II SA/Kr 718/18
WyrokWSA w Krakowie2018-08-21
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Tadeusz Kiełkowski, Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dopuszczalne, gdy inwestycja celu publicznego (budowa sieci kanalizacyjnej) jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a rokowania z właścicielem nieruchomości nie doprowadziły do porozumienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest dopuszczalne, jeśli inwestycja celu publicznego jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a rokowania z właścicielem nieruchomości, mimo braku porozumienia, zostały przeprowadzone zgodnie z wymogami art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W analizowanym przypadku plan miejscowy dopuszczał lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej, a właściciel był informowany o planowanej inwestycji i uczestniczył w rozprawie administracyjnej, co stanowiło spełnienie przesłanki rokowań.Stan faktyczny
Burmistrz złożył wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości E. S. w celu przeprowadzenia sieci kanalizacyjnej. Starosta wydał decyzję zezwalającą na ograniczenie. Wojewoda uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej niektórych postanowień, ale utrzymał zezwolenie na przeprowadzenie kanalizacji, uznając spełnienie przesłanek z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. E. S. złożył skargę do WSA, zarzucając niezgodność z planem miejscowym, brak rokowań oraz niewykazanie, że cel nie może być zrealizowany inaczej. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski NSA Anna Szkodzińska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skargę oddala.
Pismem z dnia 17 maja 2017 r., które następnie zostało uzupełnione w toku postępowania, Burmistrz Miasta S. B. złożył wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka ewid nr [...] o pow. 0,0372 ha, położonej w S. B., poprzez udzielenie w drodze decyzji zezwolenia na przeprowadzenie odcinka sieci kanalizacyjnej o długości 22,5 m, średnicy kanału nie większej niż 200 mm i głębokości co najmniej 1,5 m, w związku z realizacją inwestycji pn.: "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami na oś. [...] w S. B.".
Uzasadniając swój wniosek, Burmistrz Miasta S. B. wyjaśnił, iż przejście siecią kanalizacyjną po działce ewid. nr [...] jest jedynym możliwym rozwiązaniem, które zapewni odbiór nieczystości z gospodarstw domowych znajdujących się przy ul. [...] ( os. [...] ) w S. B.. Realizacja projektu nie jest możliwa na innych alternatywnych nieruchomościach ze względu na niekorzystne ukształtowanie terenu. W przypadku wystąpienia sytuacji, w której działka ewid. nr [...] nie byłaby udostępniona, Gmina S. B. musiałaby dodatkowo wykonać przepompownię ścieków wraz z siecią. Dodatkowe zadanie w istotny sposób wpłynęłoby na koszt realizacji całej inwestycji i ograniczyłoby ilość budynków, które miały zostać podłączone do kolektora. Ponadto Burmistrz Miasta S. B. poinformował, że przy realizacji przedmiotowego zadania Gmina będzie korzystać ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K.. Wyjaśnił także, że analizując uciążliwość inwestycji dla właściciela działki, kanalizacja sanitarna została zaprojektowana w sposób optymalny, aby jak najmniej obciążać przedmiotową nieruchomość. Z racji tego, że sieć przebiegać będzie w odległości ok. 6 m od budynku oraz 3 m od zachodniej granicy działki, zagospodarowanie pozostałej części terenu przez jej właściciela będzie możliwe bez żadnych przeszkód. Zaznaczył również, że projektowany kolektor sanitarny umożliwi grawitacyjny odbiór ścieków również z budynku zlokalizowanego na działce ewid. nr [...].
Starosta [...] decyzją z dnia 8 grudnia 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 124 w związku z art. 6 pkt 3 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") orzekł: w pkt 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej, położonej w S. B., przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0372 ha, stanowiącej zgodnie z księgą wieczystą nr [...] [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S. B. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, własność E. S., poprzez zezwolenie Wnioskodawcy na przeprowadzenie odcinka kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami o długości 22,5 m, średnicy nie większej niż 200 mm i głębokości co najmniej 1,5 m oraz lokalizacją dwóch studzienek o średnicy 600 mm oraz 1000 mm w ramach realizacji celu publicznego pod nazwą "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami na os. [...] w S. B.".
W kolejnych punktach decyzji Starosta [...] zawarł informacje, iż:
- ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o której mowa w pkt. 1, polega na obowiązku udostępnienia Wnioskodawcy, na okres 10 dni, części nieruchomości, stanowiącej pas gruntu szerokości 5 m o pow. 112,5 m2, biegnący wzdłuż przebiegu kolektora sanitarnego oznaczonego kolorem czerwonym na mapie, stanowiącej załącznik niniejszej decyzji, na terenie działki [...], natomiast łączna powierzchnia gruntu ograniczonego pod kanalizację po zakończeniu inwestycji będzie wynosić 22,5 m2 obejmująca strefę ochronną 1 m wzdłuż kolektora (w tym jedna studzienka o średnicy 600 mm i druga studzienka o średnicy 1000 mm) (pkt 2);
- właściciel nieruchomości zobowiązany jest udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągu, o którym mowa w pkt. 1, przebiegającym przez działkę ewid. nr [...], zgodnie z załącznikiem (pkt 3);
- mapa projektu zagospodarowania jest załącznikiem stanowiącym integralną część niniejszej decyzji (pkt 4);
- Miasto S. B., reprezentowane przez Burmistrza, zobowiązane jest do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z wykonaniem odcinka sieci sanitarnej, a także po zakończeniu konserwacji, remontów i usunięciu awarii. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo będzie powodować nadmierne trudności lub koszty, wnioskujący o zezwolenie zobowiązany jest do zapłaty odszkodowania ustalonego odrębną decyzją (pkt 5);
- Wnioskodawca zobowiązany jest do inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie niniejszego zezwolenia w formie protokolarnego ich opisu, dokonanego z udziałem strony postępowania oraz przedłożenia Staroście [...] protokołu w terminie 1 miesiąca od zakończenia prac na nieruchomości (pkt 6);
- ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (pkt 7).
Starosta [...] orzekając w ww. sposób wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wniosek Burmistrza Miasta S. B. z dnia 17 maja 2017 r. o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,0372 ha, położonej w S. B., poprzez udzielenie w drodze decyzji zezwolenia na przeprowadzenie odcinka sieci kanalizacyjnej o długości 22,5 m, średnicy kanału nie większej niż 200 mm i głębokości co najmniej 1,5 m, w związku z realizacją inwestycji pn.: "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami na oś. [...] w S. B.", jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. B., przyjętego 18 grudnia 2003 r. Uchwałą Rady Miejskiej Nr [...] (Dz. Urz. Województwa Nr [...], poz. 377 z dnia 06 lutego 2004 r. z późn. zm.).
Ponadto zdaniem organu I instancji projektowana budowa sieci kanalizacyjnej na os. [...] spełnia wymogi celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt. 3 u.g.n., gdyż celem publicznym jest budowa i utrzymanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków.
Organ I instancji przy wydawaniu decyzji z 9 maja 2016 r. uwzględnił również fakt, iż rokowania przeprowadzone w tym zakresie pomiędzy inwestorem a właścicielem przedmiotowej nieruchomości nie przyniosły rezultatu w postaci wyrażenia zgody na zaproponowany w projekcie przebieg planowanej inwestycji, polegającej na założeniu i przeprowadzeniu na przedmiotowej działce ciągu kanalizacji sanitarnej.
Odwołanie od ww. decyzji w ustawowym terminie złożył E. S., reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 124 ust. 1 zd. 2 u.g.n. - poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości przez odwołującego w sposób niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta S. B., przyjętego uchwałą Rady Miejskiej nr [...] (Dz. Urz. Województwa nr [...], poz. 377 z 6 lutego 2004r. z późn. zm.;
- art. 124 ust. 3 u.g.n. - poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości przez odwołującego bez przeprowadzenia przez wnioskodawcę z odwołującym formalnych rokowań w przedmiocie zgody na wykonanie wnioskowanych prac;
- art. 112 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 124 u.g.n. - poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości przez odwołującego bez wykazania przez wnioskodawcę, że cel inwestycji nie może być zrealizowany w inny sposób, np. po działce [...] lub wzdłuż drogi powiatowej Zasypnica; organ poprzestał wyłącznie na niczym nie popartych twierdzeniach wnioskodawcy;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. - poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w oparciu o wszystkie posiadane dowody, prowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy;
- art. 80 w zw. z art. 77 k.p.a. - poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na nie popartych żadnymi dowodami twierdzeniach wnioskodawcy, iż przeprowadzenie sieci kanalizacyjnej w planowanym miejscu jest najbardziej optymalnym rozwiązaniem i w najmniejszy sposób ingerujący w nieruchomości odwołującego, w sytuacji gdy odwołujący tym twierdzeniom dawał wyraźny sprzeciw;
- art. 78 k.p.a. w zw. z art. 85 k.p.a. - poprzez nie uwzględnienie wniosku dowodowego odwołującego o przeprowadzenie oględzin na nieruchomości.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając złożone odwołanie, Wojewoda decyzją z dnia 15 marca 2018 r. znak: [...] na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 8 grudnia 2017 r. znak: [...] w całości i orzekł:
- o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w S. B., przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 0,0372 ha, stanowiącej zgodnie z księgą wieczystą nr KRI [...] własność E. S., poprzez zezwolenie Gminie S. B. na przeprowadzenie prac związanych z wykonaniem odcinka kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami o długości 22,5 m, średnicy nie większej niż 200 mm i głębokości posadowienia co najmniej 1,5 m oraz lokalizacji dwóch studzienek o średnicy 600 mm oraz 1000 mm w ramach realizacji celu publicznego pod nazwą "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami na os. [...] w S. B.". Inwestycja obejmuje przeprowadzenie prac w pasie o szerokości 5 m o pow. 112,5 m2, wzdłuż przebiegu kolektora sanitarnego na działce nr [...] oznaczonego kolorem czerwonym na mapie stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji. Łączna powierzchnia strefy ochronnej stanowi pas gruntu o szerokości 1 m wzdłuż kolektora, wraz z projektowanymi studzienkami o średnicach: 600 mm i 1000 mm, i obejmie powierzchnię 22,5 m2;
- o umorzeniu postępowania w zakresie orzeczonym w punktach 2, 3, 5, 6 i 7 decyzji Starosty [...] z 8 grudnia 2017 r. znak [...], dotyczących: wskazania, iż ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości, polega na obowiązku udostępnienia Wnioskodawcy, na okres 10 dni części nieruchomości (pkt. 2 ww. decyzji) oraz jej udostępniania w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągu, o którym mowa w pkt. 1 (pkt 3 ww. decyzji); wskazania na brzmienie regulacji prawnych zawartych w art. 124 ust. 4 i 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami (pkt 5 i 7 ww. decyzji) oraz zobowiązania wnioskodawcy do inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie zezwolenia udzielonego ww. decyzją, w formie protokolarnego ich opisu, dokonanego z udziałem strony postępowania oraz przedłożenia Staroście [...] protokołu w terminie 1 miesiąca od zakończenia prac na nieruchomości (pkt 6 ww. decyzji).
Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 124 u.g.n. ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia przez starostę zezwolenia danemu podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie stanowiące cel publiczny, na czasowe zajęcie niezbędnej do tego nieruchomości, od spełnienia dwóch ściśle określonych przesłanek: tego aby zezwolenie zgodne było z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz tego, aby wystąpienie z wnioskiem o wydanie ww. decyzji dany podmiot poprzedził przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań mających na celu udostępnienie przez tą osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, do wniosku z 17 maja 2017 r. złożonego przez Gminę S. B., reprezentowaną przez Burmistrza Miasta S. B., załączono pisma znak [...] z 26 stycznia 2017 r. i 12 kwietnia 2017 r., kierowane do właściciela przedmiotowej nieruchomości, E. S., zawierające informacje o planowanej na działce nr [...] inwestycji wraz z prośbą o wyrażenie zgody na umieszczenie na przedmiotowej działce kanału sanitarnego stanowiącego część planowanej kanalizacji sanitarnej. Na powyższe pisma odwołujący nie udzielił odpowiedzi, pomimo ich prawidłowego doręczenia. Dodatkowo należy zauważyć, że w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 23 października 2017 r. strony nie doszły do porozumienia w kwestii dobrowolnego udostępnienia przedmiotowej działki celem posadowienia na niej planowanych elementów sieci kanalizacyjnej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych uznano, że przesłanka przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości została spełniona.
Celem stwierdzenia realizacji drugiej ze wskazanych na wstępie przesłanek, tj. zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z planem miejscowym lub - w przypadku jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, wskazano, iż przedmiotowa inwestycja zamierzona na działce nr [...], obręb S. B., polegająca na przeprowadzeniu przez ww. nieruchomości odcinka kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami o długości 22,5 m, w związku z planowaną realizacją celu publicznego pod nazwą "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami na os. [...] w S. B. - jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. B., przyjętego Uchwałą Rady Miejskiej nr [...] z jej późniejszymi zmianami. W ocenie organu odwoławczego treść art. 143 ust. 2 u.g.n. nie pozostawia wątpliwości, iż przeprowadzenie fragmentu sieci kanalizacji sanitarnej mieści się w pojęciu "realizacji sieci i urządzeń infrastruktury technicznej". Z kolei art. 6 pkt 3 tej regulacji przesądza o tym, iż: "budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym składowania", jest celem publicznym. Z powyższego wynika więc, iż planowana inwestycja stanowi wypełnienie przesłanki zawartej w art. 124 ust. 1 u.g.n., tzn. "zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z planem miejscowym". Również wymóg zasięgu lokalnego omawianego zamierzenia jako inwestycji celu publicznego, jest zdaniem organu odwoławczego spełniony w przedmiotowej sprawie, bowiem przy uwzględnieniu zasięgu tej inwestycji, ma ona służyć ludności celem odprowadzenia ścieków na znacznym obszarze.
Zatem zdaniem organu odwoławczego należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z regulacji prawnych zawartych w art. 124 ust. 1 oraz ust. 3 u.g.n
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, organ wskazał, że nie sposób podzielić podniesionych przez stronę zarzutów dotyczących naruszenia art. 124 ust. 1 oraz art. 124 ust. 3 u.g.n., a także zarzutu "ograniczenia sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości wbrew zapisom m.p.z.p". Organ wyjaśnił, że nie mogą one zostać uwzględnione, z uwagi na wskazane już w zaskarżonej decyzji, obszerne wyjaśnienia.
Niemniej jednak w ocenie Wojewody zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 8 grudnia 2017 r. znak: [...] należało uchylić w całości ze względu na wadliwość w części ujętej w pkt. 2-7. Wojewoda wyjaśnił bowiem, że w obowiązujących przepisach u.g.n. regulujących ograniczenie, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości, brak podstawy prawnej do ustalania terminu takiego ograniczenia. Podobnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują umocowania dla nakładania przez organy administracji w omawianej sytuacji obowiązku inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w formie protokolarnego opisu, dokonanego z udziałem strony postępowania oraz przedłożenia Staroście [...] protokołu w terminie 1 miesiąca od zakończenia prac na nieruchomości. Z kolei postanowienia zawarte w pkt. 3 i 7 zaskarżonej decyzji Starosty [...], że: właściciel nieruchomości zobowiązany jest udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągu, o którym mowa w pkt. 1, przebiegającym przez działkę ewid. nr [...], zgodnie z załącznikiem (pkt 3 zaskarżonej decyzji) oraz, iż ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu, w księdze wieczystej (pkt 7 zaskarżonej decyzji), wynikają z mocy prawa (odpowiednio z art. 124 ust. 6 u.g.n. oraz art. 124 ust. 7 u.g.n.). Podobnie postanowienie zawarte w pkt. 5 zaskarżonej decyzji Starosty [...], że na Wnioskodawcy spoczywa obowiązek przywrócenia nieruchomości do poprzedniego stanu, niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z wykonaniem odcinka sieci sanitarnej, a także po zakończeniu konserwacji, remontów i usunięciu awarii. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego byłoby niemożliwe lub spowoduje nadmierne trudności i koszty, właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie ustalone odrębną decyzją, do zapłaty którego zostanie zobowiązany Wnioskodawca. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu również wynika z mocy prawa (art. 124 ust. 4 u.g.n.).
W związku z powyższym orzekanie w tym zakresie przez organ I instancji było nieuprawnione.
We wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, E. S. - dalej skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 124 ust. 1 zd. 2 u.g.n. - poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości przez skarżącego w sposób niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta S. B., przyjętego uchwałą Rady Miejskiej nr [...] (Dz. Urz. Województwa nr [...], poz. 377 z 6 lutego 2004r. z późn. zm.);
- art. 124 ust. 3 u.g.n. - poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości przez skarżącego bez przeprowadzenia przez wnioskodawcę ze skarżącym formalnych rokowań w przedmiocie zgody na wykonanie wnioskowanych prac;
- art. 112 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 124 u.g.n. - poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości przez skarżącego bez wykazania przez wnioskodawcę, że cel inwestycji nie może być zrealizowany w inny sposób; organ poprzestał wyłącznie na niczym nie popartych twierdzeniach wnioskodawcy podobnie jak organ I instancji;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. - poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w oparciu o wszystkie posiadane dowody, prowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy;
- art. 80 w zw. z art. 77 k.p.a. - poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na nie popartych żadnymi dowodami twierdzeniach wnioskodawcy, iż przeprowadzenie sieci kanalizacyjnej w planowanym miejscu jest najbardziej optymalnym rozwiązaniem i w najmniejszy sposób ingerujący w nieruchomości skarżącego, w sytuacji gdy skarżący tym twierdzeniom dawał wyraźny sprzeciw; ograniczenie analizy wyłącznie do projektu, który w sposób oczywisty przedstawia koncepcję korzystną dla wnioskodawcy;
- art. 78 k.p.a. w zw. z art. 85 k.p.a. - poprzez nie uwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie oględzin na nieruchomości.
W świetle tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że planowana inwestycja nie jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co w konsekwencji nie uprawnia organu do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, przez które planowana inwestycja będzie przebiegać. Wobec braku precyzyjnych i konkretnych zapisów co do lokalizacji planowanej inwestycji na działce [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, należało przyjąć, iż wnioskowany sposób ograniczenia korzystania z części nieruchomości przez skarżącego jest niezgodny z m.p.z.p., a w konsekwencji doprowadzić do wydania tak przez starostę, jak i wojewodę decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku Burmistrza Miasta S. B..
W ocenie skarżącego, organ II instancji pominął również fakt, iż Wnioskodawca nie podjął ze skarżącym przewidzianych w art. 124 ust. 3 u.g.n. rokowań. Nie sposób zgodzić się bowiem z przyjętymi przez organ ustaleniami, iż wyczerpujące w tym przedmiocie jest pismo, w którym wnioskodawca wzywa skarżącego do wyrażenia zgody na przebieg kanału sanitarnego przez działkę [...]. Ponadto wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez organ, pismo to nie pozostało bez odpowiedzi - odpowiedź została udzielona w dniu 26 kwietnia 2017 roku.
Skarżący podniósł również, że organ II instancji w sposób nieprawidłowy wskazał, że art. 124 u.g.n. kompleksowo reguluje kwestię ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w oderwaniu od pozostałych przepisów rozdziału 4 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, w całości pomijając w swoich rozważaniach kwestię art. 112 u.g.n., w którym wyraźnie wskazano, że przepisy rozdziału 4, a więc również i art. 124, stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w m.p.z.p. na cele publiczne.
W ocenie skarżącego organ II instancji nie zbadał kwestii, czy też planowany przebieg inwestycji jest faktycznie najmniej uciążliwy, jak i czy też zamierzony cel publiczny nie może zostać osiągnięty w inny sposób, niż ograniczenie w sposobie korzystania z działki [...].
Ponadto skarżący wskazał, że w sposób nieprawidłowy dokonano wyważenia interesów wnioskodawcy, społeczności lokalnej, jak i skarżącego, w szczególności w sytuacji istnienia alternatywnych rozwiązań przebiegu planowanej inwestycji, które gwarantowałyby zabezpieczenie interesów wnioskodawcy, społeczności lokalnej, ale i skarżącego, albowiem w mniejszym stopniu ograniczałyby jego prawo własności lub w ogóle nie wpływałyby na nie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda, wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
Na wstępie stwierdzić należy, że Sąd administracyjny podziela wszystkie ustalenia, stwierdzenia i wnioski wskazane w zaskarżonej decyzji, odnoszące się do stanu faktycznego sprawy i uznaje je za własne. Dalej wskazać trzeba, iż w sytuacji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, organ dokonał także prawidłowej subsumpcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni zgadza się z wykładnią prawa, to jest przepisów art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n., mających zastosowanie w sprawie, zaprezentowaną we wspomnianej decyzji. Wobec tego nie ma potrzeby przytaczania po raz kolejny ich treści. Należy także podzielić zapatrywanie, iż budowa kanalizacji sanitarnej jest realizacją celu publicznego w świetle art. 6 u.g.n. Wedle doktryny, "w zakres tego pojęcia wchodzą także sieci służące do transportu dwutlenku węgla, dostarczania ciepła, a także sieci wodociągów i kanalizacji. Chodzi przy tym o tego rodzaju sieci, które służą nieograniczonej i z góry nieustalonej liczbie i grupie osób, które spełniając konkretne warunki, staną się użytkownikami takich sieci" (por. Paweł Czechowski w: Komentarz do art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, publ. Lex/el.).
Jak to już wielokrotnie wspominano w skarżonych decyzjach, udzielenie przez starostę zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne w trybie art. 124 u.g.n., zostało uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić aby zrealizowany został cel publiczny, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.
Ponieważ skarga zarzuca niespełnienie obu przesłanek, należy kolejno odnieść się do stanu faktycznego sprawy pod tym kątem.
Organy wskazały, iż w przedmiotowej sprawie wniosek Burmistrza Miasta S. B. z dnia 17 maja 2017 r. o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,0372 ha, położonej w S. B., poprzez udzielenie w drodze decyzji zezwolenia na przeprowadzenie odcinka sieci kanalizacyjnej o długości 22,5 m, średnicy kanału nie większej niż 200 mm i głębokości co najmniej 1,5 m, w związku z realizacją inwestycji pn.: "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami na oś. [...] w S. B." - jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. B., przyjętego 18 grudnia 2003 r. Uchwałą Rady Miejskiej Nr [...] (Dz. Urz. Województwa Nr [...], poz. 377 z dnia 06 lutego 2004 r. z późn. zm., dalej "MPZP").
W skardze eksponuje się brak zgodności realizacji omawianego celu publicznego z MPZP, powołując się na fakt, że brak w planie, tak w części tekstowej jak i graficznej, konkretnych zapisów określających lokalizację inwestycji celu publicznego, w tym poprzez wskazanie konkretnych nieruchomości, przez które miałaby ona przebiegać. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przytoczył przykłady z judykatury, które w jego ocenie uzasadniają powyższe.
Należy wobec tego przypomnieć, że jak wynika z załącznika graficznego do decyzji /k.8 akt odwoławczych/ - działka nr [...] w części obejmującej budynek jednorodzinny położona jest na terenie MNP, a od strony drogi dojazdowej – w terenie KW, zaś w części pozostałej – w terenie ZN. Całość działki leży w strefie II – osadniczo – rolnej. Sieć kanalizacyjna w obrębie działki ma przebiegać w obszarze ZN, wzdłuż granicy ewidencyjnej, a jednocześnie w terenie – wzdłuż brzegu skarpy (zaznaczonej na mapie), opadającej w stronę cieku wodnego, płynącego poniżej skarpy. Poprzecznie od sieci ma być poprowadzone do budynku mieszkalnego przyłącze. Teren MNP ( aktualnie [...]) posiada przeznaczenie podstawowe – zabudowę jednorodzinną o charakterze rezydencjonalnym oraz zabudowę mieszkalno – pensjonatową. Jako przeznaczenie dopuszczalne wymienia się także urządzenia infrastruktury technicznej o znaczeniu lokalnym (§ 22 ust. 1 i ust. 2 lit. d -k. 51 akt adm. ). Teren ZN ( [...]) to teren zieleni nieurządzonej, pełniący funkcję w tym przypadku otuliny biologicznej wód otwartych oraz izolacyjną. Jako przeznaczenie dopuszczalne ustalono między innymi możliwość lokalizacji i utrzymania urządzeń infrastruktury technicznej ( § 44 ust. 1 i ust. 2 lit. d – k. 50 akt adm.). Z powyższego wynika możliwość posadowienia urządzeń infrastruktury technicznej, a zatem także sieci kanalizacyjnej na działce nr [...] tak w części MNP, jak i ZN.
Przebieg sieci po przedmiotowej nieruchomości jest natomiast związany z brzmieniem § 22 ust. 4 lit. a MPZP /k.51 verte akt adm./. Zgodnie w tym przepisem, ustala się warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym obowiązuję stosowne warunki ustalone w rozdziale II i rozdz. III, w tym w szczególności określone w § 4 ust. 1, ust. 2 lit. b,d,g, § 5 ust. 6, § 6 ust. 3 i 4, § 7 ust. 3, § 8, § 9, § 10, § 12, § 13 ust. 5 i 6, § 15, § 16 ust. 2 i § 17 oraz odległości od dróg i ulic określone w § 36. W § 4 wskazano, że w celu zachowania wymogów ochrony środowiska przy wszelkich działaniach inwestycyjnych nakazuje się przestrzeganie zasad określonych w aktualnie obowiązujących przepisach szczególnych, ponadto ustala się ( między innymi) nakaz wyposażenia terenów przeznaczonych do zabudowy w sieci i urządzenia infrastruktury technicznej dla odprowadzania lub gromadzenia ścieków oraz ich oczyszczania ( § 4 ust. 1 lit. c MPZP). Ten ogólny zapis został dalej uszczegółowiony. Mianowicie jak chodzi o § 17, obowiązujący dla terenu MNP ( czyli dla większej części działki nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym), to w ust. 2 ustala on odprowadzenie i oczyszczanie ścieków. Między innymi stwierdza się ( lit. a), że ustala się sukcesywną rozbudowę miejskiej sieci kanalizacyjnej w strefie I i strefie II, z odprowadzeniem ścieków do oczyszczalni zlokalizowanej na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem NOU. Nadto stwierdza się (lit. c), iż do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej w obrębie strefy II oraz w zachodniej części strefy I (...) dopuszcza się odprowadzenie ścieków do szczelnych zbiorników, z odwozem na oczyszczalnię, przy czym po zrealizowaniu sieci kanalizacyjnej obiekty w jej zasięgu należy niezwłocznie przyłączyć– /k. 47 akt adm./. W ocenie Sądu powyższe zapisy stanowią o obowiązku rozbudowy sieci kanalizacyjnej w strefie II, a zatem na obszarze, gdzie zlokalizowana jest działka nr [...]. Przy czym, skoro obowiązek dotyczy całej strefy II, to sukcesywna rozbudowa sieci oznacza stopniowe przyłączenie wszystkich działek w strefie II, które są lub w przyszłości będą zabudowane. Jest to wniosek o tyle oczywisty, że system kanalizacji na terenie zabudowy mieszkalnej i zagrodowej ( strefa II) służy przede wszystkim odprowadzaniu ścieków socjalnych i bytowych z budynków mieszkalnych i gospodarczych. Ponieważ MPZP nie określił dla strefy II kolejności (etapów) rozbudowy sieci, decyzja w tym względzie została pozostawiona wykonawcy zapisów planu. Natomiast niezależnie od etapu, plan zakłada, że należy przyłączyć do sieci obiekty będące w zasięgu zrealizowanej sieci. Jak wynika z projektu budowlanego /k. 1 i k. 6 akt adm./ - przedmiotowy projekt zakłada przebieg sieci kanalizacyjnej na [...] w S. B., z podłączeniem około 11 budynków mieszkalnych posadowionych na skarpie biegnącej powyżej i wzdłuż [...]. Skoro zatem są to działki zabudowane i leżą w Strefie II, dla której zaplanowano w MPZP sieć kanalizacji, to w ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że przebieg sieci kanalizacyjnej odpowiada zapisom MPZP. Co więcej, odnośnie działki nr [...], istnieje obowiązek przyłączenia budynku znajdującego się na tej działce ("obiektu"), skoro budynek ten znajdzie się w zasięgu sieci. Z tych względów prawidłowe jest stanowisko organów w kwestii zgodności orzeczonego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Co się tyczy kwestii szczegółowości określenia przebiegu sieci w planie miejscowym, w kontekście zarzutów skargi, to stwierdzić trzeba, że przy założeniu określenia przebiegu sieci w planie miejscowym, sposób tego określenia zależy od wielu czynników, zaś jego ocena - od konkretnej sytuacji faktycznej. Jak to słusznie stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 września 2017 r., II SA/Gl 599/17, LEX nr 2391695: " Odpowiedź na pytanie czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, wymaga oceny w konkretnym przypadku tak stanu faktycznego danej sprawy, jak i postanowień planu miejscowego, z uwzględnieniem w szczególności takich okoliczności jak jego treść w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej przedmiot ograniczenia, charakter inwestycji, a także data jego sporządzenia (przyjęcia)". Inna będzie zatem sytuacja, gdy w miejscowym planie w ogóle nie przewidziano budowy i przebiegu np. linii napowietrznej wysokiego napięcia, którą chce się następnie prowadzić na nieruchomościach będących własnością osób fizycznych. Taka i podobna sytuacja była przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach I OSK 2033/15, I OSK 742/16, gdzie NSA wskazywał na konieczność określenia w planie miejscowym przebiegu inwestycji celu publicznego po konkretnych nieruchomościach. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, a zatem w przypadku sieci kanalizacji sanitarnej, wspomniana konkretyzacja może mieć inny charakter niż wskazywanie w załączniku graficznym konkretnego przebiegu sieci. Mianowicie może też polegać na nałożeniu obowiązku wykonania kanalizacji na konkretnym obszarze, z założeniem etapowości wykonania i z obowiązkiem przyłączenia wszystkich obiektów w zasięgu poszczególnego etapu. Taki zapis bowiem oznacza, że wszystkie działki na wskazanym obszarze, na których dochodzi do wytwarzania ścieków, a więc zabudowane domami mieszkalnymi - są potencjalnym (to jest aktualnym lub przyszłym, w zależności od etapu) terenem przebiegu sieci kanalizacyjnej, zgodnie z planem. Należy bowiem zauważyć, że jeśli uchwałodawca przewiduje skanalizowanie jakiegoś obszaru, nie czyniąc tamże wyjątków, to każdy właściciel nieruchomości, w przypadku jej zabudowy, musi liczyć się z możliwością przebiegu sieci po jego nieruchomości. Natomiast wykreślenie graficzne całego docelowego przebiegu kanalizacji, zwłaszcza na dużym obszarze, jest często niemożliwe z tego powodu, że zabudowa przebiega stopniowo, w miarę rozwoju osadnictwa i w momencie podejmowania uchwały trudno jest też przewidzieć stopień jej zintensyfikowania oraz położenie konkretnej zabudowy na konkretnych nieruchomościach. Z tych względów, zdaniem Sądu, badane w sprawie zapisy MPZP, pomimo że odnoszą się do większych terenów, w sposób wystarczający, w okolicznościach sprawy, konkretyzują przebieg sieci kanalizacyjnej. W świetle powyższego zarzut braku zgodności z MPZP należy uznać za bezzasadny. Końcowo wskazać należy, że: "Ograniczenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., może nastąpić tylko zgodnie z planem miejscowym (ewentualnie decyzją lokalizacyjną). Sam plan nie stanowi jednak wystarczającej podstawy do realizacji inwestycji. Nie rodzi też obowiązku znoszenia przez właściciela nieruchomości ograniczenia w prawie korzystania z nieruchomości. Ustala bowiem tylko przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego i określa sposoby zagospodarowania terenu, ale nie konstytuuje konkretnego ograniczenia związanego z założeniem i przeprowadzeniem na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej przez inwestora nie mającego tytułu prawnego do nieruchomości. Odwołanie się do ustaleń planu jest zatem niewystarczające. Dlatego wobec braku zgody szczegółowy sposób ograniczenia zawierać musi decyzja, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Winna ona określać przedmiot ograniczenia i jego terytorialny zakres oraz jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość" (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2017 r., II SA/Rz 348/17, LEX nr 2335183).
Przechodząc do drugiej przesłanki, a to wymogu przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac ( art. 124 ust. 3 u.g.n.), to także została ona spełniona. Mianowicie, jak wynika z akt sprawy, zwracano się do skarżącego dwukrotnie: pismami z dnia 26 stycznia 2017r. /k.41/, jak i z dnia 12 kwietnia 2017r. /k.39/. Z odpowiedzi skarżącego /k.42/ wynikało, że nie wyraża on zgody na przeprowadzenie sieci po jego nieruchomości. Ponadto w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 23 października 2017r. uczestniczył pełnomocnik skarżącego, a rozprawa nie przyniosła uzgodnienia stanowisk. Co do rokowań jako przesłanki określonej w art. 124 ust. 3 u.g.n., należy wobec tego wyjaśnić, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury, przepis ten "nie określa formy prowadzenia rokowań. Rokowania nie oznaczają więc konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wystarczy wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich stanowiskach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości. Nadto jeśli druga strona (właściciel) stanowczo sprzeciwia się wyraźnie wskazując, że tak zaproponowane warunki są nie do przyjęcia, lub nie zajmuje stanowiska, wówczas nie ma obowiązku prowadzenia dalszych rokowań, gdyż nie można wymagać od stron, aby niezależnie od propozycji drugiej strony była zmuszona do respektowania warunków drugiej strony lub prowadzenia rokowań dopóty, dopóki nie zmieni swojego stanowiska. Z kolei nieosiągnięcie zgody pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia wymienionego w art. 124 ust. 1 u.g.n." (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 8 lipca 2016 r. II SA/Kr 526/16, LEX nr 2085195, oraz z dnia 19 września 2016 r. II SA/Kr 650/16, LEX nr 2136663). Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku WSA w Białymstoku ( z dnia 20 września 2016 r. II SA/Bk 212/16, LEX nr 2147007).
Zatem w przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że rokowania nie doprowadziły do pozytywnego rezultatu oraz że przesłanka ich przeprowadzenia z art. 124 § 3 u.g.n. została w sposób właściwy zrealizowana.
Kolejny zarzut dotyczy braku wzięcia pod uwagę uciążliwości stworzonej przez inwestycję, która w ocenie skarżącego winna spowodować zmianę jej przebiegu. Co do zasady, kwestia ta jest kwestią istotną. Z uwagi na umiejscowienie przepisu art. 124 u.g.n. w rozdziale 4 u.g.n. zatytułowanym "Wywłaszczanie nieruchomości", do ograniczenia na tej podstawie sposobu korzystania z nieruchomości zastosowanie ma przepis art. 112 ust. 3 u.g.n., który stanowi, że wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Wywłaszczanie bowiem polegać może nie tylko na odebraniu prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, ale także na ograniczaniu tych praw do nieruchomości - na stałe lub czasowo. Z tych względów, w postępowaniu o wydanie zezwolenia z art. 124 ust. 1 u.g.n. należy również badać uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości w granicach zakreślonych w art. 112 ust. 3 u.g.n. Jednakże z akt sprawy jednoznacznie wynika, że ten problem był przedmiotem badania w sprawie i został wzięty pod uwagę.
Skarżący kontestując przebieg sieci wskazał w skardze, że 1/ od garażu do granicy działki [...] w kierunku [...], w miejscu gdzie ma przebiegać kanalizacja jest około 3.50-4m, a zatem planowany wykop wiąże się z naruszeniem garażu; 2/ skarżący na skutek inwestycji straci możliwość korzystania z obejścia wokół swojej nieruchomości; 3/ lokalizacja kanału sanitarnego w całości zablokuje ewentualną możliwość rozbudowy budynku mieszkalnego. Z kolei wnioskodawca uzasadniając taki jej przebieg podkreślał, że realizacja projektu nie jest możliwa na innych alternatywnych nieruchomościach ze względu na możliwości techniczne oraz niekorzystne ukształtowanie terenu /k.53, 59, 85 akt/. Polega ono na tym, że działka przedmiotowa, jak i dalsze, jest położona na skarpie, zaś [...] płynie w dole skarpy (vide projekt budowlany k. 1). Z tych względów wnioskodawca podnosił, że projektowany przebieg górą skarpy umożliwi grawitacyjny odbiór ścieków. W sytuacji braku udostępnienia działki Gmina musiałaby wykonać przepompownię ścieków, co wiąże się z dodatkowymi kosztami (dodatkowa dokumentacja projektowa, uzyskanie pozwolenia na budowę i wykonanie przepompowni wraz z siecią). Dodatkowe zadanie w istotny sposób wpłynęłoby na koszty inwestycji i ograniczyłoby ilość budynków, które miały zostać podłączone do kolektora /k.53/. Ponadto, przy prowadzeniu sieci np. w poprzek linii [...] (który oddziela drogę powiatową od skarpy i położonych na niej budynków), zachodzi także konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego poprzedzonego stosownym operatem wodnoprawnym i ponoszeniem dodatkowych stałych corocznych opłat /k.59/. Wnioskodawca wskazał nadto, że Gmina przy realizacji przedmiotowego zadania będzie korzystać ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K., lecz warunkiem dofinansowania jest uzyskanie odpowiedniego efektu ekologicznego, zaś podwyższanie kosztów mogłoby spowodować brak możliwości skorzystania z tych środków. Co do uciążliwości dla skarżącego, to wnioskodawca wskazał, że sieć kanalizacyjna będzie przebiegać wzdłuż całej zachodniej granicy działki nr [...] (wzdłuż skarpy). Na czas prowadzenia robót zajęty zostanie teren o szerokości 5 m wzdłuż kolektora sanitarnego /k.59/. Zgodnie ze stanowiskiem inwestora, realizacja sieci przebiegnie bez konieczności rozbiórki garażu blaszanego znajdującego się na nieruchomości, a wykop ma być prowadzony metodą ręczną, aby zminimalizować oddziaływanie /k.85/. Po zakończeniu inwestycji pozostanie strefa ochronna o szerokości 1 m wzdłuż kolektora, gdzie nie będzie możliwości lokalizowania zieleni wysokiej oraz budynków trwale związanych z gruntem /k.59/. Niemniej, analizując uciążliwości dla właściciela nieruchomości, wnioskodawca wskazywał, że z racji przebiegu sieci w odległości ok. 6 m od budynku mieszkalnego oraz 3 m od zachodniej granicy działki – zagospodarowanie pozostałej części przez właściciela będzie możliwe bez żadnych przeszkód /k.59/.
