II SA/Kr 651/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2017 r. sygn. II SA/Kr 651/16 odmawiającego zmiany postanowienia z 24 października 2016 r. w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 marca 2016 r., znak [...] w przedmiocie przedłużenia decyzji o zobowiązaniu do uiszczania opłat za opróżnianie bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zmienić prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2016 r. w ten sposób, że ustanowić dla M. B. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] Niniejsze postępowanie w zakresie przyznania skarżącej prawa pomocy jest trzecim tego rodzaju postępowaniem w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek skarżącej - o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - został oddalony postanowieniem referendarza z dnia 22 lipca 2016 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu z dnia 24 października 2016. Następnie prawomocnym postanowieniem Sądu z 13 marca 2017 r. odmówiono zmiany powyższego postanowienia w związku z drugim wnioskiem skarżącej, obejmującym również przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie. W dniu 1 września 2017r. skarżąca M. B. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy - tym razem jedynie w zakresie częściowym, obejmującym adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Referendarz postanowieniem z dnia 9 września 2017 r. odmówił uwzględnienia wniosku, orzekając o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2017 r. , odmawiającego zmiany prawomocnego postanowienia WSA w Krakowie z dnia 24 października 2016r. oddalającego wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Sprzeciw na postanowienie referendarza wniosła M. B.. Podniosła, że pominięto fakt, że pozostająca skarżącej kwota 600 zł jest przez nią przeznaczana na wyżywienie. W tej sprawie skarżąca poniosła już koszty w łącznej wysokości 300 zł (200 zł tytułem wpisu od skargi i 100 zł za sporządzenie uzasadnienia). Skarżąca podniosła również, że ponosi koszty sądowe w innych sprawach (w tym również na profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej), ponadto ma decyzję o niepełnosprawności i ponosi koszty leczenia, w październiku i listopadzie musi zakupić leki w cenie 150 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarz słusznie zauważył, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być rozpoznawany w trybie art. 165 p.p.s.a. Wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 marca 2014 r., sygn. II OZ 239/14 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych): "Możliwość zmiany bądź uchylenia prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy daje art. 165 p.p.s.a., jednak tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku - zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wolters Kluwer 2013, uw. 2 do art. 165)". Niewątpliwie istnieją znaczne różnice pomiędzy rozpoznaniem pierwszego w danej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a rozpoznaniem kolejnego wniosku tej samej strony. W pierwszym przypadku bada się przesłanki, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., w drugim zaś przypadku bada się przede wszystkim, czy nastąpiła zmiana stanu faktycznego do tego stopnia, że przesłanki z art. 246 zostały spełnione. Trzeba pamiętać, że niniejsze postępowanie jest już trzecim postępowaniem w zakresie prawa pomocy w ramach toczącego się postępowania sądowego. Sytuację prawną skarżącej kształtuje pierwsze prawomocne postanowienie - w tej konkretnej sprawie postanowienie Sądu z dnia 24 października 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza z dnia 22 lipca 2016 r. Orzekając o kolejnych wnioskach w trybie art. 165 p.p.s.a. należy porównywać każdy kolejny wniosek o prawo pomocy do pierwszego prawomocnego postanowienia rozstrzygającego wniosek o prawo pomocy, nie zaś do ostatniego (najnowszego). Każde kolejne postanowienie nie orzeka o wniosku, lecz o zmianie albo odmowie zmiany prawomocnego postanowienia. Skoro jedynie w prawomocnym postanowieniu z 24 października 2016 r. orzeczono o oddaleniu wniosku skarżącej, to ewentualna późniejsza zmiana okoliczności uzasadniających zmianę orzeczenia musi odnosić się nie do tego postanowienia, które odmawia zmiany wydanego wcześniej postanowienia, lecz do tego, które orzeka o wniosku. Sąd po rozpoznaniu sprzeciwu odmiennie od referendarza ocenił zaistnienie przesłanek zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 24 października 2016 r. W postanowieniu tym odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym była motywowana niewiarygodnością oświadczeń skarżącej. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd w zasadzie nie ocenił sytuacji materialnego skarżącej, bowiem stwierdził, że ukrywa ona swoją faktyczną sytuację i próbuje wprowadzić Sąd w błąd. Na obecnym etapie postępowania skarżąca wykazała swoje faktyczne dochody i wydatki. Trzeba przy tym podkreślić, że skarżąca partycypuje w kosztach postępowania, a wniosek o przyznanie prawa pomocy ograniczyła wyłącznie do przyznania jej adwokata z urzędu celem wniesienia skargi kasacyjnej. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie są tak restrykcyjne jak w zakresie całkowitym. Wystarczy bowiem, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Taka też sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Referendarz w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, iż "skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.193zł . Jej wydatki konieczne zamykają się kwotą około 500 zł (opłaty za media, wykup lekarstw, bilet miesięczny do pracy). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych". Skarżąca słusznie podnosi, że wykazana przez nią kwota ok. 500 zł stałych comiesięcznych wydatków nie obejmuje wyżywienia, a zatem stwierdzenie, że po opłaceniu wydatków stałych i koniecznych miesięcznie skarżąca dysponuje jeszcze kwotą ok. 600 zł mija się z prawdą. Co więcej, daje to kwotę ok. 20 zł dziennie na wyżywienie, co nie jest kwotą znaczną. Ponadto zmieniła się również sytuacja procesowa skarżącej. Zaskarżenie wyroku wydanego w niniejszej sprawie wymaga bowiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zmiana sytuacji procesowej strony uzasadnia więc przyznanie jej prawa pomocy w zakresie przyznania adwokata z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę należało zmienić zaskarżone postanowienie referendarza, na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 245 i art. 246 § 2 i art. 165 p.p.s.a.