II SA/Kr 715/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie: NSA Andrzej Niecikowski WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: umorzyć postępowanie sądowe Podaniem z dnia [...] czerwca 2000 r. wniesionym na urzędowym formularzu J. K. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich podając, że w okresie od października 1948 r. do listopada 1954 r. był represjonowany w Obozie [...] ([...]) [...] Socjalistycznej Republice Radzieckiej. Po wniesieniu tego podania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].11.2000 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego uzasadniając to treścią art. 4 ust. 5 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, zgodnie z którą maksymalny termin do złożenia wniosku przypadał na dzień 31 grudnia 1999 r. Ponieważ, w ocenie organu administracji, termin ten nie jest ani przywracany ani nie można go przedłużyć, podanie strony wniesione po jego upływie nie może odnieść żadnego skutku i tym samym postępowanie to jest bezprzedmiotowe. W decyzji tej znajduje się prawidłowe pouczenie o sposobie jej zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Decyzję tą doręczono skarżącemu 11 grudnia 2000 r. W dniu [...] stycznia 2001 r. Oddział w [...] Związku [...] w nawiązaniu do tej decyzji zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wydanie, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. decyzji zawierającej potwierdzenie pobytu i represji, co miałoby umożliwić ubieganie się (przez J. K.) o "inwalidztwo wojenne". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych to podanie potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...].11.2000 r. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z pouczeniem, ale zgodnie z art. 4 ust. 5 cytowanej ustawy z 31 maja 1996 r. wnioski takie mogły strony składać do 31 grudnia 1999 r. a w tej sprawie taki wniosek złożono po tym terminie. Od tej decyzji w dniu 7 kwietnia 2001 r. J. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, zarzucając organowi administracji dokonanie błędnej interpretacji przepisów ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kwestionariusz został wypełniony 12 kwietnia 2000 r., a od decyzji umarzającej postępowanie został złożony wniosek o ponowne rozparzenie sprawy. Skarżący podniósł, że wydane w sprawie decyzje dotyczą tylko jednego żądania, jakim był wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego, a pominięto drugi wniosek dotyczący przyznania uprawnień na podstawie ustawy z 24 stycznia 1991 r. W ocenie skarżącego obie ww. ustawy wskazują na terminy składania wniosków, ale żadna z tych ustaw nie stwierdza ze są to terminy prekluzyjne, nie podlegające przywróceniu. Przekroczenie tych terminów nie powinno pozbawiać nabytych przez skarżącego uprawnień, ponieważ tak nie stanowią przepisy. Są to jedynie terminy instrukcyjne lub zawite, które mogą być przywrócone. Skarżący podniósł, iż wydane decyzje są dla niego krzywdzące, ponieważ pozbawiają go możliwości skorzystania z faktycznie nabytych praw kombatanta, jedynie nie potwierdzonych przez organ administracji. Tym samym nie można doszukać się sensu w ustawie z 24 stycznia 1991 r., która wskazuje na należny szacunek dla kombatantów i konieczność roztoczenia nad nimi opieki i troski, a z drugiej strony w tej sprawie nie potwierdzono dla skarżącego jego praw kombatanckich i nie przyznano uprawnień wynikających z ustaw. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podnosząc, że wniosek skarżącego w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego został złożony po upływie ustawowego terminu, a ponadto w dniu [...] czerwca 2001 r. wydano odrębną decyzję dotyczącą wniosku skarżącego o przyznaniu mu uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżący wniósł w dniu [...] kwietnia 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący J. K. zmarł w dniu [...] 2002 r., czyli po wniesieniu w tej sprawie skargi, ale przed jej rozpoznaniem. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przedmiot tej sprawy ma charakter osobisty. Skarżący domagał się bowiem przyznania mu świadczenia pieniężnego na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą o świadczeniu pieniężnym". Taki wniosek wprost wynika z treści podania skarżącego z dnia 12 czerwca 2000 r. Okoliczności dotyczące ewentualnego uzyskania uprawnień na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego były, jak wynika to z treści odpowiedzi na skargę, przedmiotem odrębnego postępowania w ramach którego strona miała zagwarantowane uprawnienie do jego weryfikacji w trybie odrębnego postępowania administracyjnego lub sądowego. Tym samym w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może orzekać o legalności decyzji wydawanych w innym odrębnym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z powołanym artykułem 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, świadczenie to przysługuje osobie, która w okresie podlegania represjom określonym w ww. ustawie była obywatelem polskim i jest nim obecnie oraz posiada stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym wymieniony artykuł wśród warunków, jakie powinna spełniać osoba, której przysługuje to świadczenie pieniężne wymienia, między innymi, konieczność posiadania obywatelstwa polskiego i stałe miejsce zamieszkania na terytorium Polski (przez co należy rozumieć stałe miejsce zamieszkania w dacie ubiegania się o przyznanie uprawnienia do świadczenia). Nie ma wątpliwości, że adresatem tego przepisu nie może być osoba zmarła lub jej następca prawny (spadkobierca). Świadczenie to stanowi formę materialnego zadośćuczynienia za doznane krzywdy związane z deportacją, co wskazuje również na to, że nie może być ono przenoszone na inne osoby. Z treści art. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym wynika, że uprawnienie do świadczenia może być przyznane jedynie osobie, której to świadczenie przysługuje. Ustawa o świadczeniu pieniężnym nie zawiera przepisów pozwalających na przyjęcie, że takie roszczenie przechodzi na inną osobę w razie śmierci uprawnionego. Ponadto z treści art. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym wprost wynika, że nabycie uprawnienia do tego świadczenia musi mieć miejsce za życia osoby ubiegającej się o to świadczenie. W związku z powyższym w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni podzielając pogląd zawarty w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1291/05, opub. w LEX nr 318303 stwierdza, iż świadczenie pieniężne, przysługujące na podstawie art. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), należy do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego i tym samym świadczenie to wygasa z chwilą śmierci uprawnionego. Ponieważ po wniesieniu skargi skarżący zmarł, wszczęte wskutek wniesienia skargi postępowanie sądowoadministracyjne należy umorzyć stosownie do art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Powołany przepis stanowi bowiem, że sąd administracyjny obligatoryjnie umarza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie w związku z tym orzeczono jak w sentencji postanowienia.