II SA/Kr 644/24
WyrokWSA w Krakowie2024-06-13
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Joanna Człowiekowska, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dopuszczalne, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza lokalizację sieci infrastruktury technicznej na całym obszarze planu, ale nie precyzuje ich przebiegu?Ratio decidendi
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dopuszczalne, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli nie precyzuje dokładnego przebiegu sieci infrastruktury technicznej, dopuszcza jej lokalizację na danym terenie, a inwestycja jest niezbędna dla obsługi mieszkańców. W przypadku, gdy plan miejscowy nie określa przebiegu sieci, a jedynie zasady jej budowy, nie można odmówić zastosowania planu, jeśli nie wykazano jego niezgodności z aktami wyższej rangi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi F. sp. z o.o. na decyzję Wojewody Małopolskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Wadowickiego o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz P. sp. z o.o. w celu budowy gazociągu. Właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na proponowane warunki, a rokowania zakończyły się negatywnie. Skarżąca spółka zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 marca 2019 r. znak: WS-VI.7536.1.5.2019.KA w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia 27 listopada 2018 r. (NGK.6821.44.2018) na podstawie art.
6 pkt 2, art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.), art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 ), po rozpatrzeniu wniosku P. sp. z o.o. Oddział [...] w K., Starosta Wadowicki orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości obejmującej działki nr [...] o pow. 0,6370 ha, nr [...] o pow. 0,1568 ha, nr [...] o pow. 0,0652 ha, nr [...] o pow. 0,1202 ha, położone w jedn. ewid. W. , dla których Sąd Rejonowy w W. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...] dla działki nr [...], [...] - dla działki nr [...], KR1 [...] dla działek nr [...] i nr [...], w których własność wpisana jest na rzecz F. Spółka z o.o. z siedzibą w W. w całości, przez zezwolenie inwestorowi - P. sp. z o.o. Oddział [...] w K. na budowę na ww. działkach odcinka gazociągu średniego ciśnienia Dn 63x5,8 PE100RC SDR 11 odc. (1-3) o łącznej długości 65 mb. Gazociąg poprowadzony zostanie metodą bezwykopową - przewiertem pod powierzchnią ziemi na głębokości 0,9 m - 1 m bez naruszania (poza obszarem jamy montażowej i komór przewiertowych) powierzchni działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Komora przewiertu na działce nr [...] zlokalizowana będzie w jej wschodniej części, na granicy z działką [...], natomiast komora przewiertu na działce nr [...] położona będzie w pobliżu wschodniej granicy tej działki. Przebieg gazociągu oraz lokalizację komór przewiertu wkreślono na mapie projektowej z września 2018 r., potwierdzonej przez projektanta oraz geodetę uprawnionego, w skali 1: 500, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji.
Organ określił w decyzji, że opisana nieruchomość zostanie obciążona na czas prowadzenia prac związanych z budową gazociągu PE dn 63 średniego ciśnienia w następującym zakresie: a) powierzchnia zajęcia działki nr [...] wynosić będzie – 3 m2 przez okres 7 dni (równolegle z pracami prowadzonymi na działce [...]), w celu zlokalizowania na niej jamy montażowej i komory przewiertowej o pow. 3 m2 (1,5 m x 2,0 m x 1,5m), b) powierzchnia zajęcia działki nr [...] wynosić będzie – 3 m2 przez okres 7 dni (równolegle z pracami prowadzonymi na działce [...]), w celu zlokalizowania na niej komory przewiertowej o pow. 3m2 ( 1,5 m x 2,0 m x 1,5 m).
Organ określił też, że powierzchnia zajęcia nieruchomości opisanej w punkcie 1, w wyniku posadowienia gazociągu PE dn 63 średniego ciśnienia, powstała poprzez rzut poziomy gazociągu wynosić będzie łącznie 4,095 m2. Strefa kontrolowana gazociągu zlokalizowana będzie równolegle wzdłuż jego osi pasem szerokości 1 m (po 0,5 m licząc w każda stronę od jego osi) wynosić będzie łącznie 65 m2. Zezwolenia, w celu budowy na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] gazociągu średniego ciśnienia Dn 63x5,8 PE100RC SDR 11 odc. (1-3) o łącznej długości 65 mb, udzielono na okres 12 miesięcy od rozpoczęcia prac.
Organ ustalił, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W. (centrum i śródmieście), zatwierdzonym uchwałą Nr XV/124/2008 Rady Miejskiej w W. z dnia [...] 2008 r. (Dz. Urz. woj. małopolskiego Nr [...] r.) planowana inwestycja zlokalizowana jest w terenach zabudowy usługowej oznaczonych symbolem 1/U11. Właścicielem nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...] i [...] jest F. Spółka z o.o. z siedzibą w W.. Inwestor-P. sp. z o.o. Oddział [...] w K. ul. [...], pismem znak: PSGKR.IRDZ/IRSP.432.281.18 z dnia 24.07.2018 r. zwrócił się do właściciela ww. działek propozycją udostępnienia nieruchomości w celu budowy odcinka 65 mb gazociągu średniego ciśnienia Dn 63x5,8 PE100RC SDR 11 oraz zawarcia służebności przesyłu. W wyznaczonym terminie właściciel nie udzielił żadnej odpowiedzi na przedłożoną propozycję. Nie doszło zatem do uzgodnienia wysokości wynagrodzenia, ani innych istotnych warunków udostępnienia nieruchomości przez właściciela, w szczególności formy udostępnienia, sposobu prowadzenia prac i ich harmonogramu. Rokowania prowadzone z właścicielem nieruchomości tj. F. sp. z o.o. z siedzibą w W. zakończyły się wynikiem negatywnym. Tym samym zostały spełnione obie przesłanki wskazane w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, od których ustawodawca uzależnił możliwość ograniczenia przez starostę w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz podmiotu realizującego konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne.
Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej, gdyż przepisy o gospodarce nieruchomościami nie wprowadzają, tak jak w przypadku postępowań wywłaszczeniowych, wymogu jej przeprowadzenia. Jednak oprócz wymogów formalnych, o jakich mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zasadniczą kwestią dopuszczalności wydania decyzji na podstawie art.124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest to, iż realizacja wymienionych w nim urządzeń infrastruktury technicznej, w tym urządzeń służących do przesyłania gazów musi mieć charakter celu publicznego, niezależnie, kto jest inwestorem. Zamierzona inwestycja jest, w rozumieniu art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, inwestycją celu publicznego. Planowana inwestycja ma charakter przedsięwzięcia o znaczenia lokalnym (gminnym), o którym mowa w art. 2 ust. 5 ustawy o planowaniu przestrzennym: gazociąg ma zapewnić zasilanie w gaz ziemny obiektów wzdłuż ulicy [...] w W., wnioskujących o przyłączenie do sieci gazowej i pozbawionych w tej chwili dostępu do niej.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła F. sp. z o. o.
Decyzją z dnia 19 marca 2019 r. (WS-VI.7536.1.5.201.KA) na podstawie art. 9a w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa Wojewoda Małopolski uchylił zaskarżoną decyzję w części ujętej w jej punktach w zakresie określenia terminu udzielenia zezwolenia oraz terminów zajęcia nieruchomości obejmującej działki nr [...] i nr [...], położonej w jednostce ewidencyjnej W. i w zakresie zezwolenia na wejście na teren ww. nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją gazociągu - i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej części. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że decyzja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru obejmującego centrum i śródmieście miasta W., zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w W. nr [...] z [...] 2008 r. Przedmiotowe działki położone w W., w części przeznaczonej pod budowę odcinka gazociągu, znajdują się w terenach oznaczonym symbolem 1/U11 — tereny zabudowy usługowej. § 27 ust. 2 pkt 5 planu miejscowego, na terenie oznaczonym 1/U 11 (obejmującym działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]), jako przeznaczenie dopuszczalne tego terenu przewiduje utrzymanie i budowę lokalnych obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej. Ponadto zgodnie z § 20 ust. 8 pkt 4 planu miejscowego, określającymi zasady obsługi terenów oraz remontu, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej, dopuszcza w granicach całego obszaru objętego planem lokalizowanie niewyznaczonych na rysunku planu obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, niezbędnych dla obsługi mieszkańców Gminy w zakresie zaopatrzenia w gaz i ciepło (w tym m. in. stacji redukcyjnych gazu).
Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej organ podał, że rozprawa administracyjna jest obligatoryjna w przypadkach dokonywania wywłaszczenia. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące tego, że zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym, tzn. w tym planie został ustalony jej przebieg, a usytuowania inwestycji nie może ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych zapisów planu miejscowego, to przy takim założeniu nie mogłyby być m.in. zrealizowane urządzenia infrastruktury technicznej niezbędne do zrealizowania poszczególnych inwestycji, których przebieg jest możliwy najczęściej do sprecyzowania dopiero na etapie wydawania pozwolenia na budowę lub dokonywania zgłoszenia budowy. Z tego też względu na etapie uchwalania planu nie ma możliwości wydzielenia liniami rozgraniczającymi odrębnych, przewidzianych pod takie urządzenia terenów. W kwestii wątpliwości stron dotyczących gruntownej analizy inwestycji w kierunku jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości wskazać należy, że jedna z przesłanek art. 124 u.g.n. wiąże się z koniecznością badania jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości w związku z wydaniem decyzji. Nawet więc, gdy istnieją podstawy do wydania decyzji, należy rozważyć jak najmniejszy stopień ingerencji. W piśmie z dnia 2 stycznia 2019 r. (NGK.6821.44.2018) organ I instancji poinformował, że planowany gazociąg zaprojektowano tak, aby stanowił on jak najmniejszą uciążliwość dla właściciela i dlatego przebiega on północno-wschodnią granicą działek, blisko ich granicy z drogą publiczną, a nie środkiem działek, co stanowiłoby niewątpliwie ogromną niedogodność dla właściciela.
Na powyższą decyzję F. r sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 15 kpa poprzez brak ponownego merytorycznego rozpoznania i podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawy przez organ II instancji, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
- art. 89 kpa w związku z art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204) zwanej dalej u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
- 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204) poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] 2008 r. daje podstawy do wydania zaskarżonej decyzji, co miało wpływ na wynik sprawy;
- art. 7, art. 77 i art. 80 poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie oraz niedokonanie na jego podstawie istotnych ustaleń w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
- art. 138 par. 1 pkt 1 kpa poprzez częściowe utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 559/19 uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 marca 2019 r., znak: WS-VI.7536.1.5.2019.KA i poprzedzającą ją decyzję organu
I instancji.
W uzasadnieniu WSA w Krakowie wskazał, że ograniczenie prawa własności w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018, poz. 2204) nie jest dopuszczalne, jeżeli nie jest możliwe stwierdzenie zgodności zamierzenia z ustaleniami planu.
Sąd przyjął, że pojęcie "zgodności z planem" nie zostało użyte przypadkowo i wymaga nie tylko porównania zamierzenia inwestycyjnego z ogólnymi ustaleniami planu, ale przede wszystkim z ustaleniami szczegółowymi. Nie chodzi bowiem tylko o to, aby wykazać brak sprzeczności zamierzenia z planem, ale aby możliwe było niebudzące wątpliwości potwierdzenie, że zamierzona inwestycja została w planie przewidziana w określonym miejscu. W ocenie WSA w Krakowie, w przypadku inwestycji liniowej, stanowiącej niewątpliwie inwestycję celu publicznego, wskazanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ogólnego jej przebiegu, bez określenia granic terenu, który może być pod nią zajęty, dla wydania decyzji na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest wystarczające. Brak jest w takiej sytuacji w pełni miarodajnego wzorca pozwalającego na stwierdzenie zgodności zamierzenia z planem. Podkreślono, że w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z uwagi na charakter decyzji wydawanej na jej podstawie (zbliżony do rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu), należy interpretować ścieśniająco i nie można poprzestawać tylko na domniemaniu, że dana inwestycja została w planie przewidziana, bo nie została np. zakazana. Wyjaśniono, że należące do strony skarżącej działki objęte zaskarżoną decyzją, położone są w obszarze oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 1/U 11 przeznaczonym pod zabudowę usługową. Jako przeznaczenie dopuszczalne tego terenu plan przewiduje utrzymanie i budowę lokalnych obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, nie określa jednak przebiegu sieci (§ 27 ust. 2 pkt 5 planu). Z kolei § 20 ust. 8 pkt 4 określa jedynie zasady obsługi terenów oraz remontu, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej i w ich ramach dopuszcza (w granicach całego obszaru objętego planem) lokalizowanie niewyznaczonych na rysunku planu obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, niezbędnych dla obsługi mieszkańców Gminy w zakresie zaopatrzenia w gaz i ciepło. Te zapisy, zdaniem Sądu, nie pozwalają na stwierdzenie "zgodności z planem" zamierzonego przedsięwzięcia. Wskazano, że właściciel nieruchomości położonej w terenie nieobjętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wobec ujawnionego zamiaru realizacji na jego nieruchomości inwestycji, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, miałby możliwość ochrony swoich praw na etapie postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Takich możliwości, w ocenie WSA w Krakowie, w przypadku miejscowego planu nieprzewidującego dokładnego przebiegu zamierzenia, nie ma.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła P. sp. z o.o. z siedzibą w T.
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2263/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że zasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono błędną wykładnię, a w konsekwencji również wadliwe zastosowanie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w powiązaniu ze wskazanymi przepisami uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W. (centrum i śródmieście) - Dz.Urz.Woj.Małop. 2008, nr 269, poz. 1679. NSA wskazał, że bezsporne w sprawie jest, że na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Niespornym pozostaje, że przepis ten formułuje wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Przy czym kwestia zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie może być rozpatrywana w oderwaniu od istoty samej decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, a decyzja ta stanowi rodzaj decyzji o wywłaszczeniu. Skoro natomiast decyzja ta jest rodzajem decyzji o wywłaszczeniu, to mają do niej odpowiednie zastosowanie pozostałe przepisy Rozdziału 4 u.g.n., dotyczącego wywłaszczania nieruchomości, w tym przede wszystkim art. 112 ust. 1 tej ustawy (por. J. Jaworski, A. Prusarczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd/el. Legalis 2021). Z przepisu art. 112 ust. 1 u.g.n. wynika natomiast, że przepisy o wywłaszczaniu, a więc i samą instytucję wywłaszczenia, stosuje się jedynie wtedy, jeżeli określona nieruchomość przeznaczona została na cele publiczne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo dla określonej nieruchomości wydana została decyzja o ustaleniu na niej lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niesłusznie Sąd Wojewódzki argumentował, że właściciel nieruchomości położonej w terenie nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wobec ujawnionego zamiaru realizacji na jego nieruchomości inwestycji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. ma możliwość ochrony swoich praw, a w wypadku miejscowego planu nieprzewidującego dokładnego przebiegu zamierzenia, takiej możliwości nie ma. Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W. podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Istniał zatem instrument prawny, którym mógł się posłużyć właściciel nieruchomości, w granicach wytyczonych naruszeniem jego interesu prawnego lub uprawnienia, w celu zakwestionowania przepisów tego Planu. Nie ma sporu co do tego, że kwestionowane przepisy Planu na dzień wydawania kontrolowanych przez Sąd Wojewódzki decyzji obowiązywały. Dlatego też trafnie skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji błędną wykładnię § 20 ust. 8 pkt 4 oraz § 27 ust. 2 pkt 5 Planu. W odniesieniu do działek skarżącej, w dacie rozpoznawania sprawy, zastosowanie znajdowały przepisy stanowiące, że w granicach całego obszaru objętego planem dopuszcza się lokalizowanie nie wyznaczonych na rysunku planu obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, niezbędnych dla obsługi mieszkańców Gminy w zakresie zaopatrzenia w gaz i ciepło (w tym m.in. stacji redukcyjnych gazu), pod warunkiem, że ich lokalizacja nie pozostaje w sprzeczności z pozostałymi ustaleniami planu. W terenach ustala się: utrzymanie i budowę lokalnych obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej i parkingów oraz garaży dla lokali mieszkalnych. Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji powoływane przez organy przepisy Planu obowiązywały. Sąd Wojewódzki de facto odmówił zastosowania wskazanych przepisów Planu, uznając je za zbyt ogólne. Odmowa zastosowania przez sąd przepisu obowiązującego aktu prawa miejscowego jakkolwiek jest dopuszczalna, to musi łączyć się z wykazaniem jego niezgodności z aktami rangi ustawowej. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd Wojewódzki nie wykazał tego rodzaju niezgodności, a jedynie nietrafnie ocenił, że Plan nie przewiduje ograniczenia sposobu korzystania, w odniesieniu do działek skarżącej, podczas gdy ograniczenia wynikały z § 20 ust. 8 pkt 4 oraz § 27 ust. 2 pkt 5 Planu.
Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że w pełni pożądanym i zgodnym z hierarchią aktów prawnych jest wyznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przebiegu infrastruktury technicznej i następnie jej realizacja na podstawie tego planu. Należy jednak mieć na uwadze, że infrastruktura techniczna to nie tylko inwestycje o znaczeniu strategicznym, czy wojewódzkim, ale również lokalnym i nie można oczekiwać, że przebieg każdej nitki gazociągu zostanie wyrysowany w części rysunkowej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kwestia ta była przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. I OSK 1960/22 wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p., w planie miejscowym uwzględnia się treści obligatoryjne, do których należy w szczególności przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Natomiast w zależności od potrzeb określa się granice terenów rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym. Plan zawiera część tekstową i graficzną. Zgodnie z § 4 pkt 1 i pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587, dalej: rozporządzenie), ustalenia tekstu planu dotyczące przeznaczenia terenu powinny zawierać określenie przeznaczenia poszczególnych terenów lub zasad ich zagospodarowania, a także symbol literowy i numer wyróżniający go spośród innych terenów; ustalenia dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy infrastruktury technicznej powinny zawierać: określenie sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami, określenie warunków powiązań sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym, wskaźniki w zakresie sieci infrastruktury technicznej. Natomiast wymagania dla części rysunkowej planu określa § 7 rozporządzenia, przewiduje on obowiązek wyznaczenia linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania oraz ich oznaczenia, ale nie stanowi o obowiązku wrysowania przebiegu sieci infrastruktury w ramach danej jednostki planistycznej. Z tej regulacji można wyprowadzić wniosek, że w przypadku przeznaczenia terenu pod realizację wyłącznie inwestycji infrastrukturalnej, konieczne jest wyznaczenie terenu o takim przeznaczeniu na rysunku planu liniami rozgraniczającymi, co pośrednio wyznaczy przebieg inwestycji liniowej. Natomiast w przypadku przeznaczenia terenu pod innego rodzaju zagospodarowanie, np. zabudowę mieszkaniową czy usługową, rysunek planu nie będzie ujawniał przebiegu sieci uzbrojenia terenu, choć powinien w części tekstowej określać zasady budowy, rozbudowy i modernizacji sieci infrastruktury technicznej, w tym jej parametry. Stanowisko to należy podzielić.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jakkolwiek Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oparł swoje stanowisko na pewnych racjach, to odniósł je do uwarunkowań badanej sprawy, nie uwzględniając w należyty sposób jej specyfiki. Tymczasem indywidualne cechy danego planu, uchwalonego w konkretnych warunkach, pozwalają uznać za dopuszczalne postanowienia dozwalające na realizację systemów infrastruktury technicznej "na całym obszarze planu" (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2023 r. sygn. II OSK 480/22).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy przy tym wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W tak zakreślonych ramach skarga podlegała oddaleniu.
Wyjść należy od tego, że materialnoprawny kontekst sprawy, której dotyczy zaskarżona decyzja, określają przepisy art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 344; dalej u.g.n.). Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Wobec tego, że w sprawie zapadł już poprzednio wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 października 2019 r. (sygn. akt II SA/Kr 559/19), który następnie został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2024 r., I OSK 2263/20, a sprawa została przekazana tut. Sądowi do ponownego rozpoznania, podstawę prawną orzeczenia w niniejszej sprawie kształtuje ponadto art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie natomiast do art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Podkreślić wypada, za wyrokiem NSA z 28 listopada 2019 r., I FSK 1373/19, że "przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy. Co więcej, owe granice wyznaczane są zarówno przez stanowisko sądu kasacyjnego wyrażone w zakresie wykładni i stosowania prawa materialnego, jak również - wbrew literalnemu odczytaniu art. 190 p.p.s.a. - w stosunku do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji publicznej a przyjętych przez sąd pierwszej instancji."
W tej sytuacji należy stwierdzić, że w sprawie przesądzone zostało, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynika sprawy, jak też spełniona została przesłanka przeprowadzenia rokowań przed wydaniem decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości. Pozostała zatem do zbadania kwestia zgodności ograniczenia z planem miejscowym, przy czym NSA przesądził, jak przywołano powyżej, że brak jest podstaw do uznania, że nie została spełniona przesłanka zgodności ograniczenia z planem miejscowym w przypadku, gdy obowiązujący plan miejscowy nie określa przebiegu sieci infrastruktury technicznej, a stanowisko, zgodnie z którym brak jest możliwości stwierdzenia zgodności ograniczenia z planem miejscowym oznacza, że sąd w istocie odmówił zastosowania planu miejscowego, do czego w okolicznościach sprawy nie było podstaw.
Jak wskazano powyżej rozpatrywane w sprawie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy nieruchomości stanowiącej własność F. sp. z o.o. z siedzibą w W. , która obejmuje działki nr [...] o pow. 0,6370 ha, nr [...] o pow. 0,1568 ha, nr [...] o pow. 0,0652 ha, nr [...] o pow. 0,1202 ha, położonych w W.. Ograniczenie obejmuje zezwolenie inwestorowi - P. sp. z o.o. Oddział [...] w K. - na budowę na ww. działkach odcinka gazociągu średniego ciśnienia Dn 63x5,8 PE100RC SDR 11 odc. (1-3) o łącznej długości 65 mb.
Działki objęte wnioskiem o numerach [...], [...], [...], [...], objęte były na dzień wydania zaskarżonej decyzji uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w W. z dnia [...] 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W. (centrum i śródmieście), opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 2008 r., nr [...]. W planie tym znajdowały się w terenie oznaczonym symbolem 1/U11 — tereny zabudowy usługowej. Zgodnie z § 27 ust. 2 pkt 5 planu miejscowego, na terenie oznaczonym 1/U11 przeznaczeniem dopuszczalnym jest utrzymanie i budowa lokalnych obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej. Nie ulega wątpliwości, że budowa sieci gazowej średniego ciśnienia stanowi lokalną sieć infrastruktury technicznej. Potwierdzeniem tego stanowiska jest szczególnie pismo inwestora z 1 marca 2019 r. z załącznikami graficznymi (k. 19-29 akt II instancji), w którym wyjaśniono, że objęty postępowaniem projektowany gazociąg w ul. [...] stanowi odcinek magistralny, mający w zamierzeniu zasilać cały niezgazyfikowany obszar tej części miasta W.. Dołączone do pisma mapy obrazują istniejącą infrastrukturę gazową wzdłuż ulicy [...] w W. oraz etap rozbudowy sieci, którego dotyczył wniosek w przedmiotowej sprawie. Już to ustalenie wystarcza do stwierdzenia, że planowane ograniczenie zgodne jest z planem miejscowym.
O zgodności planowanego ograniczenia z planem miejscowym stanowi również treść § 20 ust. 8 pkt 4 planu miejscowego, który określa zasady obsługi terenów oraz remontu, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej. Sformułowano tam dopuszczenie w granicach całego obszaru objętego planem lokalizowania niewyznaczonych na rysunku planu obiektów, urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, niezbędnych dla obsługi mieszkańców Gminy w zakresie zaopatrzenia w gaz i ciepło (w tym m. in. stacji redukcyjnych gazu). Budowa sieci gazowej mieści się bez wątpienia w pojęciu sieci infrastruktury technicznej niezbędnej dla obsługi mieszkańców gminy w zakresie zaopatrzenia w gaz.
Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zostały spełnione przesłanki ograniczenia, o którym stanowi art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. przeprowadzono wymagane rokowania, które nie zakończyły się porozumieniem inwestora i właściciela nieruchomości, a nadto ograniczenie zgodne jest z obowiązującym na dzień wydania decyzji planem miejscowym. Dodatkowo Sąd stwierdził, że przebieg sieci, w przybliżeniu do granicy działek z działką drogową wskazuje, że w sprawie wystarczająco wyważono interes indywidualny z interesem publicznym, co oznacza, że spełniona została również zasada, o której stanowi art. 7 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały przesłanki ograniczenia korzystania z własności nieruchomości, o którym stanowi art. 124 ust. 1 u.g.n., a jednocześnie nie stwierdził istotnych naruszeń przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Wobec tego orzeczono, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło