II SA/Kr 691/13
WyrokWSA w Krakowie2013-09-09
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, WSA Kazimierz Bandarzewski, WSA Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek gospodarczy wybudowany na działce objętej ochroną konserwatorską, na podstawie zgłoszenia dokonanego przez poprzedniego właściciela, może zostać zalegalizowany przez nowego właściciela, który rozpoczął budowę bez własnego zgłoszenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły w sposób dostateczny możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Wskazano, że organy powinny były wdrożyć procedurę legalizacyjną, nakładając na inwestora obowiązek przedłożenia brakujących dokumentów, w tym pozwolenia konserwatorskiego, zanim wydały decyzję o rozbiórce. Brak sprzeciwu Starosty wobec pierwotnego zgłoszenia nie mógł być automatycznie uznany za brak możliwości legalizacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. Budynek został wzniesiony przez A.L.-Z., która nabyła działkę od J.N. J.N. dokonała zgłoszenia budowy budynku gospodarczego, na które Starosta nie wniósł sprzeciwu. A.L.-Z. rozpoczęła budowę, opierając się na tym zgłoszeniu. Organy nadzoru budowlanego uznały budowę za samowolę budowlaną, ponieważ A.L.-Z. nie dokonała własnego zgłoszenia, a działka znajduje się na terenie objętym ochroną konserwatorską, gdzie obowiązuje zakaz zabudowy. Skarżąca kwestionowała zasadność nakazu rozbiórki, wskazując na brak sprzeciwu Starosty i możliwość przeniesienia uprawnień ze zgłoszenia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2013 r. sprawy ze skargi A.l.-Z,. , na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 marca 2013 r. nr [...] , znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz strony skarżącej A.L.-Z. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał A.L.-Z. wykonać rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 5,20 m x 4,45 m (pow. zab. 23,14 m), zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. gm. Z.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 80 ust. 2 pkt 1 oraz art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 243 z 2010 r., poz. 1623 ze zm.).
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że pismem z dnia 22 maja 2012 r. znak: [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. Kierownik Delegatury w T. zwrócił się z wnioskiem o sprawdzenie zgodności z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa budowlanego inwestycji prowadzonej na działce nr [...] w miejscowości Z. informując jednocześnie, że inwestycja prowadzona jest na terenie objętym ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do rejestru zabytków woj. [...] , unikatowego obiektu jakim jest wczesnośredniowieczne grodzisko składające się z dwóch członów: "Z. " i "M. ", a działka nr [...] położona jest w obrębie członu o nazwie "Z. ".
W związku z powyższym organ w dniu 21 czerwca 2012 r. przeprowadził oględziny podczas których stwierdził, że na działce nr [...] znajduje się budynek gospodarczy w budowie. Jest to budynek parterowy, murowany, przekryty dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej pokrytej blachą. Wymiary budynku wynoszą: 5,20 m x 4,45 m i wysokość 5,80 m. Budynek znajduje się w stanie surowym. Budynek usytuowany jest po stronie wschodniej działki nr [...] w Z.. Pomierzona odległość budynku od ogrodzenia od strony działki nr [...] wynosi 10,85 m.
W.N. oświadczyła do protokołu z kontroli, że obecnie właścicielem działki nr [...] jest A.L.-Z. , a zgłoszenia na budowę budynku gospodarczego dokonała matka W.N. – J.N. w dniu 20 marca 2012 r. Inwestorem budynku była A.L.-Z. która rozpoczęła budowę budynku w maju 2012 r. po zawarciu aktu notarialnego - umowy sprzedaży. Ponadto W.N. przedłożyła kopię aktu notarialnego z dnia 20 kwietnia 2012 r.
Repertorium numer [...] umowy sprzedaży, na podstawie którego J.N. zbyła działkę nr [...] na rzecz A.Z.-L. Do akt sprawy dołączono uwierzytelnioną kserokopię zgłoszenia robót budowlanych obejmującego budowę budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 25 m2, na działce nr [...] złożonego przez inwestora – J.N. w Starostwie Powiatowym w T. w dniu 20 marca 2012 r. Na kopii zgłoszenia istnieje adnotacja, że nie wniesiono sprzeciwu do zgłoszenia.
Organ I instancji zaznaczył jednoczesnie, że zgłoszenia o zamiarze budowy budynku gospodarczego J.N. dokonała w dniu 20 marca 2012 r., jako ówczesny właściciel działki nr [...] a następnie w kwietniu 2012 r. zbyła działkę na rzecz A.Z.-L. . W maju 2012 roku A.Z.-L. rozpoczęła budowę przedmiotowego budynku. Mając powyższe na uwadze, organ nadzoru budowlanego stwierdził, że to wnioskodawca - zgłaszający zamiar budowy budynku gospodarczego jest uprawniony do rozpoczęcia robót budowlanych objętych tym konkretnym zgłoszeniem. Zbycie działki objętej zgłoszeniem, nie przenosi praw do rozpoczęcia robót budowlanych objętych zgłoszeniem. Na nowego właściciela działki nie przechodzą prawa wynikające z dokonanego zgłoszenia zamiaru budowy przez poprzedniego właściciela tej działki. Ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej pojęcia inwestor. Według definicji słownikowej, inwestor to osoba lub przedsiębiorstwo dokonujące inwestycji. Inwestycja zaś to nakład gospodarczy, którego celem jest stworzenie nowych lub powiększenie istniejących środków trwałych. Inwestor jako podstawowy uczestnik procesu inwestycyjnego, jest zwykle inicjatorem zamierzenia inwestycyjnego, dysponentem kapitału oraz bezpośrednim realizatorem przedsięwzięcia, a także często właścicielem wykonanego obiektu (por. wyrok II OSK 522/06). W świetle powyższego organ uznał, że inwestorem omawianego budynku gospodarczego jest A.Z.-L. która rozpoczęła roboty budowlane przy budowie budynku bez wymaganego zgłoszenia. Organ stwierdził nadto, że w przedmiotowej sprawie budowa budynku gospodarczego na obszarze chronionym konserwatorsko, gdzie zgodnie z pismem i opinią Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. istnieje całkowity zakaz jakiejkolwiek zabudowy, stanowi istotne naruszenie przepisów szczególnych - przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), która zobowiązuje organy administracji publicznej do działań mających na celu między innymi zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że lokalizacja omawianego budynku gospodarczego narusza przepisy szczególne - przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w związku z czym w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma przepis art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W myśl tego przepisu właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła złożyła A.L.-Z. wskazując, że stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny poza tym, że nabywając nieruchomości, na której postawiono budynek gospodarczy opierała swoją wiedzę, co do budowy budynku gospodarczego, na scedowanym zaświadczeniu Starosty Powiatowego w T. z dnia 30 marca 2012 r. o nie wnoszeniu sprzeciwu do złożonego w dniu 20 marca 2012 r. zgłoszenia budowy budynku gospodarczego.
Odwołująca podkreśliła, że mając już uzgodnione warunki kupna przedmiotowej działki, to jej mąż, G.Z. w oparciu o udzielone mu pełnomocnictwo składał w Starostwie Powiatowym w T. zgłoszenie o zamiarze budowy budynku gospodarczego. Ponadto podkreśliła, że jak wynika z pism Starosty Powiatowego w T. zalegających w aktach sprawy na mapach geodezyjnych nie uwidoczniono tego terenu jako objętego ochroną konserwatorską i żaden pracownik starostwa nie wiedział o tym fakcie. Przepisy art. 29 i 30 ustawy Prawo budowlane nie odnoszą się do inwestora lecz do obiektu, jaki może być realizowany w oparciu o zgłoszenie. W ocenie odwołującej nie jest zatem trafny zarzut, że tylko osoba zgłaszająca zamiar budowy budynku gospodarczego może być inwestorem. Dokonując literalnej wykładni tych przepisów należy przyjąć, że odnoszą się one do obiektów, jakie mogą być realizowane w oparciu o milcząca zgodę, a nie do kręgu inwestorów, którzy są uprawnieni do ich budowy. Starosta nie wniósł sprzeciwu co do zamiaru budowy budynku gospodarczego, a o tym fakcie poinformował aktualną właścicielkę nieruchomości. Brak tego sprzeciwu dotyczy budowy budynku gospodarczego o podanych w zgłoszeniu parametrach na określonej i wskazanej działce i nie można go odnosić do konkretnej osoby jako domniemanego inwestora. Zdaniem odwołującej nie jest także trafna i uprawniona teza organu o niemożności przenoszenia treści zaświadczenia Starosty T. o nie wnoszeniu sprzeciwu na budowę budynku gospodarczego na inne osoby. Skoro przepisy ustawy Prawo Budowlane dopuszczają przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę na inną osobę, to zgodnie z prawniczą zasadą, "jeśli można więcej, to można mniej" oraz "co nie jest zabronione jest dozwolone", to takie przeniesienie jest dopuszczalne. Po drugie, w uzasadnieniu swej decyzji organ powołuje się na obowiązek organu administracji publicznej do podejmowania działań zapobiegających możliwość powstania szkody lub uszczerbku w zabytku. Zatem należy stwierdzić, że posadowiony budynek gospodarczy nie wyrządził żadnej szkody dla obszaru objętego ochroną jako zabytek. W trakcie realizacji budynku nie wykonywano głębokich wykopów i nie uszkodzono żadnych podziemnych urządzeń. Należy też zwrócić uwagę, że budynek gospodarczy służyć ma jedynie do przechowywania podstawowych i niezbędnych narzędzi do koszenia trawy i utrzymania porządku na działce, a także jako przebieralnia.
Na końcu odwołująca podniosła, że nie można zarzucić jej łamania przepisów prawa i nakazać rozbiórki wykonanego budynku gospodarczego z tego powodu, że organ administracji powiatowej nie posiada stosownych map geodezyjnych i wiedzy o obszarze wpisanym do rejestru zabytków, i objętym ochroną konserwatorską. To nie obywatel ma ponosić negatywne skutki działania organu administracji publicznej.
Rozpoznając powyższe odwołanie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organ I instancji uczynił zadość przepisom ustawy Prawo budowlane jak i Kodeksu postępowania administracyjnego, a skarżona decyzja jest prawidłowa.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej powoływanej jako k.p.a.) oraz, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, póz. 1623 ze zm.),
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z nadesłanych akt sprawy wynika, iż na działce nr [...] znajduje się murowany budynek gospodarczy, jednokondygnacyjny, wybudowany na podstawie przyjętego zgłoszenia o zamiarze wykonania robót złożonego do Starostwa Powiatowego w T. w dniu 1 marca 2012 r. Przedmiotowa działka znajduje się na terenie wczesnośredniowiecznego grodziska, który zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. - Wydział Kultury z dnia 13 grudnia 1957 r. wpisany jest do rejestru zabytków województwa [...] ). W decyzji tej określono, iż na przedmiotowym obszarze zabytków nie wolno burzyć, rozkopywać, niszczyć, przerabiać, odnawiać, zabudowywać, zdobić, uzupełniać ani przewozić bez uprzedniego zezwolenia władzy konserwatorskiej pierwszej instancji, tj. konserwatora wojewódzkiego. Jednocześnie w dniu 23 maja 2012 r. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w K. Delegatura w T. wydał opinię konserwatorską znak: [...] którą zgłosił zdecydowany sprzeciw jakiejkolwiek zabudowie na ww. terenie.
Organ wskazał następnie na pogląd jaki został wyrażony w wyroku z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 524/11 zgodnie z którym aby uzyskać pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, należy uzyskać pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane w formie decyzji. Skoro inwestor chcąc legalnie przystąpić do prac budowlanych przy obiekcie znajdującym się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków musi przedstawić wyżej wymienioną decyzję, to tym bardziej uzyskanie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków będzie obligatoryjne w przypadku prowadzenia postępowania związanego z legalizacją robót budowlanych. Skoro art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przewiduje wymóg uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prace przy zabytku, wyrażonego w formie decyzji administracyjnej, a takimi pracami są również prace doprowadzające wykonane już roboty budowlanego do stanu zgodnego z prawem, to pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków nie może zostać zastąpione pismem zawierającym stanowisko tego organu. Zdaniem organu nadzoru budowlanego, w rozpoznawanej sprawie nie ma prawnych możliwości legalizacji ww. budynku gospodarczego. Tym samym, organ odwoławczy przychylił się do zajętego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowiska, iż w myśl art. 49b ust. 2 zrealizowany budynek gospodarczy jest niezgodny z przepisami, a zatem zasadne jest nałożenie nakazu rozbiórki na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W odniesieniu do uwag podnoszonych przez stronę w odwołaniu, a dotyczących kwestii złożenia zgłoszenia budowy budynku gospodarczego oraz możliwości przeniesienia ww. zgłoszenia na rzecz A.L.-Z. organ wskazał, iż w świetle obowiązujących przepisów to inwestor zobowiązany jest uzyskać zgodę właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej na wykonanie określonego zamierzenia inwestycyjnego.
W niniejszej sprawie zgłoszenie o zamiarze wybudowania budynku gospodarczego na działce nr [...] jako inwestor złożyła J.N. i to ona uzyskała zgodę na zrealizowanie inwestycji. Fakt przedłożenia wraz z ww. zgłoszeniem pełnomocnictwa udzielonego G.Z. nie oznacza domniemanej zgody właściwego organu na wykonanie robót budowlanych dla pełnomocnika inwestora, gdyż upoważniona osoba działa w imieniu inwestora przedmiotowej budowy i to dla inwestora uzyskała zgodę właściwego organu. W przypadku zbycia nieruchomości to nowy właściciel zobowiązany jest do zgłoszenia zamiaru wykonywania robót na terenie, który przeszedł na jego własność. Ponadto organ zwrócił uwagę, iż kwestie przeniesienia zgody właściwego organu na wykonywanie projektowanej inwestycji na inną osobę (art. 40 ustawy Prawo budowlane), dotyczą wyłącznie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A.L.-Z. podnosząc, że prawo do budowy budynku gospodarczego przysługuje jej na mocy otrzymanego od Starosty Powiatowego w T. zaświadczenia z dnia 30 marca 2012 r. o nie wnoszeniu sprzeciwu do zgłoszenia budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] . Fakt ten został potwierdzony przez Starostę pismem z 18 maja 2012 r. skierowanym do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zaświadczenie starosty z dnia 30 marca 2012 r., a także korespondencja Starosty z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków z dnia 18 maja 2012 r. jednoznacznie poświadcza, iż Starosta stał na stanowisku, że planowana budowa nie narusza żadnych obowiązujących przepisów. W przeciwnym bowiem wypadku Starosta zobligowany byłby do wniesienia sprzeciwu.
Skarżąca podniosła, że budynek nie został wzniesiony niezgodnie z prawem, bowiem w związku z brakiem sprzeciwu, miała ona prawo domniemywać, że na kupionej przez nią nieruchomości można wybudować budynek gospodarczy. Co więcej, na kopii mapy ewidencyjnej, wydanej przez Starostwo Powiatowe w T. z dnia 16 marca 2012 r., również w żaden sposób nie został uwzględniony zabytkowy charakter nieruchomości. Ponadto, zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytkowy charakter nieruchomości powinien być uwzględniony m. in. w decyzji o warunkach zabudowy. W związku z tym, zdaniem skarżącej uprawnione jest wnioskowanie, że w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę nie było wymagane, element ten powinien zostać uwzględniony przez Starostę i skutkować wyrażeniem sprzeciwu wobec planowanej inwestycji. Skarżąca, działając na podstawie informacji udzielonych jej przez właściwy organ administracyjny oraz mając na względzie brak wzmiankowanego sprzeciwu, uczyniła zadość stawianym jej wymogom i nie mogła mieć świadomości, iż przedmiotowa nieruchomość wpisana jest do rejestru zabytków. Tym samym w dobrej wierze przyjmując, że brak sprzeciwu Starosty oznacza, iż może kontynuować roboty i wznieść planowany budynek. Powoływana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego opinia konserwatorska Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. Delegatura w T. z dnia 23 maja 2012 r. znak: [...] wyrażająca sprzeciw wobec zabudowy wzmiankowanego terenu została wydana post factum. Zatem nie można przypisywać skarżącej winy za niedociągnięcia pracy organów administracji.
Ponadto skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 40 ustawy Prawo budowlane, na który również powołuje się [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego możliwe jest przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę na rzecz innego podmiotu, jeśli akceptuje on wszystkie jej warunki. Jeśli możliwe jest przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę, to zgodnie z regułą wnioskowania a maiori ad minus, tym bardziej możliwe jest przeniesienie uprawnień wynikających ze zgłoszenia budowy nie obarczonego sprzeciwem. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.06 2003 r., sygn. akt II SA/Po 4390/01, którego teza głosi, iż: "Zmiana inwestora w trybie art. 40 p.b. nie jest środkiem, który mógłby prowadzić do ponownej oceny bądź wzruszenia pozwolenia na budowę. Jest to wyłącznie zmiana adresata decyzji o pozwoleniu na budowę, której organ administracyjny nie może odmówić, jeżeli spełnione są warunki określone w tym przepisie".
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 marca 2013 r., oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 10 sierpnia 2012 r., oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a.- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 sierpnia 2012 r. o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 5,20 m x 4,45 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. gm. Z.
