II SA/Kr 640/09

Kraków, dnia 5 marca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 13 marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego postanawia: oddalić wniosek. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką M. D.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.330 zł (brutto) i stanowi go dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 600 zł oraz świadczenie emerytalne matki w wysokości 730 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 60 m2 oraz nieruchomość rolna wielkości 2,041 ha. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Wnioskodawca wskazał, iż od 1992 roku "ma złamany kręgosłup" w związku z czym pozostaje w leczeniu i rehabilitacji. W dniu 17 lipca 2008r. uległ również wypadkowi (złamanie palca [...] ręki z uszkodzeniem ścięgna oraz uszkodzenie mięśnia kciuka), przeszedł dwie operacje, ma niesprawną [...] rękę. Z załączonych dokumentów medycznych wynika, że nadal utrzymuje się przykurcz palca. Wnioskodawca podał, że z powodu choroby ma trudności z obsługą kredytów (przeterminowane raty). Działalność gospodarcza przynosi starty, a gospodarstwo rolne jest niedochodowe. Skarżący nie pobiera żadnych zasiłków. W dwóch izbach przecieka sufit, brakuje opału na zimę. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skarżący oświadczył, że jego miesięczne wydatki na prąd wynoszą około 180 zł, na telefon około 240 zł. Koszty leczenia to dojazd na rehabilitację do szpitala [...] w K., koszt szyny na rękę 200 zł, żel contractubex, gąbki i bandaż elastyczny. Koszty dojazdów i materiały to wydatek około 300 zł, podatek rolny 400 zł. Miesięczne raty zobowiązań kredytowych wynoszą około 3.000 zł (nie są one spłacane regularnie). Roczna dopłata do gospodarstwa rolnego wynosi około 800 zł. Od dnia 30 czerwca 2009r. sąd uchylił obowiązek alimentacyjny skarżącego, ale skarżący nadal spłaca kredyt zaciągnięty na alimenty. Do pisma skarżący załączył następujące dokumenty: zaświadczenie z dnia [...] października 2009r. o rozpoczęciu rehabilitacji skarżącego, wezwanie Sygma Banque Societe Anonyme z dnia [...] stycznia 2010r. do zaktualizowania danych podanych bankowi, skierowanie z dnia 24 listopada 2009r. do Poradni Rehabilitacyjnej, wezwanie do zapłaty z dnia 22 stycznia 2010r. wystawione przez [...] Bank S.A., zawiadomienie banku BNP [...] z dnia 11 stycznia 2010r. o wymagalnym zadłużeniu, wezwanie do zapłaty z dnia 19 stycznia 2010r. wystawione przez Departament Windykacji [...] SA, wyciąg bankowy za okres od 1 grudnia 2009r. do 3 stycznia 2010r. dla [...] Niezależny Dystrybutor R. D., wyciąg bankowy za okres od 1 grudnia 2009r. do 3 stycznia 2010r. dla R. D., upomnienie z dnia 18 maja 2009r. wystawione przez Zakład Energetyczny, fakturę z dnia 24 listopada 2008r. za opaskę elastyczną opiewającą na kwotę 16,35 zł, fakturę z dnia 5 listopada 2008r. za żel Contractubex opiewającą na kwotę 29,80 zł oraz obliczenie dochodu za rok 2009 z działalności skarżącego jako Niezależnego Dystrybutora [...]. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2010r. referendarz sądowy oddalił wniosek. Skarżący złożył w terminie sprzeciw, wskazując w nim, iż w dniu 24 lutego br. ma mieć przeprowadzony zabieg ortopedyczny chorej dłoni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje! Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowy wniosek nie jest pierwszym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 23 września 2009r. oddalił wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 grudnia 2009 roku sygn. akt II OZ 1099/09 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie sądu l instancji. Obecnie zmienił się zatem jedynie zakres żądania skarżącego, gdyż poprzednio skarżący domagał się pełnego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, zaś obecnie wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych Jednakże zmiana zakresu żądania nie ma znaczenia w świetle art. 165 p.p.s.a., ponieważ nawet przy wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd ma obowiązek badać sytuację materialną wnioskodawcy i w razie spełnienia przesłanek orzec również jedynie zwolnienie w zakresie częściowym. Zgodnie z wyżej wskazanym art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z tym wnioskodawca ma prawo do wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż skarżący nie wykazał wystąpienia takiej zmiany okoliczności, które w istotny sposób wpływałyby na ocenę zdolności płatniczych, a ponadto nie wywiązał się z obowiązku wykazania swojej sytuacji materialnej. Nie podał m.in. wydatków miesięcznych na utrzymanie poza energią elektryczną i kosztami leczenia. Przy tym jednak wszystkich wskazywanych miesięcznych kosztów leczenia nie udokumentował aktualnymi rachunkami. Wskazywane miesięczne rachunki za telefon w kwocie 240 zł nie mogą zostać zaliczone do niezbędnych i koniecznych kosztów utrzymania. Ponadto pomimo wskazywania deklarowanych rat kredytu w kwocie około 3.000 zł nie udokumentował ich. Przedłożone dokumenty opiewają na zdecydowanie niższe kwoty. Dodatkowo z przedłożonego wyciągu z konta bankowego wynika, że w grudniu 2009r., a więc w okresie po złożeniu wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca dokonał wpłaty gotówkowej rzędu 8.950 zł. W ocenie Sądu oświadczenia skarżącego co do wysokości dochodów i ponoszonych wydatków są niespójne i nie znajdują potwierdzenia w odpowiednich dokumentach. Wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja ta zmieniła się na tyle, że zasadnym jest zmiana wcześniej wydanego postanowienia z dnia 23 września 2009r. Podnieść przy tym należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu w kwocie 300 zł, oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli. Nadto spłata wskazanych przez skarżącego kredytów bankowych nie może korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.