II SA/Kr 728/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.J. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 sierpnia 2010 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 3 lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku J.J. złożył wiosek o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W dniu 13 sierpnia 2010 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie uzasadnia zwolnienia go w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Referendarz podniósł, iż skarżący nie podał, jakie dochody uzyskuje jego małżonka oraz nie udokumentował ponoszonych wydatków, co spowodowało rozpoznanie wniosku na podstawie niepełnych danych. Od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący złożył w terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podał, że nie zgadza się z odmową zwolnienia od kosztów sądowych. Na wezwanie Sądu skarżący podał, że jego emerytura jest jedynym źródłem utrzymania i nie korzysta z form pomocy społecznej i nie będzie udostępniał dochodów innych osób. Odnośnie wysokości wydatków skarżący przedłożył fakturę z dnia 9 września 2010 r. na kwotę 30 zł jako abonament telefoniczny; fakturę na kwotę 129,60 zł łącznej opłaty miesięcznej za korzystanie z telewizji cyfrowej "[...]; fakturę na kwotę 34,90 zł abonamentowej opłaty miesięcznej za korzystanie z telewizji cyfrowej "[...]"; rachunek za opłatę za energię elektryczna – do zapłaty 50,43 zł za z którego wynika, że łączna wysokość opłat za energie elektryczną za okres od sierpnia 2010 r. do grudnia 2010 r. wyniesienie 422,56 zł; rachunek za gaz z którego wynika, że za okres od grudnia 2009 r. do maja 2010 r. łączna opłata wynosiła 142,28 zł; rachunek za gaz za okres od maja 2010 r. do lipca 2010 r. na kwotę 66,70 zł; rachunek za gaz za okres od lipca 2010 r. do września 2010 r. na kwotę 70,07 zł; skierowanie do szpitala z dnia [...] października 2009 r. wraz z kartą informacyjną pobytu w szpitalu; paragon z dnia 7 grudnia 2009 r. na kwotę 25,04 zł za zakup żywności; paragon z dnia 3 stycznia 2010 r. na kwotę 22,76 zł za zakup żywności; paragon z dnia 30 grudnia 2009 r. na kwotę 22,72 zł za zakup żywności; paragon z dnia 6 stycznia 2010 r. na kwotę 7,10 zł za zakup wody mineralnej; paragon z dnia 12 lipca 2010 r. na kwotę 65,70 za zakup farb i pędzli; paragon z dnia 11 sierpnia 2010 r. na kwotę 54,67 zł za zakup lekarstw; paragon z dnia 12 grudnia 2009 r. na kwotę 64,10 zł za zakup lekarstw; paragon z dnia 25 stycznia 2010 r. na kwotę 45,70 zł za zakup żywności; paragon z dnia 20 stycznia 2010 r. na kwotę 19,71 zł za zakup żywności; paragon z dnia 13 stycznia 2010 r. na kwotę 21,88 zł za zakup żywności; paragon z dnia 8 września 2010 r. na kwotę 171,46 zł za zakup paliwa do samochodu; paragon z dnia 13 września 2010 r. na kwotę 24,26 zł za zakup paliwa do samochodu; paragon z dnia 5 sierpnia 2010 r. na kwotę 174,57 zł za zakup paliwa do samochodu; paragon z dnia 7 lipca 2010 r. na kwotę 184,82 zł za zakup paliwa do samochodu; paragon z dnia 7 czerwca 2010 r. na kwotę 199,57 zł za zakup paliwa do samochodu. Skarżący podał jeszcze, że ubezpieczenie OC, AC i NNW za samochód osobowy wyniosło 1670 zł. Przegląd samochodu to kwota ok. 1000-1200 zł rocznie. Ponadto skarżący ponosi dobrowolne wydatki na chore dzieci, powodzian, pogorzelców, itp. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W tej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowym i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2007 r. oddalił wniosek w zakresie przyznania prawa pomocy. Na to postanowienie skarżący wniósł w 7-dniowym terminie sprzeciw. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego w sprawie przyznania im prawa pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Zwolnienie od opłat sądowych stanowi odstępstwo od powszechnie obowiązującej zasady ponoszenia opłat sądowych przez tą stronę postępowania, która wnosi pisma wszczynające postępowanie sądowe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na osobie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle tego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść nie tylko części kosztów postępowania, ale żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. Mając na uwadze przedłożone przez skarżącego dokumenty potwierdzające wysokość dochodu na kwotę [...] zł netto, jego wydatki wynikające z dołączonych faktur wynoszą: opłata miesięczna za korzystanie z telewizji cyfrowej [...] ok. 130 zł; opłata miesięczna za korzystanie z energii elektrycznej wynosi ok. 85 zł (422,56zł / 5 miesięcy); opłata miesięczna za korzystanie z gazu wynosi 35 zł (66,70zł / 2 miesiące lub 70,07zł / 2 miesiące); wydatki na zakup żywności za miesiąc styczeń 2010 r. (najlepiej udokumentowanych) wynosiły ok. 120 zł (suma kwot z paragonów: 22,76 zł + 7,10 zł + 45,7 zł + 19,71 zł + 21,88 zł). Wydatki za zakup lekarstw zostały udokumentowane na kwotę ok. 120 zł (56,67 zł + 64,10 zł). Wydatki na zakup paliwa do samochodu to wydatek ok. 200 zł miesięczne (np. za wrzesień 2010 r.). Miesięczny wydatek na ubezpieczenie samochodu wynosi 140 zł. Suma tak określonych wydatków wynosi miesięcznie ok. 840 zł i to wliczając, że np. miesięczne wydatki na zakup lekarstw wynoszą ok. 120 zł. Oczywiście Sąd zdaje sobie sprawę i z tego, że skarżący nie był w stanie udokumentować wszystkich wydatków i niewątpliwie wydatki np. na żywność są większe niż 120 zł. Z drugiej zaś strony nie wszystkie wydatki, które ponosi skarżący są niezbędne do utrzymania, dotyczy to w szczególności wydatków na dwie telewizje cyfrowe. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu miesięczne wydatki, pomijając ewentualne naprawy samochodu wynosi ok. 1000 zł. Dochody miesięczne skarżącego wynoszą [...] zł. Pozostaje jeszcze co miesiąc kwota ok. 700 zł lub zbliżona do tej wysokości. Tym samym należy uznać, że kwota ok. 700 zł stanowi kwotę wystarczająca tak na uiszczenie wpisu wynoszącego 100 zł, jak i wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika do sprawy. W ocenie Sądu w żadnym wypadku nie można stwierdzić, że przy takich dochodach skarżącego nie jest on w stanie ponieść wydatków w toku postępowania sądowego. W postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy Sąd ocenia jedynie to, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie. W istocie w przeważającej części tak sprzeciwu, jak i później wniesionego pisma zawierającego ustosunkowanie się do wezwania Sądu, skarżący polemizuje z zasadnością zaskarżonego postanowienia, stanem zatruwania środowiska naturalnego oraz wskazuje na okoliczności złośliwych (według skarżącego) działań innych osób. Te okoliczności nie mogą jednak być brane pod uwagę w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy. Ponadto skarżący nie przedłożył dokumentów i nie wyjaśnił, czy nie korzysta z innych form pomocy oraz jakie są dochody małżonki skarżącego, z która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Doświadczenie życiowe wskazuje, że dwie osoby prowadząc wspólne gospodarstwo domowe dzielą się wydatkami związany z prowadzeniem takiego gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniu z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt III SAB/Wa 65/04, opub. w LEX nr 193942 zawarł tezę, zgodnie z którą "zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych (w tym wpisu od skargi) stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. (...)". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w tej sprawie w pełni akceptuje ww. stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 24 maja 2005 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.