Jak wynika z powyższego, dokonano analizy uciążliwości i uczynił to tak wnioskodawca, jak i organy orzekające w sprawie. Należy wobec tego w pełni podzielić zajęte stanowisko, że projektowany przebieg sieci zakłada minimalizację kosztów, przy jednoczesnej minimalizacji uciążliwości dla skarżącego. Warto przy tym zauważyć, że minimalizacja kosztów poprzez projektowanie sieci w sposób optymalny jest działaniem racjonalnym, korzystnym dla wszystkich mieszkańców Gminy, którzy przecież de facto finansują tę inwestycję. Z kolei analizując stanowisko
skarżącego, Sąd nie dostrzega tych zagrożeń, o których pisze w skardze właściciel nieruchomości. Jak wynika z oświadczeń inwestora, realizacja sieci nie naruszy garażu – blaszaka. Ponadto tego rodzaju problem nie obciąża właściciela działki, gdyż zgodnie z art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. Dalej: skoro kolektor będzie prowadzony pod ziemią, to trudno stwierdzić, w jaki sposób skarżący mógłby stracić możliwość korzystania z obejścia wokół domu. Co zaś do braku możliwości rozbudowy budynku – to zgodnie z przywołanym wyżej stanowiskiem inwestora – z uwagi na odległość sieci ok. 6 m od budynku, pozostanie dosyć miejsca na rozbudowę. W tym miejscu Sąd pragnie wskazać, że porównanie na mapie będącej załącznikiem do decyzji /k. 8 akt odwoławczych/ przebiegu sieci na działce nr [...] z granicami terenu ZN i MNP wskazuje, że kolektor położony będzie w całości w terenie ZN, gdzie co do zasady wprowadzono zakaz realizacji obiektów kubaturowych, za wyjątkiem przebudowy i rozbudowy istniejących. Teren ZN sięga mniej więcej do granic garażu – blaszaka od strony budynku mieszkalnego i co do zasady nie jest w planie przeznaczony pod zabudowę. Z uwagi na powyższy zapis MPZP, zabudowa w tym terenie jest mocno wątpliwa, co istotnie osłabia zarzut skarżącego. W efekcie wyważenie interesów prywatnych i publicznych, co uczyniły organy w sprawie, przechyla szalę na rzecz realizacji inwestycji w proponowanym kształcie, a więc także z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości przez skarżącego.
W efekcie nie mogą odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 124 ust. 1 i 3 w zw. z art. 112 ust. 3 u.g.n.
Sąd nie dostrzega także naruszenia przepisów proceduralnych, a to art. 7, 77, 80, 78 i 85 k.p.a. W ocenie Sądu organy oceniły w pełnym zakresie zebrany materiał dowodowy, wzięły pod uwagę prezentowane przez obie strony argumenty i dokonały rzetelnej oceny zgromadzonego materiału. Nie ma też podstaw kwestionować stanowiska inwestora w kwestii oceny uciążliwości projektowanej inwestycji. Nie potrzeba bowiem powoływać biegłego dla stwierdzenia, że prowadzenie sieci w górę i w dół skarpy i wiążąca się z tym konieczność przepompowania ścieków podroży koszty całej inwestycji, podobnie jak – w przypadku przeprowadzenia inwestycji przez [...] – konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Co do kwestii braku przeprowadzenia oględzin, to teren i jego zainwestowanie oraz konfigurację obrazuje mapa tak w projekcie budowlanym ( co do całości inwestycji), stanowiąca część operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego zgodnie z poświadczeniem, jak i mapa stanowiąca załącznik do decyzji ( w zakresie terenu działki skarżącego). Tych dokumentów skarżący nie kwestionuje, a obrazują one wszystkie elementy konieczne do oceny uciążliwości inwestycji, umożliwiające przy przeskalowaniu precyzyjne odczytanie odległości. Z tego względu brak podstaw do przyjęcia, że organ miał obowiązek przeprowadzenia oględzin, a co więcej, że nieprzeprowadzenie oględzin miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Reasumując, w ocenie Sądu nie występują zarzucane w sprawie naruszenia prawa procesowego i materialnego, wobec tego skargę jako bezzasadną należało oddalić w oparciu o art. 151 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło