II SA/Kr 681/10
PostanowienieWSA w Krakowie2012-04-24
Skład orzekający: Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez osoby niebędące stronami postępowania głównego, ale będące stronami postępowania wpadkowego, powinien zostać rozpoznany merytorycznie?Ratio decidendi
Osoby będące stronami postępowania wpadkowego, dotyczącego dopuszczenia ich do udziału w sprawie głównej, mają prawo ubiegać się o przyznanie im prawa pomocy. Wniosek taki powinien zostać rozpoznany merytorycznie, a nie oddalony ze względu na brak przymiotu strony w postępowaniu głównym, zwłaszcza jeśli postanowienie odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie głównej nie jest prawomocne. Sytuacja materialna wnioskodawców, którzy nie posiadają środków na pokrycie kosztów postępowania, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego złożyli P.R. i F.R., reprezentowani przez matkę K.G. Wcześniejsze wnioski o przyznanie prawa pomocy były oddalane, ponieważ uznano, że wnioskodawcy nie są stronami postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy, wskazując, że wnioskodawcy, jako strony postępowania wpadkowego, mają prawo ubiegać się o pomoc, a postanowienie odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie głównej nie jest prawomocne. Sąd rozpoznał wniosek ponownie, uwzględniając sytuację materialną wnioskodawców.Rozstrzygnięcie
Uchylono pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011 r., zwolniono P.R. i F.R. od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla nich radcę prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II SA/Kr 681/10 Kraków , dnia 24 kwietnia 2012r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.R. i F.R. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – matkę K.G. o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 16 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia 1. uchylić pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011 r., którym oddalono wniosek P.R. i F.R. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego - matkę K.G. o przyznanie pełnomocnika z urzędu, 2. zwolnić P.R. i F.R. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego - matkę K.G. od kosztów sądowych, 3. ustanowić dla P.R. i F.R. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego - matkę K.G. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek P.R. i F.R., reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – matkę K.G. o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że wnioskujący nie należą do stron postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem nie są podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto wniosek o dopuszczenie ich do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania został rozpoznany odmowie postanowieniem sądu z dnia 8 czerwca 2011 r.
W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu wniesionego od postanowienia Referendarza sadowego, sąd postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r. oddalił wniosek P.R. i F.R. o przyznanie prawa pomocy uznając, że w/w nie są uczestnikami niniejszego postępowania, a zatem nie są uprawnieni do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Na skutek złożonego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 66/12 uchylił postanowienie z dnia 17 listopada 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W postanowieniu sąd wskazał, że skarżący, będąc stronami postępowania wpadkowego, dotyczącego dopuszczenia ich do udziału w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki, mieli możliwość ubiegania się o przyznanie im prawa pomocy. Dodatkowo wskazano, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011 r. odmawiające dopuszczenia ich do udziału w sprawie głównej jest nieprawomocne. W związku z powyższym wniosek o prawo pomocy powinien zostać rozpatrzony, nie zaś oddalony ze względu na brak przymiotu strony w postępowaniu głównym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W pkt 2 postanowienia sądu z dnia 8 czerwca 2011 r. oddalono wniosek P.R., i F.R. o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na rozpoznanie przez sąd niniejszym postanowieniem wniosku w/w o przyznanie prawa pomocy w następstwie wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w postanowieniu z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 66/12 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił pkt 2 swojego postanowienia z dnia 8 czerwca 2011 r.
Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Koszty te są bowiem rodzajem daniny publicznej. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym i jako takie winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawcy nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Z złożonego w przedmiotowej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskujący nie posiadają nieruchomości, oszczędności, ani żadnych wartościowych przedmiotów. Zamieszkują z matką, która całe otrzymywane za pracę wynagrodzenie, wynoszące [...] złotych miesięcznie, przeznacza na utrzymanie swoje i synów.
W ocenie sądu sytuacja materialna wnioskujących nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem stwierdzić, że dochód, którym dysponują, nie pozwala na poczynienie oszczędności, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnione jest zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło