II SA/Kr 73/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Ewa Rynczak Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Wojewody z dnia 18 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Uzasadnianie Prezydent Miasta K. decyzję z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] działając na podstawie art. 4 pkt 9b 1, art. 136 ust. 3 , art. 142 ust. l i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), art. 104 k.p.a. – odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 367 nr obr.[...] m. K. na rzecz H.W. W uzasadnieniu organ I instancji - powołując się na uregulowania art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazujące, iż "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" - ustalił w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot przez H.W. nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowa nieruchomość zgodnie z wpisami na karcie Lwh [...] oraz wpisem w dziale II księgi wieczystej nr [...] w momencie nabycia własności sąsiednich działek przez poprzedników prawnych H.W. z dniem 4 listopada 1971 r., stanowiła własność Gminy P. , a następnie Skarbu Państwa. Powyższe potwierdza także dołączony przez wnioskodawczynię wykaz zmian do ewidencji gruntów nr [...] , który dotyczy rozgraniczenia gruntów (protokół rozgraniczeniowy). Na podstawie tego dokumentu działka nr [..] została podzielona na działki nr [...] , nr [...] i nr [...] , z czego działki nr [...] i [...] wpisano na własność uwłaszczającej się na podstawie w/w Aktu Własności Ziemie E.W. , a działkę nr [...] wpisano na rzecz Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami. W ocenie Prezydenta Miasta K. poprzedni właściciele w/w nieruchomości objętej roszczeniem o zwrot nie utracili zatem ich prawa własności w drodze instytucji wywłaszczenia. Z uwagi na powyższą okoliczność Prezydent Miasta K. uznał, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot w niniejszym postępowaniu nie może być zaliczona do nieruchomości wywłaszczonych w rozumieniu art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami i tym samym brak jest podstaw do ich zwrotu na rzecz wnioskodawczyni. Odwołanie od w/w decyzji złożyła w dniu 13 października 2011 r. H.W. podnosząc m. in., iż "działka nr [...] objęta dawnym wykazem hipotecznym Lwh [...] łącznie z otaczającymi ją działkami nr [...] i [...] , stanowiły przedmiot własności dziadków odwołującej. I M.S. , a po ich śmierci, matki E.W. . W 1980 r. [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne działające na zlecenie Prezydium Rady Narodowej m. K. - na podstawie uchwały nr [...] z dnia 11 lipca 1980 r. w wykazie zmian do ewidencji gruntów w sposób niezrozumiały i nieuzasadniony przypisało własność nr działki [...] Dzielnicowemu Zarządowi Gospodarki Terenami, którego następcą prawnym stała się Gmina K. O tej zmianie własności działki nr [...] faktyczni prawni właściciele nie zostali powiadomieni. Odwołująca podniosła, że skoro jej matka E.W. z mocy samego prawa stała się właścicielką działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i [...] to logika nakazuje przyjąć, że działka nr [..] położona w środku działek nr [...] obr [...] i [...] na tej samej podstawie stała się własnością W.E. . W związku z powyższym odwołująca wniosła o uchylenie decyzji i orzeczenie zgodne z intencją odwołania. Decyzją z dnia [...]listopada 2011 r. znak: [...] Wojewoda działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że z materiałów dowodowych zgromadzonych w niniejszej sprawie nie wynika aby w odniesieniu do działki nr [...] miało w przeszłości miejsce wywłaszczenie, zdefiniowane jako "władcze odjęcie prawa własności za odszkodowaniem" (tak WSA w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 130/09). Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot przez H.W. nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak zatem wskazał Prezydent Miasta K. wnioskodawczyni nie utraciła prawa jej własności w drodze instytucji wywłaszczenia, a zatem nie może być ona zaliczona do nieruchomości wywłaszczonych w rozumieniu art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami i tym samym brak jest podstaw do jej zwrotu na rzecz H.W. . Na końcu organ wskazał, że jeżeli jednak H.W. uważa, iż została pozbawiona prawa własności tej nieruchomości w sposób sprzeczny z prawem, to do obrony swoich praw może skorzystać z drogi postępowania przed sądem powszechnym. Skargę tą na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła H.W. , podnosząc, że działka nr [...]objęta dawnym wykazem hipotecznym Lwh [..] oraz z otaczającymi ją działkami nr [...] i nr [...] stanowiły własność jej dziadków . I M.S. , a po ich śmierci należały do matki skarżącej E.W. . Skarżąca podniosła, że z wykazu zmian do ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] znajduje się pomiędzy działką nr [...] i nr [...] a jej własność przypisano ówczesnemu Dzielnicowemu Zarządowi Gospodarki Terenami, aktualnie Gminie Miejskiej K. , nie podając podstawy prawnej takiego działania. Zaznaczyła, że zmiany własności działki nr [...] dokonano arbitralnie w związku planowaną w budową drogi. O realizacji tego o celu jednakże odstąpiono. Zdaniem skarżącej skoro jej matka była właścicielką działek nr [...] i [...] to działka oznaczona nr [...] położona pośrodku tych działek na podstawie tego samego Aktu Własności Ziemi też stała się własnością matki skarżącej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Skarga nie nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli legalności jest decyzja Wojewody z dnia [...] listopada 2011 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o odmowie zwrotu H.W. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] Sąd w pełni podziela argumentację uzasadniającą odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości, którą posłużyły się organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z dyspozycją 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2010 r. Nr 102 poz. 651) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Termin "nieruchomość wywłaszczoną" w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy rozumieć wyłącznie jako nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricte, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Zakres przedmiotowy nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w art. 136 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określony jest również w art. 216 omawianej ustawy, który nakazuje stosować przepisy rozdziału 6 działu III ustawy do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie ustaw, a nawet przepisów poszczególnych ustaw. Zgodnie z regulacją tego artykułu przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego. Jak stanowi § 2 tego artykułu przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli; art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych; ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego nie wynika aby przedmiotowa nieruchomość na podstawie decyzji wywłaszczeniowej lub aktu prawnego wymienionego w art. 216 ustawy została przez Skarb Państwa przejęta lub nabyta. Wręcz przeciwnie z dokumenty zgromadzone w sprawie świadczyć by mogły, iż nieruchomość której zwrotu domaga się skarżąca nie stanowiła nigdy własności jej poprzedników prawnych. Ze znajdującego się w aktach sprawy Aktu Własności Ziemi z dnia 21 maja 1979 r. wynika, że E.W., , (której spadkobierczynią jest skarżąca), stała się na mocy tego aktu właścicielką działek nr [...] i [...] , lecz nie działki nr [...]. Powyższe znajduje także potwierdzenie także w wykazie zmian do ewidencji gruntów, gdzie działki nr [...] i [...] zostały wpisane jako własność. EW. . Skarżąca wywodzi, że działka nr[...], której domaga się zwrotu, również stała się własnością E.W. na mocy wskazanego powyżej Aktu Własności Ziemi, bowiem położona była pośrodku działek [...] i [...] Taka argumentacja jest bezpodstawna i nie może zostać uwzględniona. Zwrotowi mogą podlegać jedynie nieruchomości, które zostały uprzednio wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na mocy decyzji administracyjnej lub też aktów wydanych w oparciu o ustawy i dekrety wymienione w powołanym powyższej art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wynika z akt sprawy tj. wykazu zmian gruntowych oraz odpisu z księgi wieczystej nr [...] działka nr [...]stanowiła najpierw własność Gminy P. , a następnie Skarbu Państwa. Ponadto z ustaleń dokonanych przez organy prowadzące postępowanie nie wynika, by w stosunku do tej działki prowadzone było postępowanie wywłaszczeniowe, ani też by własność tej działki została kiedykolwiek przejęta przez Skarb Państwa czy też jednostkę samorządu terytorialnego na mocy decyzji administracyjnej lub innego aktu prawnego. Stwierdzić zatem należy, że w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw prawnych do orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego organy prowadzące postępowanie prawidłowo uznały, że skoro nieruchomość objęta przedmiotem żądania nie była przedmiotem decyzji wywłaszczeniowej ani też przejęta lub nabyta na podstawie aktu prawnego wymienionego w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może zostać objęta dyspozycją art. 136 ust. 3 tejże ustawy. Wobec powyższego odmowę zwrotu należy uznać za zgodną z prawem. Tym samym sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 1270).