II SA/Kr 687/22

Dnia 4 sierpnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. i B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 kwietnia 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, skargę oddala. Przedmiotem skargi Z. K. i B. K. jest postanowienie nr 343/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej jako "MWINB") z dnia 29 kwietnia 2022 roku, znak: WSE.7722.255.2021.JKAS w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach. W dniu 6 lipca 2021 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego (dalej PINB) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowolnej przebudowy budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce nr [...] w m. S. , gm. S. S.. Po przeprowadzeniu dowodu z oględzin w terenie postanowieniem nr 388/2021 z dnia 9 sierpnia 2021 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia do siedziby Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego w terminie 3 miesięcy licząc od daty otrzymania tego postanowienia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych w budynku gospodarczym przebudowanym na budynek mieszkalny, zlokalizowanym na działce nr [...] w m. S. , gm. S. . Postanowienie zawierało pouczenie o prawie wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia (k. 51 a.a. PINB) i zostało doręczone skarżącym w dniu 16 sierpnia 2021 roku (k. 54 i 56 a.a. PINB). Zażalenie na to postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia pismem z 1 września 2021 roku zostało wysłane 2 września 2021 roku. Postanowieniem nr 343/2022 z dnia 29 kwietnia 2022 roku MWINB odmówił B. K. i Z. K. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie. Organ wskazał, że przedmiotowe postanowienie skarżący otrzymali w dniu 16 sierpnia 2021 r. przez operatora pocztowego, co potwierdzają zwrotne potwierdzenia odbioru (k: 1-2 akt MWINB). Natomiast zażalenie z dnia 1 września 2021 r. zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 2 września 2021 r., z datą wpływu do PINB - 3 września 2021 r. W świetle powyższego MWINB w Krakowie uznał, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 141 § 2 i art. 129 § 1 zw. z art. 144 – ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm.) dalej jako "K.p.a.", zgodnie z którym zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie, do organu II instancji za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie. MWINB wskazał dodatkowo, że przedmiotowe zażalenie zostało złożone jednym pismem wraz z odwołaniem od decyzji PINB w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego nr 501/2021 z dnia 9 sierpnia 2021 r. znak: OAE-530-162/20. Postępowanie odwoławcze (znak: WOB.7721.481.2021), wywołane wniesionym odwołaniem zakończyło się postanowieniem z dnia 25 marca 2022r. nr 231/2022, znak jw., w którym MWINB stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia. W treści pisma stanowiącego zarówno odwołanie od decyzji PINB nr 501/2021 z dnia 9 sierpnia 2021r. znak: OAE-530-162/20, jak i zażalenie będące przedmiotem niniejszego postępowania, złożony został wniosek o cyt.: ,,(...) przesunięcie terminu do odwołania (...)". MWINB uznał przy tym, iż powyższy wniosek odnosi się również do zażalenia, z uwagi na wskazanie w nagłówku ww. pisma sygnatury zarówno sprawy znak: OAE-530-162/20, jak i sprawy znak: OAE-530-89/21. Skarżący wnieśli zażalenie w czasie trwania stanu epidemii ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 stanu epidemii ogłoszonego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Stosownie do normy art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 2095 ze zm.) w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu i wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z uwagi na złożenie, w niniejszej sprawie, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz ze złożeniem zażalenia, MWINB uznał, że termin na złożenie wniosku został zachowany. Organ wskazał, że postanowienie nr 388/2021 PINB odebrane zostało przez skarżących w dniu 16 sierpnia 2021 r. (dzień tygodnia: poniedziałek), co potwierdzają zwrotne potwierdzenie odbioru. Zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 23 sierpnia 2021r. MWINB rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu uznał jednak, że skarżący nie uprawdopodobnili przesłanki braku winy strony przy niezachowaniu terminu. MWINB podzielił przy tym pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło w skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. uzasadnienie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1718/96) Odnosząc się natomiast do zawartego we wniosku uzasadnienia, cyt.: "Na wstępie chcieliśmy bardzo prosić o przesunięcie terminu do odwołania, ze względu na bardzo nieuczciwego Radcę Prawnego, który przetrzymał nam dokumentację 3 tygodnie tłumacząc, że się przeprowadzał i mu się gdzieś zapodziała", MWINB wskazał, że działanie przez profesjonalnego pełnomocnika zależy wyłącznie od woli strony, a co za tym idzie wszelkie uchybienia w działaniu pełnomocnika nie wyłączają winy stron. Strona udzielając pełnomocnictwa do działania w swoim imieniu musi liczyć się również z konsekwencjami działań podejmowanych przez pełnomocnika. Organ także podniósł, że skarżący w toku postępowania przed PINB nie działali przez pełnomocnika, a w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu. Ze względu na te okoliczności, dowód w postaci pokwitowania odbioru dokumentacji niezbędnej do samodzielnego sporządzenia zażalenia w przedmiotowej sprawie, datowane na dzień 1 września 2021r., a podpisane przez radcę prawnego jak i argumentacja wnioskodawców, w ocenie MWINB nie są wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie PINB nr 388/2021. Na powyższe postanowienie skarżący złożyli skargę. W skardze podkreślili, że do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia nie doszło z winy skarżących, lecz z winy "nieuczciwego Adwokata". Ponadto skarżący wskazali, że PINB otrzymał zażalenie w dniu 3 września i miał 14 dni na odpowiedź w prostej sprawie, a w sprawie zawiłej 2 miesiące i "wystarczyło napisać, że nie przywraca terminu". Wobec jednak braku odpowiedzi skarżący wskazują, wykonali prace wykończeniowe. Odpowiedź ze strony organu nadeszła natomiast dopiero pod koniec marca, to jest po 7 miesiącach. Skarżący podnoszą, że dobudowali 20 m2 nie będąc świadomymi, że przekroczyli prawo, ponieważ "można było budować 35 m2 bez konsekwencji". Skarżący wskazali, że zrealizowali "dobudowę na potrzeby własne, nie na wynajem, nie na sprzedaż". Do skargi skarżący dołączyli ponadto wydruki wiadomości z dnia 31 sierpnia 2021 roku (godz. 16:18) kierowanej do radcy prawnego o zwrot dokumentów oraz "pokwitowanie" z dnia 1 września 2021 roku stwierdzające odbiór przez skarżących wszystkich dokumentów od radcy prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że okoliczności powoływane przez Skarżących odnoszące się do zaniechań pełnomocnika, niezgłoszonego do sprawy nie są wystarczające do uprawdopodobnienia braku ich zawinienia w uchybieniu terminu. Pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, ma obowiązek przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa. Istnienia pełnomocnictwa nie można przy tym domniemywać i dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania. MWINB podniósł, iż w jego ocenie nie została uprawdopodobniona przesłanka braku winy strony przy niezachowaniu terminu. Przyjęcie wystąpienia przesłanki braku winy, związane jest z obowiązkiem strony do szczególnej staranności, przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Organ podkreślił ponadto, iż zażalenie jest odformalizowanym środkiem zaskarżenia, który oprócz konieczności spełnienia ogólnych wymogów podania i wyrażenia niezadowolenia z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, nie jest obarczone żadnymi dodatkowymi wymogami co do treści. Każde pismo strony dotyczące postanowienia nieostatecznego, wniesione w terminie otwartym do wniesienia zażalenia, wyrażające jej niezadowolenie jest traktowane jako zażalenie, zatem udział pełnomocnika nie jest niezbędny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1) p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że organ poprawnie ustalił okoliczności faktyczne sprawy w zakresie dotyczącym niezachowania przez skarżących terminu do wniesienia zażalenia. W istocie skarżący odebrali postanowienie PINB nr 388/2021 z dnia 9 sierpnia 2021 roku w dniu 16 sierpnia 2021 roku (k. 54 i 56 a.a PINB), zatem termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 23 sierpnia 2021r oku. Skarżący zarzucają organowi, że ten nie uznał wskazywanych przez nich okoliczności i faktów dotyczących choroby skarżącej oraz syna, a przede wszystkim okoliczności, że dokumenty do sprawy były w posiadaniu radcy prawnego – co spowodowało, że skarżący nie mogli w ustawowym terminie nadać zażalenia. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 26 lipca 2022 roku, sygn. III OSK 1110/21). Posiadanie dokumentów przez radcę prawego, z którym – jak wskazują skarżący – nie mieli kontaktu nie stanowi jednak takiej okoliczności. Okoliczność, że dokumenty do sprawy były w posiadaniu osoby trzeciej nie stanowi bowiem przeszkody, która uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Niejako na marginesie tej argumentacji skarżącej można zauważyć, że przedmiotowe postanowienie odebrane zostało przez skarżących w dniu 16 sierpnia 2021r. Dołączona do skargi wiadomość sms oraz wiadomość mailowa o zwrot dokumentów zostały skierowane do radcy prawnego w dniu 31 sierpnia 2021 roku, co nastąpiło już 8 dni po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Komplet dokumentów od radcy prawnego otrzymali natomiast skarżący dzień później, to jest 1 września 2021 roku, co potwierdza podpisane przez nich pokwitowanie (k. 10). Argumentacja zatem skarżących, że do niezachowania terminu doszło "nie z winy skarżących, a z winy Adwokata" nie jest trafna w kontekście przedłożonych przez skarżących dokumentów. Dodatkowo trzeba wskazać, że radca prawny, który był w posiadaniu dokumentów, nie był pełnomocnikiem skarżących w sprawie. Skarżący działali w toku postępowania samodzielnie, aktywnie uczestnicząc w dokonywanych czynnościach (por. np. oględziny przeprowadzone w dniu 22 czerwca 2021 roku – k. 43-44 a.a. PINB oraz pismo z dnia 17 lipca 2021 roku skierowane do PINB w dniu 20 lipca 2021 roku – k. 48-49 a.a. PINB). Nie stanowi również podstawy do przywrócenia fakt choroby skarżącej jak i syna skarżących. Jak wynika z treści wniosku, choroba skarżącej nie była nagła, natomiast syn skarżących nie jest stroną postępowania i brak jest jakiegokolwiek powiązania między jego chorobą a niezachowaniem terminu do wniesienia zażalenia. Trafne jest również stanowisko organu, że zażalenie jest środkiem odformalizowanym, który oprócz konieczności spełnienia ogólnych wymogów podania i wyrażenia niezadowolenia z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, nie jest obarczone żadnymi dodatkowymi wymogami co do treści. Tym samym skarżący, którzy działali osobiście w toku postępowania byli zorientowani w jego przebiegu, a każde pismo skarżących dotyczące przedmiotowego postanowienia, wniesione w terminie otwartym do wniesienia zażalenia, a wyrażające ich niezadowolenie byłoby traktowane jako zażalenie. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień organu. Organ - co wynika z treści zaskarżonego postanowienia - rozważył wszystkie okoliczności wskazane przez skarżącego, mające uprawdopodobnić brak jego winy w dochowaniu terminu i w sposób prawidłowy nie uznał ich za wystarczające w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. Reasumując należy wskazać, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, a powoływane przez nich okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, niezależnie od woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności uniemożliwiły dokonanie czynności we właściwym czasie, Sąd uznał że organ zasadnie odmówił przywrócenia skarżącym przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sprawa została, na zasadzie art. 119 pkt. 4) i art. 120 p.p.s.a. rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.