II SA/Kr 75/11

Kraków dnia 28 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 listopada 2010 r. znak [...] w przedmiocie: opłaty planistycznej postanawia: oddalić wniosek o udzielenie skarżącej D.K. prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia z kosztów sądowych. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek skarżącej D.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia z kosztów sądowych. We wniosku z dnia 31 stycznia 2011 r. wnosząc o zwolnienie z kosztów sądowych (wpisu) oświadczyła ona, iż wniosek ten składa ze względu na trudną sytuację materialną. Wezwana przez Referendarza Sądowego, który rozpoznawał ten wniosek, skarżąca złożyła oświadczenie na urzędowym formularzu. Z oświadczenia wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, który cierpi na przewlekłe choroby, w związku z czym wydatkuje znaczne kwoty na leczenie, rehabilitację i dojazdy do lekarzy. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącej oraz jej małżonka w łącznej wysokości [...] zł. Skarżąca posiada ona 50 letni dom w trakcie remontu o pow. 110 m2, a także nieruchomość rolną o pow. 0,70 ha, budynki gospodarcze, stajnię, stodołę, pozostałe po gospodarstwie rolnym prowadzonym do 2000 roku. Skarżąca ma oszczędności w wysokości [...] zł, które przeznaczone są na leczenie, 8 letni samochód osobowy oraz ciągnik rolniczy. Miesięczne koszty utrzymania zamykają się w kwocie 462 zł, na co składają się opłaty za gaz, zużycie wody, energię elektryczną, wywóz śmieci, opał a koszty leczenia męża i dojazdów do lekarzy to około 280 zł. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie z kosztów sądowych, w uzasadnieniu wskazując, iż skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi w wysokości 200,00 zł bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny strony w wysokości [...] zł, niewskazanie nadzwyczajnych kosztów obciążających budżet domowy jak np. koszty kredytu, posiadany majątek nieruchomy ( dom, nieruchomości rolne ), który zawsze może jego właścicielowi posłużyć jako zabezpieczenie ew. kredytu czy pożyczki w okolicznościach braku bieżących środków finansowych, czy też przynieść inne pożytki, ale przede wszystkim posiadane oszczędności w kwocie [...] zł - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Wskazano także, iż skarżąca podaje, że ponosi duże koszty związane z zakupem leków, tym niemniej twierdzeń tych nie poparła żadnymi dokumentami. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków , argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego Od postanowienia tego skarżąca w dniu 11 marca 2011 r. wniosła sprzeciw, w którym, wskazując na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego podała, iż zwolnienie z kosztów sądowych jest elementem konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dalej wskazała, iż jej miesięczne wydatki przekraczają bieżące dochody, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, ponosi nakłady na naprawy domu i wydatki na leczenie męża a jej oszczędności pochodzą ze sprzedaży nieruchomości, które ulegają systematycznemu zmniejszaniu., Zdaniem skarżącej referendarz sądowy, jeżeli miał wątpliwości co ponoszonych przez nią kosztów utrzymania, powinien wezwać ją do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub przedłożenia dokumentów. Dokumenty związane z ponoszonymi kosztami leczenia skarżąca dołączyła do sprzeciwu. Zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Przepis art. 245. § 1 oraz § 3 stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Z kolei art. 246. § 1. przesądza, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W oparciu o wyżej przytoczone przepisy, wskazać należy, iż przesłanką do udzielenia stronie, będącej osobą fizyczną, prawa pomocy w zakresie częściowym jest jej trudna sytuacja materialna – niemożność poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego na utrzymanie siebie i rodziny. Redakcja przepisu art. 246. § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, iż strona ta ma nie tylko prawo do zgłoszenia żądania przyznania jej prawa pomocy na stosownym formularzu, ale też obowiązek wykazania istnienia przesłanek o których mowa w art. 246 § 1. Oznacza to, iż prawo pomocy udzielane jest tylko takiej osobie fizycznej (stronie postępowania sądowo administracyjnego) która stosowny wniosek złoży oraz wykaże tj. udowodni a co najmniej uprawdopodobni (jeżeli w ocenie sądu uprawdopodobnienie takie nie budzi wątpliwości), iż przesłanki od istnienia których uzależnione jest przyznanie zwolnienia z kosztów sądowych faktycznie istnieją. Nieudowodnienie tych okoliczności skutkować musi oddaleniem wniosku. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniach w którym sąd ten orzekł, iż sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów ( postanowienie z 17 maja 2006 r. II OZ 522/06 LEX nr 299447). Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Do wyłącznej oceny sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki (postanowienie z 13 czerwca 2008 r. I FZ 225/08 LEX nr 479144). Skarżąca złożyła prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym niemniej w ocenie sądu wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanką do udzielenia osobie fizycznej prawa pomocy uzależnione jest od wykazania przez nią, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając taki wniosek analizie należy więc poddać z jednej strony możliwości finansowe (stan majątkowy) osoby ubiegającej się o udzielenie prawa pomocy, a z drugiej wysokość opłat sądowych jakie musi ona ponieść w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie wysokość tych opłat (wpisu stałego) to 200 zł. Jak wynika z samego oświadczenia złożonego przez skarżąca na wniosku o udzielnie prawa pomocy, posiada na wraz z mężem z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, stałe dochody w kwocie 1500 zł oraz oszczędności w wysokości 26 500 zł. Już sam fakt dysponowania dosyć znaczącymi zasobami pieniężnymi (oszczędnościami) pochodzącymi ze sprzedaży nieruchomości, w ocenie sądu przesądza o bezzasadności wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Koszty te bowiem to jedynie wpis w wysokości 200 zł a więc koszty o dość niskiej wysokości. Poniesienie tego wydatku, nie może wpłynąć na sytuację materialną skarżącej w tym znaczeniu, iż nie można przyjąć, iż nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niezależnie od tego podnieść należy, iż skarżąca w żaden sposób nie wykazała podnoszonych w sprzeciwie okoliczności, iż wydatki jej i męża przekraczają miesięczne dochody oraz, że oszczędności ulegają systematycznemu zmniejszaniu. Dołączone do akt rachunki za leki z grudnia 2010 r. oraz faktura VAT z 6 grudnia 2010 r., rachunek za badanie USG oraz karty informacyjne o stwierdzonych schorzeniach, w sposób oczywisty o tym nie świadczą. Rachunek za leki załączony przez skarżącą, nie świadczy nawet o tym, iż wydatki na leki ponosi ona cyklicznie co miesiąc. Skarżąca nie wykazuje także w żaden sposób innych ponoszonych wydatków i ich wysokości a także zmniejszania się oszczędności. Okoliczności te mogła wykazać rachunkami, wyciągami z konta bankowego, czego jednak nie uczyniła. Konkludując, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, z uwagi na niewykazanie, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - jest bezzasadny. Zobowiązanie jej do uiszczenia wpisu sądowego w stosunkowo niewielkiej wysokości 200 zł. nie stoi w sprzeczności z gwarantowanym konstytucyjnie prawem do sądu. Zważywszy na uwadze powyższe okoliczności, na mocy wyżej przytoczonych przepisów sąd orzekł jak w sentencji.