Zdaniem organów nadzoru budowlanego przedmiotowy budynek został wybudowany bez wymaganego zgłoszenia, a ponadto został zlokalizowany na obszarze objętym ochroną konserwatorską, na którym obowiązuje całkowity zakaz zabudowy. W tej sytuacji, zdaniem organów, nie istnieje możliwość legalizacji przedmiotowego budynku, a więc koniecznym jest wydania nakazu jego rozbiórki.
Na wstępie wskazać należy, że nie budzi wątpliwości, iż realizacja budynku gospodarczego, którego powierzchnia zabudowy nie przekracza 25 m2 nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę i objęta jest trybem zgłoszenia (art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy zgłoszenia o zamiarze budowy budynku gospodarczego (którego powierzchnia zabudowy wynosi 23,14 m2) na działce nr [...] dokonała poprzednia właścicielka nieruchomości tj. J.N. w dniu 20 marca 2012 r. Od powyższego zgłoszenia organ nie wniósł sprzeciwu. Działka nr [...] została następnie zbyta na rzecz skarżącej A.L.-Z. , która rozpoczęła realizację przedmiotowej inwestycji opierając się na zgłoszeniu dokonanym przez poprzednią właścicielkę. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd podziela stanowisko zajęte przez organy nadzoru budowlanego, iż zbycie działki objętej zgłoszeniem nie przenosi praw do rozpoczęcia i realizacji robót budowlanych tym zgłoszeniem objętych na nowego właściciela nieruchomości. Owszem przepisy ustawy Prawo budowlane przewidują możliwość przeniesienia na rzecz innego podmiotu - w drodze decyzji - uprawnień wynikających z wydanej wcześniej decyzji o pozwoleniu na budowę (przepis art. 40 ustawy), jednakże możliwości takiej nie przewidziano w przypadku zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II SA/Po 203/08 zasadnie wskazał, iż " (...) zmiana inwestora nie przenosi uprawnień wynikających z decyzji. W tym jednak przypadku ustawodawca przewidział możliwość przeniesienia uprawnień wynikających z decyzji w oparciu o przepis art. 40 prawa budowlanego. Ta regulacja nie ma zastosowania do instytucji zgłoszenia, zatem przeniesienie uprawnienia, które wynika ze zgłoszenia jest niemożliwe." Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę zwraca nadto uwagę, iż zgłoszenie zamiaru realizacji inwestycji wiąże się ze złożeniem oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie można zatem przyjąć, tak jak chce skarżąca, iż przy dokonywaniu zgłoszenia znaczenie ma jedynie sama inwestycja, natomiast to, kto po zgłoszeniu przystępuje do jej realizacji, pozostaje irrelewantne. Stwierdzić w tym miejscu należy także, iż znajdujące się w aktach sprawy pismo poprzedniej właścicielki nieruchomości J.N. zatytułowane "Przeniesienie prawa do zabudowy" datowane na 21 kwietnia 2012 r., czy też powołanie się w akcie notarialnym umowy sprzedaży działki nr [...] zawartym pomiędzy J.N. , a skarżącą na zaświadczenie wydane przez Starostwo Powiatowe w T. z dnia 30 marca 2012 r., z którego wynika, iż Starosta T. nie wnosi sprzeciwu do złożonego przez J.N. zgłoszenia budowy – pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem ewentualna możliwość "przeniesienia prawa do zabudowy" nie może być dowolnie kreowana przez strony. Jak wskazano powyżej możliwość przeniesienia uprawnień na inny podmiot (w przypadku decyzji o pozwoleniu na budowę) oraz brak takiej możliwości (w przypadku zgłoszenia) wynika z przepisów ustawy Prawo budowlane. Jakiekolwiek umowy zawierane pomiędzy stronami odnośnie "przeniesienia prawa do zabudowy" nie mogą więc zostać uznane za prawnie skuteczne.
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, iż realizacja budynku gospodarczego na działce nr [...] nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej, bowiem skarżąca (jako nowa właścicielka działki nr [...] i inwestor) nie dokonała wymaganego zgłoszenia o przystąpieniu do wykonywania robót budowlanych.
Organ I instancji jako podstawę materialnoprawną wydanej decyzji wskazał art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Ustęp 2 tego przepisu przewiduje możliwość legalizacji takiego obiektu. Warunkiem legalizacji jest przedłożenie przez inwestora w terminie 30 dni wskazanych w tym przepisie dokumentów. Zgodnie z brzmieniem ust. 2 ww. przepisu jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4 (pkt 1). W myśl wskazanego przepisu art. 30 ust. 2 zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada, w drodze postanowienia, na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw, w drodze decyzji.
W przedmiotowej sprawie organy prowadzące postępowanie przyjęły, że z uwagi na zlokalizowanie działki nr [...] na terenie stanowiącym część średniowiecznego grodziska wpisanego do rejestru zabytków województwa małopolskiego legalizacja przedmiotowego budynku nie jest możliwa. Organy wskazały na znajdującą się w aktach sprawy opinię [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 23 maja 2012 r., w której Konserwator wyraził sprzeciw wobec jakiejkolwiek próby zabudowy działki nr [...] . Dodatkowo zaznaczyć w tym miejscu należy, że w aktach sprawy znajduje się także decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 19 lipca 2012 r. znak: [...] o wstrzymaniu wszelkich robót budowlanych w obrębie działki nr [...] . Otóż należy zauważyć, że opinia konserwatorska na którą powołują się organy została wydana niejako w ramach korespondencji prowadzonej między organami tj. Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, a Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków w K. Delegatura w T. . Jak wynika z akt administracyjnych pismem z dnia 14 maja 2012 r. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków zwrócił się do Starostwa Powiatowego w T. o informację, czy Starostwo przyjęło zgłoszenie zabudowy działki nr [...] . Następnie pismem datowanym na dzień 22 maja 2012 r. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków Delegatura w T. zwrócił się z wnioskiem o sprawdzenie zgodności z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa budowlanego przedmiotowej inwestycji, równocześnie informując, iż teren na którym zlokalizowana jest działka objęty jest ochroną konserwatorską. W końcu wydana została wspomniana wyżej opinia konserwatorska. Opinia ta, jak w niej podano została wydana w odpowiedzi na wniosek Starostwa Powiatowego w T. z dnia 23 maja 2012 r. znak: [...] Na marginesie zaznaczyć należy, że w aktach brak jest wniosku z dnia 23 maja 2012 r. Nie ulega wątpliwości, iż brak zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na dokonanie zabudowy nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, która została wyrażona w formie ww. opinii nie zastępuje decyzji, o której mowa w art.36 ust 1. pkt.1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z dnia 17 września 2003 r.). W tym miejscu należy podkreślić, że to inwestor powinien przed złożeniem zgłoszenia wystąpić do właściwego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie stosownego pozwolenia konserwatorskiego , o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami opinię i to w odpowiedzi na jego wniosek decyzja w tym przedmiocie powinna zostać wydana. Organ nadzoru budowlanego nie może z góry nie jako "a priori" założyć, iż inwestor nie otrzyma wymaganego pozwolenia konserwatorskiego. Co prawda, w przedmiotowej sprawie konserwator wyraził już swój sprzeciw odnośnie możliwości zabudowy działki nr [...] jednakże uczynił to nie w ramach procedury legalizacyjnej (a więc nie na wniosek inwestora), lecz odpowiadając na pismo innego organu. Ponadto wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie nie wskazały inwestorowi podstawy prawnej wykluczającej jakąkolwiek formę zabudowy przedmiotowej działki. Wbrew stanowisku organów w niniejszej sprawie treść decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. - Wydział Kultury z dnia 13 grudnia 1957 r., na podstawie której teren wczesnośredniowiecznego grodziska został wpisany do rejestru zabytków, nie statuuje takiego zakazu.
Jak już wskazano powyżej, od reguły ustanowionej w art. 49 b ustawy Prawo budowlane nakazującej rozbiórkę obiektu wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, ustawodawca wprowadził odstępstwo, w postaci możliwości przeprowadzenia, przy spełnieniu określonych warunków, postępowania legalizacyjnego. Takie postępowanie powinny wdrożyć organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie. Działając w tym trybie organ nadzoru budowlanego powinien więc w pierwszej kolejności nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie brakujących dokumentów określonych w art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane ( w tym pozwolenia konserwatorskiego). Dopiero niewykonanie przez inwestora nałożonych obowiązków winno skutkować decyzją o rozbiórce obiektu budowlanego.
Skoro w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie zachodzi możliwość legalizacji budynku, uznać należy, iż zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, bez prawidłowej oceny materiału dowodowego, a więc z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., co mogło mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.p.s.a, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O niewykonalności zaskarżonego aktu do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło