II SA/Kr 746/18

WyrokWSA w Krakowie2018-07-13

Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara-Dubiel, Mirosław Bator

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeśli istnieją dowody pośrednie wskazujące na wydanie ostatecznej decyzji ustalającej to odszkodowanie, mimo braku oryginału tej decyzji?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ponieważ istniały wystarczające dowody pośrednie (projekt decyzji, dokumentacja sądowa o złożeniu kwoty do depozytu sądowego) wskazujące na wydanie ostatecznej decyzji ustalającej to odszkodowanie. Ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych i prowadziłoby do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1951 r. Prezydent Miasta umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na istnienie prawomocnego orzeczenia ustalającego odszkodowanie. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionowali istnienie ostatecznego orzeczenia o odszkodowaniu, podnosząc, że odnaleziony dokument jest jedynie projektem decyzji i nie został doręczony. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Z. Z. i S. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 17 listopada 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 129 ust 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) art. 104 K.p.a. po rozpoznaniu wniosku S. C. i Z. Z. umorzył postępowanie w sprawie o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28.04.1951 r. znak [...] części nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat [...] o pow. 1551 m2 obj. Lwh [...] stanowiącej w chwili wywłaszczenia własność S. C.. W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 28.04.1951 r. wywłaszczono m. in. część nieruchomości oznaczonej jako parcela I. kat. [...] obj. Iwh [...] stanowiącej własność S. C.. Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z kwietnia 1952 r. ustalone zostało odszkodowanie za nieruchomości oznaczone jako parcele I. kat [...] o pow. 3489 m2 i I. kat [...] o pow. 1551 m2 obj. Iwh [...] Przedmiotowe odszkodowanie w wysokości [...] zł zostało przyznane na rzecz S. C. właściciela hipotecznego wywłaszczonych nieruchomości. Odszkodowanie swoim zakresem obejmowało zarówno grunt, znajdujące się na gruncie drzewa, owoce i krzewy jak i zasiewy, uprawy i zniszczone plony. Odszkodowanie za grunt wraz znajdującymi się na nim składnikami tj. drzewami, owocami i krzewami wynosiło [...] zł natomiast odszkodowanie za zasiewy wynosiło [...] zł. Przedmiotowa decyzja stała się prawomocna, co zostało potwierdzone na zachowanym egzemplarzu. Organ wyjaśnił, że ramach postępowania wyjaśniającego podjął szeroko zakrojone czynności celem odszukania akt wywłaszczeniowo -odszkodowawczych. Kwerendzie poddano zarówno akta pod znakiem nr [...] jak i akta spraw dotyczących innych spraw wywłaszczeniowe - odszkodowawczych dotyczących wywłaszczeń z lat 50 jakie miały miejsce w byłej gminie katastralnej B.. W aktach nr [...] związanych z wywłaszczeniem nie ujawniono decyzji odszkodowawczej. Egzemplarz decyzji odszkodowawczej odszukano w aktach sprawy znak [...] Z kwerendy archiwalnych akt wywłaszczeniowych wynika, że większość zachowanych egzemplarzy decyzji ustalających odszkodowanie było pisane odręcznie, co nie ma wpływu na istotę wydanego dokumentu. Dodatkowo na potwierdzenie wydania prawomocnej decyzji w sprawie odszkodowania wskazuje fakt, że ustalona kwota odszkodowania za grunt i składniki tj. drzewa, owoce i krzewy w wysokości [...] zł została przyjęta do depozytu sądowego. Jak wynika z zachowanych akt sądowych o sygn. [...] wnioskiem z dnia 4.02.1954 r. Dyrekcja Budowy Miasta N. H. zwróciła się do Sądu Powiatowego dla miasta K. Wydział Cywilny [...] w N. H. z wnioskiem o przyjęcie do depozytu sądowego kwoty w wysokości [...] zł, z tytułu odszkodowania przyznanego prawomocnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. na rzecz S. C. za wywłaszczone grunty wchodzące w skład nieruchomości objętej Iwh [...] b. gm. kat B.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pomimo zawiadomienia i wezwania o podjęcie, wierzyciel nie podjął odszkodowania w terminie. Postanowieniem z dnia 22.06.1954 r. Sąd Powiatowy dla miasta N. H. w N. H. postanowił przyjąć do depozytu sądowego złożoną przez wnioskodawcę w dniu 23.04.1954 r. pod póz. l.p. [...] księgi sum depozytowych kwotę [...]zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości z Iwh [...] gm. kat. B., albowiem wierzyciel S. C. odmówił przyjęcia należnego mu świadczenia. Organ wskazał, że przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy należy mieć przede wszystkim na względzie, że jak wynika z ww. przedstawionych dokumentów odszkodowanie za parcelę I. kat. [...] o pow. 1551 m2 obj. Iwh [...] b. gm. kat. B. zostało ustalone. W związku z istnieniem w obrocie prawnym decyzji ustalającej odszkodowanie przedmiotowe postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Okoliczność istnienia w obrocie prawnym ostatecznego orzeczenia dotyczącego ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość oznacza w praktyce przede wszystkim to, że decyzja taka nie może zostać zakwestionowana za pomocą zwykłych środków zaskarżenia. W ramach niniejszego postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie dokonuje się weryfikacji orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z kwietnia 1952 r. znak [...] o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Od tej decyzji odwołanie wniosła Z. Z. i S. C. podnosząc wątpliwości co do "czystopisu" odnalezionego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z kwietnia 1952 r. znak: [...] w sprawie odszkodowania jako rozstrzygnięcia, które weszło do obrotu prawnego. Wojewoda decyzja z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 listopada 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organowi I instancji udało się pozyskać do akt sprawy jedynie "czystopis" orzeczenia w sprawie odszkodowania za nieruchomości obj. Iwh. [...]. Należy zauważyć, iż egzemplarz tego orzeczenia znajdujący się w aktach sprawy zawiera przede wszystkim adnotacje, iż podpisano go 7.05.1952 r. oraz, iż orzeczenie to stało się prawomocne, co .stwierdzono 23 czerwca 1952 r. Zawiera również adnotacje, iż wpłynęło do przepisania 29 kwietnia 1952 r., co wykonano 9.05.1952 r. W aktach sprawy znajduje się również wniosek Dyrekcji Budowy Miasta N. H. o przyjęcie do depozytu sądowego kwoty [...]zł (ww. orzeczeniem przyznano odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł za grunt i składniki majątkowe oraz [...] zł za zasiewy) ze względu na przyznanie prawomocnym orzeczeniem odszkodowania za wywłaszczone grunty obj. Iwh [...] i faktu, iż pomimo zawiadomienia i wezwania o podjęcie odszkodowania S. C. nie dokonał tej czynności w terminie. Kwota ta została przyjęta do depozytu sądowego postanowieniem Sądu Powiatowego dla miasta N. H. z dnia 22 czerwca 1954 r. sygn. akt [...]. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności nie można zgodzić się z zarzutami zawartymi w odwołaniu, kwestionującymi fakt istnienia w obrocie prawym rozstrzygnięcia w kwestii odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie można zgodzić się z odwołującymi, iż w tym zakresie niezbędne jest pozyskanie oryginału orzeczenia o odszkodowaniu, którego pomimo prób nie udało się organowi I instancji odnaleźć. W aktach sprawy zgromadzono bowiem dowody pośrednie, świadczące o wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia odszkodowania. Świadczy o tym egzemplarz "czystopisu" orzeczenia, opatrzony w klauzulę prawomocności oraz fakt, iż w oparciu o orzeczenie o odszkodowaniu zezwolono prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 22 czerwca 1954r. sygn. akt [...] na złożenie kwoty wskazanej w orzeczeniu o odszkodowanie, jako odszkodowanie za grunt w wysokości [...] zł oraz znajdujące się na wywłaszczonym gruncie drzewa owocowe i krzewy, w wysokości [...] zł, tj. w łącznej wysokości [...] zł, do depozytu sądowego. Jeżeli bowiem sąd powszechny zezwolił na taką czynność, to musiał to uczynić na podstawie rozstrzygnięcia ostatecznego i prawomocnego. Rozpatrując wniosek strony o ustalenie odszkodowania za nieruchomość organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już uprzednio decyzją ostateczną, spowodowałoby wydanie nowej decyzji administracyjnej, która podlegałaby stwierdzeniu nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 tegoż kodeksu, gdyż stanowiłoby to naruszenie wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z panującym poglądem, który wyrażony został w tezie wyroku NSA z 14 października 1991 r. SAB 29/91 (niepubl.), ze stwierdzeniem nieważności będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy wydane zostaną kolejno po sobie decyzje załatwiające sprawę co do istoty. Kolejnym zastrzeżeniem jest konieczność istnienia tożsamości tej sprawy. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 731). W świetle powyższego słusznie zatem uznał organ I instancji, iż nie można zadośćuczynić wnioskowi Z. Z. i Pana S. C. o ponowne ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W ocenie organu odwoławczego wszystkie trzy przesłanki tożsamości sprawy zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Z. Z. i S. C. zarzucając naruszenie: 1/ art. 105 K.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. umarzającej postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na rzekome istnienie orzeczenia ustalającego odszkodowanie za wwłaszczenie S. C. orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 28 kwietnia 1951 roku sygn. akt [...], podczas gdy orzeczenie znajdujące się w aktach sprawy nie posiada cech właściwych dla decyzji administracyjnej; 2/ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów, tj. w szczególności: a/ niepodjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie odszukania oryginału rzekomego orzeczenia ustalającego wysokość odszkodowania pomimo wniosku skarżących w tym zakresie, a w konsekwencji zaniechanie precyzyjnego ustalenia, czy i ewentualnie kiedy faktycznie ww. orzeczenie weszło do obrotu prawnego (albowiem decyzja administracyjna do zaistnienia w obrocie prawnym wymaga doręczenia stronie — art. 110 K.p.a.), co doprowadziło do błędnego umorzenia przedmiotowego postępowania, w sytuacji gdy do chwili doręczenia decyzji jest ona jedynie "projektem decyzji", a nadto powinna uwzględniać stan prawny z chwili jej doręczenia stronie; b/ bezzasadne przyjęcie przez Wojewodę, że z faktu, iż Sąd wydał postanowienie z dnia 22 czerwca 1954 roku, sygn. akt: [...] którym zezwolił na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego wynika, iż zrobił to na podstawie prawomocnego i ostatecznego orzeczenia o przyznaniu S. C. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, podczas gdy w aktach sprawy [...] brak jest jakiegokolwiek orzeczenia dotyczącego przyznania odszkodowania, a tym bardziej brak jest orzeczenia prawomocnego i ostatecznego. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - oznaczana dalej jako P.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 §1 P.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocenia legalności decyzji o umorzeniu postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1951 r. Organy ustaliły, iż odszkodowanie to zostało ustalone a następnie złożone do depozytu sądowego. Ustalenia te podważa strona skarżąca, stojąc na stanowisku, że pismo które organ traktuje jako decyzję wywłaszczeniową w istocie takiego charakteru nie ma (jest projektem decyzji) oraz, że organ nie ustalił aby nastąpiła wypłata odszkodowania. W ocenie sądu stanowisko organów obu instancji ma uzasadnione podstawy. Tytułem wstępu wskazać należy. iż zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 K.p.a. - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty – decyzji merytorycznej. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może przyczyn, które można podzielić na podmiotowe np. śmierć strony (osoby fizycznej) w toku postępowania, które zmierzło do konkretyzacji uprawnień lub obowiązków o charakterze ściśle osobistym i niedziedzicznym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej, która była stroną postępowania administracyjnego, oraz przedmiotowe – gdy dana sprawa nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej – którą to przyczynę jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazują organy administracji w niniejszej sprawie, powołując się na wydanie decyzji ostatecznej (a zatem funkcjonującej w obrocie prawnym), która rozstrzygnęła sprawę tożsamą pod względem przedmiotowym i podmiotowym ze sprawą będącą przedmiotem ich aktualnego postępowania tj. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jak wskazują Grzegorz Łaszczyca, Czesław Martysz, Andrzej Matan w Kodeks Postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, wyd. III Zakamycze 20005 str. 386-387 - zaistnienie komentowanej przesłanki (uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną) wymaga ustalenia tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny (tylko w zakresie faktów prawotwórczych - por. wyr. WSA w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2008 r., II SA/Rz 76/08, LEX nr 510203) oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko pomiędzy tymi samymi. Natomiast w takim zakresie, w jakim dopuszcza to prawo administracyjne przy zachowaniu tożsamości sprawy, możliwe będzie następstwo prawne w odniesieniu zarówno do strony, jak i organu. Zatem sprawy będą tożsame co do podmiotów także wtedy, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję. Pogląd prezentowany w wyżej przytoczonym komentarzu podziela sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Sąd podziela także pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2000 r. I SA/Ka 2247/98, w którym wskazano, iż dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest wadliwa. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (w ramach którego weryfikować można m.in. poprawność formy rozstrzygnięcia kończącego postępowanie oraz zarzuty będące pochodną tej kwestii) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy prawidłowo przyjęły, iż ponowne wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość naruszałoby zasadę res iudicata i tym samym doprowadziło by do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd podziela zastrzeżenia strony skarżącej, co do charakteru pisma – orzeczenia o odszkodowaniu, jakie zalega w aktach administracyjnych (k. 58). Na piśmie tym jest adnotacja, że jest to czystopis a zatem projekt decyzji a nie sama decyzja. Organy jednakże swojego rozstrzygnięcia nie oparły wyłącznie na tym dokumencie. Pozyskano bowiem akta sądowe (w zasadzie kompletne) w oparciu o które, ponad wszelką wątpliwość wykazano, że na wniosek Dyrekcji Budowy Miasta N. H. a więc podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania – co bezpośrednio wynika z projektu (czystopisu) decyzji, kwotę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość lwh [...], Sąd Powiatowy Dla Miasta K. postanowieniem z dnia 22 czerwca 1954 r. przyjął do depozytu sądowego (akta adm. k. 32). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś art. 80 k.p.a. stwierdza, że to, czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przepisy te stanowią rozwinięcie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a., stanowiącym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy zwrócić uwagę, iż organ administracji czynił ustalenia na okoliczność zdarzeń, które nastąpiły około 65 lat przed datą wydania decyzji (organu I instancji), zatem w odległej przestrzeni czasowej. Siłą rzeczy, ocenę prawidłowości i kompletności postępowania dowodowego – tego czy organ uzyskał wystarczające dowody na wykazanie faktów w oparciu o które poczynił usilenia stanu faktycznego, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, należy odnosić do tej właśnie okoliczności tj. znacznego upływa czasu od daty wywłaszczenia, ustalenia i wypłaty odszkodowania i niemożności pozyskania kompletnego materiału dowodowego w postaci oryginalnych decyzji administracyjnych. Te bowiem, właśnie z uwagi na znaczny upływ czasu mogły zaginąć, zostać zniszczone czy uszkodzone. Wystarczy, jeżeli organ pozyska dokumenty (dowody) pośrednio wykazujące, że decyzja o określonej treści została wydana i miała walor ostateczności. W ocenie sądu pozyskanie projektu decyzji ustalającej odszkodowania, ale przed wszystkim dokumentacji sądowej potwierdzającej fakt złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, jest w pełni wystarczający do wykazania faktu, że ponad wszelką wątpliwość do ustalenia odszkodowania w oparciu o ostateczną decyzję doszło. Podmiot, który kwotę odszkodowania do depozytu sądowego złożył, nie czynił by tego, gdyby do wypłaty odszkodowania nie był zobowiązany a zobowiązanie mogło wynikać jedynie z ostatecznej decyzji administracyjnej – dotyczyło bowiem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 8 października 2013 r. II SA/Kr 826/13 "za przyjęciem, iż doszło do realizacji świadczenia (złożenia odszkodowania do depozytu sądowego) przemawiają zasady doświadczenia życiowego. Zgodnie bowiem z art. 236 obowiązującego w czasie wydania decyzji odszkodowawczej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks Zobowiązań ważne złożenie do depozytu sądowego lub na zachowanie zwalnia dłużnika z zobowiązania oraz wkłada na wierzyciela obowiązek zwrotu dłużnikowi wyłożonych kosztów. Skoro zatem złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego zwalniało dłużnika z długi - niezłożenie odszkodowania do depozytu przez organ zobowiązany do jego wpłaty byłoby w takich okolicznościach zupełnie nieracjonalne. W tych okolicznościach zupełnie nielogicznym z punktu widzenia także zasad doświadczenia życiowego byłoby zaniechanie przez organ złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego, w sytuacji gdy ten sam organ uprzednio wystąpił ze stosownym wnioskiem do Sądu Powiatowego o wyrażenie zgody na jego złożenie i taką zgodę otrzymał". W tym samym orzeczeniu WSA w Krakowie wskazuje, iż "regulacja zawarta w art. 132 ust. 3 u.g.n. ma także zastosowanie do odszkodowania za wywłaszczenie ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego. Pogląd ten w pełni zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lipca 2015 r I OSK 17/14 oddalając skargę kasacyjną od w/w wyroku WSA w Krakowie. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na fakt, że kwota odszkodowania, o jakiej mowa w projekcie decyzji (czystopisie) różni się nieznacznie od kwoty złożonej do depozytu sądowego. Ta pierwsza bowiem to [...] zł., druga wynosi natomiast [...] zł. Zdaniem sądu ta nieścisłość powinna być wyjaśniona w ten sposób, że w przypadku dokumentu – orzeczenia o odszkodowaniu, nie mamy do czynienia z decyzją, a jedynie z jej projektem. Ostatecznie zatem, wysokość odszkodowania określona w decyzji mogła się nieznacznie różnić od tej jaka została określona w projekcie decyzji. Odszkodowanie w wysokości określonej w decyzji następnie zostało wpłacona do depozytu sądowego. Materiał dowodowy zebrany przez organ wykazuje na to, że ostateczna decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz poprzednika prawnego skarżących została wydana a kwota odszkodowania przez podmiot zobowiązany do zapłaty tego odszkodowania złożona została do depozytu sądowego, co zwalniało dłużnika Dyrekcję Budowy Miasta N. H. z długu. Organ administracji nie może zatem, ponownie odszkodowania ustalić ani go wypłacić. W sytuacji takiej, prawidłową w sensie procesowym decyzją jest decyzja organu o umorzeniu postępowania. Organ wobec zaistnienia takich bowiem przesłanek (stwierdzenia wydania wcześniej decyzji ostatecznej w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym) nie bada merytorycznie sprawy, co w razie ustalenia że zachodzą negatywne przesłanki do ustalenia odszkodowania prowadziło by do wydania decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania, ale stwierdza bezprzedmiotowość postępowania w tej sprawie i wydaje decyzję o jego umorzeniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd z mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło