje na ocenę prawdziwości zawartych we wniosku danych. Konkludując, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącego o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, z uwagi na niewykazanie, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zważywszy na uwadze powyższe okoliczności, na mocy wyżej przytoczonych przepisów sąd orzekł jak w sentencji.