II SA/Kr 692/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 kwietnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 6 lipca 2015 r. skarżący A. R. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z 17 kwietnia 2015 r. Skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody rodziny, duże koszty utrzymania, fakt, iż ponoszenie kosztów sprawy spowoduje obciążenie dla jego rodziny. Podał, że jest jedynym żywicielem rodziny, z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego osiąga dochód w wysokości około 1000-1500 zł miesięcznie. Posiada grunty rolne o powierzchni 10 ha. W gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz dwoma synami, z których jeden pracuje i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 1600 zł, a drugi się uczy. Skarżący nadmienił, że uprawia zboże i ziemniaki, natomiast od 2013 r., w związku z wyrokiem sądu administracyjnego, nie posiada już trzody chlewnej. Skarżący nie wykazał posiadania oszczędności. Podał, że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłaty unijne - ok. 10 000 zł rocznie. Z przedłożonego rachunku bankowego wynika, że wg stanu na dzień 3 lipca 2015r. miał zgromadzone środki w wysokości 12 169,86 zł. Postanowieniem z 31 lipca 2015 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, ponownie dołączając zestawienie wydatków. Zarządzeniem z 7 września 2015 r. skarżący został wezwany o wyjaśnienie w terminie 7 dni, pod rygorem ujemnych skutków procesowych z jakiego tytułu dokonywane są wpłaty na rachunek bankowy skarżącego przez [...] sp. z o.o. sp.k. w M. (29.05.2015 wpłata w wysokości 5 781,56 zł, 24.06.2015 wpłata w wysokości 6 388,32 zł), jak również kiedy na rachunek skarżącego wpłynęły środki z przyznanych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W odpowiedzi, w piśmie z 16 września 2015 r. skarżący wyjaśnił, że wpłaty przez firmę "[...]" sp. z o.o. w M. dokonywane są za sprzedaż tuczników, które chowa w wynajmowanym budynku. Odpowiadając na drugie pytanie skarżący podał, że wpływ środków obszarowych miał miejsce w grudniu 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis art. 255 p.p.s.a. umożliwia zatem przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wezwania strony do nadesłania dodatkowych danych o stanie majątkowym nie można traktować jako wezwania do usunięcia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy w rozumieniu art. 257 tej ustawy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r. II FZ 126/05, ONSAiWSA 2006/1/13). W ocenie sądu, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób wiarygodny. W oświadczeniu majątkowym oświadczył, że nie posiada oszczędności, tymczasem na rachunku wg stanu na dzień 3 lipca 2015r. miał zgromadzone są środki w wysokości 12 169,86 zł. Ze względu na deklarowane korzystanie z dopłat unijnych sąd sprawdził, czy ww. kwota nie powstała w związku z otrzymaniem corocznej dotacji, jednakże - jak się okazało - wpłata taka miała miejsce pod koniec 2014 r. Co więcej w piśmie z 6 lipca 2015 r. skarżący deklarował, że jedynie do 2013 r. prowadził chód trzony chlewnej w wielkości około 50-70 sztuk tucznika rocznie. Na skutek orzeczenia sądu administracyjnego zmuszony był zaprzestać tej działalności i obecnie "nie ma w gospodarstwie żadnych zwierząt, nawet kur". Natomiast udzielając odpowiedzi na wezwanie sądu, odnośnie wpływów od spółki "[...]" w miesiącu maju i czerwcu bieżącego roku, skarżący oświadczył, że pochodzą one ze sprzedaży tuczników, które "chowa" w wynajmowanym budynku. Nie ulega zatem wątpliwości, że oświadczenia skarżącego są wewnętrznie sprzeczne co, w ocenie sądu, wyklucza uznanie złożonego oświadczenia o stanie majątkowym za miarodajne dla ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji.