II SA/Kr 664/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [ ] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Decyzją z dnia .........na podstawie Upoważnienia Burmistrza Miasta C. oraz na podstawie art. 8 ust. 1, ust. 2 pkt. 1, art. 10 ust. 2, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732 ze zm.) w związku z art. 24 ust. 2, ust. 3, ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm.) i z art. 104 kpa, Burmistrz Miasta C. postanowił zmienić decyzję .........z dnia .......września 2005 r. w części dotyczącej wysokości przyznanej zaliczki alimentacyjnej w ten sposób, że K.S. przyznano prawo do zaliczki alimentacyjnej na okres od 1 grudnia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. w wysokości 310,00 zł, a na okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 maja 2006 r. w wysokości 330,00 zł miesięcznie, M.S. przyznano prawo do zaliczki alimentacyjnej na okres 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 330,00 zł miesięcznie. Burmistrz Miasta C. jednocześnie odmówił przyznania prawa do wyrównania zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości 310,00 zł miesięcznie za okres od 1 września 2005 r. do 30 listopada 2005 r. na córkę K.S. przyznanej decyzją numer ..........w wysokości 300,00 zł miesięcznie. Burmistrz Miasta C. w uzasadnieniu decyzji, podał że decyzją Ośrodka z dnia ......września 2005 r. ustalone zostało prawo do zaliczki alimentacyjnej dla A.S. od miesiąca września 2005 r. na dzieci K.S. i M.S. . W dniu ...... grudnia 2005 r. wpłynął odpis ugody alimentacyjnej z dnia .....października 2005 r. wydanej przez Sąd Rejonowy w C. w sprawie podwyższenia alimentów do kwoty po 330 zł na rzecz małoletnich M.S. i K.S. od dnia 1 stycznia 2006 r. Dnia ....... grudnia 2005 r. A.S. przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego uznający K.S. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym od maja 2004 r. do 31 maja 2006 r. A.S. złożyła wniosek o wyrównanie jej zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości 310 zł miesięcznie za okres od 1 września do 30 listopada 2005 r. na córkę K. przyznanej decyzją z dnia ........ września 2005 r. w wysokości 300 zł miesięcznie. Następnie organ przytoczył przepisy prawa, na podstawie których orzekł w sprawie. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A.S. , która w uzasadnieniu podała, że nie może absolutnie zgodzić się z twierdzeniami zawartymi w decyzji. Strona uważa, że ma prawo do spornego wyrównania. Swoje roszczenie A.S. oparła na fakcie, że jej córka K. otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności nie ponownie, jak mówi art. 24 ust. 3a ustawy, ale jako ciągłość od czerwca 2004 r. Ponieważ do końca maja 2004 r. na podstawie orzeczenia i złożonego wniosku, strona miała prawo do świadczeń, a zgodnie z wyrokiem sądu uznano córkę za niepełnosprawną w stopniu znacznym od czerwca 2004 r., to odwołująca się uważa, że jej wniosek nic nie stracił na swej aktualności. Odwołująca się dodała również, że w latach 2004 i 2005 bardzo często zmieniały się przepisy i ani pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej, ani odwołująca się nie pomyślała o tym, aby w czerwcu 2005r złożyć wniosek o wypłatę świadczeń, mimo że dziecko posiadało orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, na który to wniosek strona uzyskałaby najprawdopodobniej decyzję odmowną. Na koniec A.S. wyjaśniła, że to nie jej wniosek, ale orzeczenie o niepełnosprawności straciło swą aktualność, a moc orzeczenia przywrócił niezawiły sąd. Decyzją z dnia ............na podstawie art. 1, art. 2, art. 7, 8 i 10 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 póz. 732 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt. 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzeka co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło zmiany decyzji ..........z dnia ......... września 2005 r. w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w uzasadnieniu swojej decyzji podało, że w myśl art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732 ze zm.) zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Ponadto, zaliczka alimentacyjna przysługuje wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Przez "osobę uprawnioną" rozumie się natomiast osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna jeżeli: - osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, - osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, - jest osobą uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt. 5 cyt. ustawy). Zgodnie zaś z przepisem art. 3 pkt. 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 póz. 2255 ze zm.), przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego, który składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej. Komornik dołącza do wniosku o przyznanie zaliczki, zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K., Wydział ........ Cywilny-Rodzinny, z dnia .........orzekający rozwód małżeństwa zawartego pomiędzy A.S. i W.S. oraz powierzający wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi A.S. , a zatem jedna z przesłanek warunkujących przyznanie zaliczki alimentacyjnej tj. okoliczność samotnego wychowywania dzieci, została spełniona. Mimo to należy zaznaczyć, że drugim, koniecznym i niezbędnym elementem, warunkującym ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej jest bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Z zaświadczenia wydanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym ............. wynika, że w okresie ostatnich trzech miesięcy egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od W.S. przyznanych dla K.S. była bezskuteczna. Przesłanki do wypłaty zaliczki zostały zatem prawidłowo ustalone. Co do wysokości przyznanego świadczenia, to zdaniem Kolegium organ miał prawo przyznać zaliczkę w wysokości po 170 zł na każdą z córek w okresie od 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., a od stycznia 2006 r. po 250 zł miesięcznie na każdą z córek A.S. Kolegium pragnie zwrócić uwagę na to, iż organ l instancji źle zinterpretował art. 8 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, przepis ten bowiem mówi, że zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż, w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki -170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku gdy dochód rodziny (a nie na osobę w rodzinie jak uczynił to organ) nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, czyli 583 zł, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do: 1) w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki -300,00 zł dla osoby uprawnionej albo 380,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) w przypadku, gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki -250,00 zł dla osoby uprawnionej albo 300,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis prawa jest w tym względzie jasny i mówi o dochodzie rodziny, a nie dochodzie na osobę w rodzinie. Przez dochód rodziny - w myśl art. 3 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przy czym z kolei przez okres zasiłkowy należy rozumieć - zgodnie z art. 3 pkt. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych - okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Jak wynika z akt sprawy miesięczny dochód rodziny A.S. w roku kalendarzowym 2004 wynosił 616,05 zł, czyli przekroczył 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawa. Dokonując zlej interpretacji art. 8 ustawy organ, zdaniem Kolegium, rażąco naruszył prawo, w związku z czym do przedmiotowej sprawy nie może znaleźć zastosowania przepis w art. 139 kpa. W myśl tego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Kolegium nie podziela argumentu odwołującej się jakoby należało jej się wyrównanie zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości w związku z tym, że Sąd ustalił stopień niepełnosprawności córki K. jako znaczny, co miało miejsce ....... listopada 2005 r. Należy także wyjaśnić, iż ustawodawca w sposób ścisły określił zasady ustalania prawa do zaliczki alimentacyjnej, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie zaliczki, względnie, by organ miał możliwość "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" odstąpienia od zasady ustalania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu ..... maja 2006 r. wniosła A.S. . W obszernym uzasadnieniu podała, że w uzasadnieniu odmowy przyznania prawa do podwyższonych zaliczek alimentacyjnych dla obu córek Kolegium stwierdziło, że w roku 2004 dochód miesięczny rodziny skarżącej wyniósł 616,05 zł, a zatem przekroczył 50% kwoty 583 zł, tj. 291,50 zł. Zdaniem skarżącej ustawa o świadczeniach rodzinnych i ustawa o zaliczce alimentacyjnej wyraźnie mówi o dochodzie na osobę w rodzinie. Absurdem byłoby określenie granicy dochodu na całą rodzinę w wysokości 291,50 zł. Już bowiem w przypadku posiadania dwojga dzieci, niepełnosprawnych i prawie do zasiłku rodzinnego, dochód rodziny wynosiłby 374 zł. W ten sposób ustawa "wylałaby dziecko z kąpielą". Wszelkie źródła informacyjne w tej kwestii mówią wyraźnie o dochodzie na osobę w rodzinie. Na dowód swych twierdzeń skarżąca załączyła kserokopię broszury o świadczeniach rodzinnych Stowarzyszenia ,,[......]" oraz informacje z prasy. Identyczny zapis jest umieszczony na tablicy informacyjnej Działu Świadczeń Rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia ...... Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art.151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest uzasadniona. Sąd dokonując legalności zaskarżonej decyzji uznał, że decyzja organu II instancji narusza prawo. Organ II instancji wydając decyzję z dnia......... orzekł na niekorzyść skarżącej A.S. , gdyż odmówił jej w ogóle przyznania zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości od dnia 1.09.2005r do 31.08.2006r. na córki, choć organ l instancji przyznał jej tę zaliczkę w podwyższonej wysokości od dnia 1.12.2005r. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ II instancji - SKO w K. stwierdziło, że organ l instancji dokonał złej interpretacji art. 8 ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. 2005r., Nr 86, póz. 732 ze zm. ), polegającej na ustaleniu, że w roku kalendarzom 2004 miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekroczył 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. - czyli kwoty 583,00zł i w związku z tym skarżącej przyznano zaliczkę alimentacyjną na córki w podwyższonej wysokości od dnia 1.12 .2005 r. tj. od daty złożenia kompletnego wniosku, w myśl art. 10 cyt. ustawy . Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22.04.2005 zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż:- w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 170,00 dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu o niepełnosprawności. W przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art.7 ust.2 (tj. kwoty 291,50,00 zł), kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do; w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki -300,00zł, jeżeli ta osoba legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym, organ II instancji ustalił, że miesięczny dochód rodziny skarżącej w roku kalendarzowym 2004 wynosił 616,05 zł, czyli przekroczył 50% kwoty o której mowa w art. 7ust. 2 cyt. ustawy, tym samym skarżąca nie ma prawa do zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości, gdyż organ l instancji dokonał złej interpretacji art. 8 cyt. ustawy, naruszając rażąco prawo. Organ II instancji ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie może znaleźć zastosowanie art. 139 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Takie stanowisko organu II instancji jest błędne . W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada reformationis in pius wyrażona właśnie w art. 139 k.p.a. Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach tj. wtedy, gdy decyzja rażąca narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, organ wydaje decyzję na niekorzyść strony. Obowiązkiem organu administracji publicznej wydającej decyzję na niekorzyść strony jest dokładne wykazanie na czym polega to rażące naruszenie prawa, a więc istnienie wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym tj. najwyższym stopniu naruszenia prawa. Organ odwoławczy ograniczył się jedynie do przytoczenia in extenso treści przepisu art. 139 k.p.a. i nie dokonał analizy na czym miałoby polegać rażące naruszenie prawa i jego skutki, a tym samym, w ocenie Sądu naruszył treść przepisu art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zawarł tych rozważań, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji w trybie art. 139 k.p.a. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: 1 ) oczywistość naruszenia prawa , 2 ) charakter przepisu który został naruszony , 3 ) oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu tzn. taki który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu prawnego wydanego przez organy praworządnego prawa - ( por. wyrok WSA W-wa z dnia 25.10.2006r., VI SA/Wa 1610/06, Lex nr 265653 ). Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela ten pogląd wyrażony w niniejszym wyroku . Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ administracji II instancji naruszył przepisy art., 139 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które w sposób istotny miały wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji powinien dokonać ustaleń dotyczących wykazania na czym polegało rażące naruszenia prawa przez organ l instancji w myśl art. 139 k.p.a. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30.08.2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm..). Stosownie do tego przepisu, Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie w pkt. II sentencji wyroku wydano na podstawie art.151 p.p.s.a., w myśl którego w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku .