II SA/Kr 763/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie NSA Jan Zimmermann (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w K. z dnia [...] 2006 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup leków oraz dofinansowania za gaz, energię elektryczną i czynsz I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokat B. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem kosztów stawiennictwa. II SA/Kr 763/06 UZASADNIENIE Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Nr [...], decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] odmówił H. C., zam. w K. przy ul. [...] przyznania zasiłku celowego na zakup leków oraz dofinansowania do opłat za gaz, energię elektryczną i czynsz. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102 ust. 1, art. 104, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 109 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z H. C. było niemożliwe. Pracownik MOPS, nie zastając go w mieszkaniu, skierował do H. C. pisemne wezwanie do przebywania w miejscu zamieszkania w określonym terminie. Wezwanie to zostało "odrzucone" przez adresata odrębnym pismem, w którym to on ustalił termin spotkania. Termin ten nie był możliwy do zrealizowania z uwagi na inne obowiązki pracownika socjalnego. Napisano, że już wcześniej H. C. dwukrotnie sam wyznaczał takie terminy, jednak nie wpuszczał pracownika socjalnego do mieszkania i obrażał go. Zaznaczono, że nie ma zresztą żadnych podstaw do wyznaczania terminu wywiadu przez zainteresowanego, a tylko wyjątkowo dokonuje się takiego wywiadu w miejscu pobytu. H. C. został pouczony, że w przypadku niezastosowania się do dyspozycji MOPS w określonym terminie, będzie wydana decyzja omawiająca pomocy. Tak też postąpiono w analizowanej sprawie uznając, że zainteresowany nie współdziałał z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji. W odwołaniu od w/w decyzji H. C. formułuje personalne zarzuty i inwektywy wobec pracowników socjalnych MOPS. Zarzuca on im kłamstwo i uważa, że pracownicy ci są oskarżeni, a zatem nie mogą prowadzić postępowania administracyjnego wobec "swojej ofiary". Domaga się on ich ukarania, do zmiany osób prowadzących postępowanie i stwierdza, że on sam ma prawo do wyznaczania terminu spotkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium, powołując się na przepisy prawa stwierdziło, że korzystając z pomocy społecznej, bądź tez ubiegając się o jej uzyskanie wnioskodawca ma obowiązek brania czynnego udziału w przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, na podstawie którego organ prowadzący postępowanie ma możliwość zorientowania się w aktualnej sytuacji materialnej mieszkaniowej oraz zdrowotnej osoby, ubiegającej się o pomoc. Dokumentacja zebrana w analizowanej sprawie jednoznacznie wskazuje na brak takiego współdziałania ze strony H. C., a przeciwnie utrudniał on prowadzenie postępowania we własnej sprawie. Na w/w decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego H. C. skierował w dniu [...] 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Domaga się on przyznania wnioskowanych świadczeń i pisze, że współdziałał przez cały czas z MOPS, ale miał prawo sprzeciwiać się wizycie osób, które dopuściły się wobec niego czynów karalnych i pomówień. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 cyt. ustawy o pomocy społecznej osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przepis ten został umieszczony wśród uregulowań ogólnych, wyznaczających cały tryb działania dotyczącego przyznawania pomocy społecznej i oznacza, że jest to działanie dwustronne, polegające na wzajemnym porozumieniu między zainteresowanym a organami (pracownikami) ośrodków pomocy społecznej. Przepis ten stanowi jednocześnie zasadę, której złamanie może oznaczać niemożność porozumienia, a więc również niemożność wydania rozstrzygnięcia w danej sytuacji i w danej sprawie z zakresu pomocy społecznej. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w analizowanej tu sprawie. Z jej dokumentacji wynika bezsprzecznie, że H. C. nie współdziałał z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Nr [...], a co więcej – utrudniał postępowanie we własnej sprawie poprzez nie wpuszczanie pracowników do własnego mieszkania i poprzez nie respektowanie wyznaczanych przez nich terminów spotkań. Cyt. ustawa nie wymaga od pracowników ośrodków pomocy społecznej przeprowadzania wywiadów środowiskowych w miejscach i terminach wyznaczanych przez zainteresowanych, a przeciwnie – to zainteresowany w ramach wspomnianego współdziałania winien stosować się do reguł ustalonych przez ośrodek. Zainteresowany nie może również wybierać pracowników ośrodka według własnych sympatii i własnych kryteriów. Akta analizowanej sprawy, a także akta toczących się równolegle przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K. trzech podobnych spraw (II SA/Kr 764/06, II SA/Kr 765/06 i II SA/Kr 766/06) dostarczają dowodów na to, że H. C. uważał niektórych pracowników MOPS w K. za swoich wrogów, z którymi nie ma zamiaru rozmawiać. Nie realizowanie, a nawet sprzeciwianie się przez zainteresowanego ciążącemu na nim obowiązkowi współdziałania powoduje, że zaskarżona decyzja odmowna nie może być uznana za niezgodną z prawem. W opisanej sytuacji nie można postawić Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. zarzutu nie zrealizowania art. 106 ust. 4 cyt. ustawy o pomocy społecznej, czyli nie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z niewątpliwej winy zainteresowanego H. C. przeprowadzenie tego wywiadu okazało się niemożliwe, a pracownicy MOPS wykazali w tym zakresie dostateczną staranność. W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i skargę oddalił na podstawie art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postanowiono w myśl § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z póżn. zm.).