II SA/Kr 770/12

WyrokWSA w Krakowie2012-08-31

Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Mirosław Bator, Krystyna Daniel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ponowne ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w przeszłości, w sytuacji gdy odszkodowanie zostało już prawomocnie ustalone w poprzednim postępowaniu administracyjnym, stanowi naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ponowne ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość, dla której odszkodowanie zostało już prawomocnie ustalone w orzeczeniu z 1951 roku, stanowiłoby naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) oraz zasady trwałości decyzji administracyjnych. W związku z tym, postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, a decyzja organu o umorzeniu postępowania była prawidłowa.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy złożyli wniosek o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1951 roku. Organy administracji uznały, że odszkodowanie zostało już prawomocnie ustalone w 1951 roku, a ponowne ustalenie tego odszkodowania naruszałoby zasadę powagi rzeczy osądzonej. W związku z tym, postępowanie zostało umorzone. Wnioskodawcy wnieśli skargę, zarzucając m.in. wadliwe pouczenie przez organ pierwszej instancji oraz brak dowodów na wypłatę odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie WSA Mirosław Bator / spr. / WSA Krystyna Daniel Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. –K. w K. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Wojewody z dnia 28 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...]Prezydent Miasta K. orzeł o umorzeniu postępowania o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za część nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,3084 ha. stanowiącej uprzednio własność J.W., wywłaszczonej na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 21 kwietnia 1951 r., nr [...] na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy Kombinatu N. i Miasta N . Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że iż pismem z dnia 16 listopada 2009 r. J.D. , M.N. , B.W. L.B. M.Z. K.S. D.M. J.W. S.W. B.W. i D.W. złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość odpowiadającą aktualnie częściom działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Jako część odszkodowania za w/w nieruchomości wnioskodawcy wnieśli o przedzielenie nieruchomości zamiennej oznaczonej jako działka nr [...]. W pozostałej części roszczenia wnioskodawcy zwrócili się o przyznanie odszkodowania w formie pieniężnej względnie o przyznanie "równoważnej nieruchomości zamiennej na terenie miasta K. ". Pismem z dnia 27 marca 2010 r. wnioskodawcy sprecyzowali swój pierwotny wniosek żądając odszkodowania za działkę nr [...] oraz za części działek nr [...] i nr [...] , a także za części działek nr [...] i nr [...] . . Natomiast pismem z dnia 20 stycznia 2011 r. wnioskodawcy ostatecznie sprecyzowali złożony w dniu 16 listopada 2009 r. wniosek i wystąpili o ponowne ustalenie wysokości odszkodowania i jego wypłatę za część wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej aktualnie częściom działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. . Organ wskazał następnie, że orzeczeniem z dnia 21 kwietnia 1951 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. działając w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438) orzekło o przejęciu w drodze wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele budowy Kombinatu N., i Miasta N. z dniem 12 lipca 1950 r. tj. z dniem złożenia wniosku o wywłaszczenie, prawa własności nieruchomości położonych w K. w gm. kat. M. , w tym całej nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] stanowiącej własność J.W. . W zaświadczeniu z dnia 25 października 1951 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. stwierdziło, iż orzeczenie z dnia 21 kwietnia 1951 r. stało się ostateczne z dniem 1 czerwca 1951 r. Z kolei orzeczeniem z dnia 16 sierpnia 1951 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o ustaleniu na rzecz J.W. odszkodowania w wysokości 4 723,57 zł za przedmiotową nieruchomość. Do zapłaty ustalonego odszkodowania zobowiązano Z.O.R. Dyrekcję [...] Zgodnie z punktem III w/w orzeczenia wypłata przyznanego odszkodowania miała nastąpić na podstawie ostatecznego orzeczenia o odszkodowaniu przez Bank [...]. . Orzeczenie o odszkodowaniu z dnia 16 sierpnia 1951 r. stało się prawomocne, o czym świadczy adnotacja urzędowa na w/w dokumencie spisana w dniu 27 października 1951 r. Przedstawione wyżej okoliczności wskazują zatem, iż w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja przyznająca odszkodowanie za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Wniosek z dnia 16 listopada 2009 r. dotyczy ponownego ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych oraz biorąc pod uwagę treść zgłoszonego roszczenia organ wskazał, że ponowne orzekanie w sprawie odszkodowania za parcelę l. kat. [...] stanowiłoby naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Organ wyjaśnił, że zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których jedna jest ostateczna. O tożsamości sprawy można mówić wówczas gdy sprawę cechuje potrójna tożsamość sprawy tj. te same okoliczności faktyczne, te same strony postępowania (lub ich następcy prawni), ta sama podstawa prawna. Strony niniejszego postępowania wykazały, iż przysługuje im prawo udziału w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na następstwo prawne po J.W. poprzednim właścicielu parceli l. kat. [...] Ponadto od daty wydania orzeczenia rozstrzygającego kwestię odszkodowania nie nastąpiły także zmiany w tożsamości sprawy pod względem przedmiotowym. Z kolei ostateczna decyzja w przedmiocie odszkodowania wydana pod rządami poprzednich ustaw wywłaszczeniowych wiąże w czasie erga omnes również po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji wydanie po dniu 31 grudnia 1997 r. nowej decyzji o ustaleniu odszkodowania w sprawie zakończonej już inną ostateczną decyzją (orzeczeniem) administracyjną stanowiłoby naruszenie normy z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Odwołanie od tej decyzji wnieśli J.D. , M.N. B.W. L.B. M.Z. K.S. J.W. D.M. S.W. B.W. ,D.W. zarzucając, że w decyzji orzekającej o wywłaszczeniu nie wskazano miesiąca w którym została ona wydana, a zatem nie można jej było nadać klauzuli prawomocności, bez uprzedniego sprostowania tej decyzji. Ponadto odwołujący podnieśli, że brak jest w aktach sprawy dokumentu stwierdzającego, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone J.W. Odwołanie złożyła także M.Z. podnosząc, że jej dziadek J.W. nie otrzymał żadnego odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości. Podniosła, że to na organie l instancji spoczywa obowiązek wykazania, że odszkodowanie zostało dziadkowi zapłacone, albo, że zostało złożone do depozytu sądowego. W tym zakresie brak jest natomiast jakichkolwiek ustaleń, co powoduje, że decyzja powinna być uchylona. Ponadto odwołująca zarzuciła, że organ I instancji wprowadził ją w błąd co do konieczności sprecyzowania wniosku, twierdząc, iż roszczenie o wypłatę odszkodowania uległo przedawnieniu, a zatem możliwe było tylko ponowne ustalenie odszkodowania i jego wypłata. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...]Wojewoda działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w piśmie z dnia 20 stycznia 2011 r. wnioskodawcy sprecyzowali swój wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podając, że występują o ponowne ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną cześć nieruchomości i wypłatę tego odszkodowania. Wobec powyższego stanowiska wnioskodawców, Wojewoda stwierdził, że nie można jako uzasadnionego uznać podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż organ I instancji wprowadził odwołującą w błąd, co do konieczności sprecyzowania wniosku w sposób wskazany w piśmie organu I instancji z grudnia 2010 r., twierdząc, iż "roszczenie o wypłatę odszkodowania uległo przedawnieniu, a zatem możliwym było tylko ponowne ustalenie odszkodowania i jego wyplata". Prezydent Miasta K. wydając zaskarżoną decyzję działał bowiem zgodnie z żądaniem stron postępowania, które w ostatnim z pism zwróciły się o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Obecnie organ odwoławczy rozpatrując wniosek stron o ponowne ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wskazał, iż zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już decyzją ostateczną, byłoby orzekaniem w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną i podlegałoby stwierdzeniu nieważności decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż stanowiłoby naruszenie wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że w decyzji wywłaszczeniowej brakuje oznaczenia miesiąca, organ wskazał, że w adnotacji zamieszczonej na w/w dokumencie podano, iż "Czystopis podpisano dnia 16/VIII 1951". Ponadto ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, iż odszkodowanie za nieruchomość obj. Iwh [...] zostało ustalone w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 16 sierpnia 1951 r. Orzeczenie to zostało odebrane przez J.W. w dniu 20 sierpnia 1951 r. o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ stwierdził, że dopóki orzeczenie rozstrzygające daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Wydanie ponownej decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania bez uprzedniego pozbawienia orzeczenia z dnia 16 sierpnia 1951 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. mocy obowiązującej, oznaczałoby, iż decyzja taka obarczona byłaby wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Pozbawienie zaś tejże decyzji mocy obowiązującej mogłoby nastąpić jedynie poprzez zastosowanie jednego z dopuszczonych przez k.p.a. nadzwyczajnych trybów postępowania, a więc: wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją bądź postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jednocześnie, odnosząc się do podniesionego w odwołaniu M.Z. argumentu, że to na organie I instancji spoczywał obowiązek wykazania, że odszkodowanie został zapłacone, albo, że zostało złożone do depozytu sądowego, organ odwoławczy wyjaśnił, iż niemożność ponownego wydania w chwili obecnej decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie wyklucza możliwości ubiegania się o samą tylko wypłatę odszkodowania już ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. W tym zakresie strona winna skierować stosowne wystąpienie do Prezydenta Miasta K Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M.Z. podnosząc, że wniosek o zwrot nieruchomości został doprecyzowany przez wnioskodawców na żądanie organu, który zwrócił się o podanie czy złożone żądanie dotyczy ponownego ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość. Jednocześnie organ wskazał, iż "należy mieć na uwadze, że w zakresie postępowania o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości - roszczenie to uległo już przedawnieniu". Tak sformułowane "pouczenie" stron przez organ spowodowało, że w piśmie z dnia 20 stycznia 2011 r. wnioskodawcy zwrócili się o ponowne ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Sugestywne bowiem wskazanie organu na wybór przez strony określonego wariantu swojego wniosku, spowodowało że wybrały one wariant, który umożliwił organowi umorzenie postępowania i w efekcie uchylenie się od rozpoznania sprawy. Proponowanie bowiem przez Prezydenta Miasta K. stronom wariantu żądania z góry skazanego na niepowodzenie stanowi naruszenie zasad wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Skarżąca podniosła, że odszkodowanie, choć przyznane poprzednikowi prawnemu wnioskodawców nigdy nie zostało mu wypłacone. Celem zatem kontrolowanego obecnie postępowania jest właśnie wypłata odszkodowania lub zwrot wywłaszczonych nieruchomości. W potocznym rozumieniu słów "ustalenie odszkodowania wcześniej przyznanego" mieści się bowiem jego zwaloryzowanie i jej wypłata prawowitym następcom. Ponadto skarżąca zarzuciła, że wadliwa jest podstawa prawna zapadłego rozstrzygnięcia. Prezydent K. powołując art. 105 k.p.a. umorzył prowadzone postępowanie, uznając, iż jest ono bezprzedmiotowe. Skoro zatem organy stanęły na stanowisku, że sprawa ustalenia odszkodowania została już rozstrzygnięta orzeczeniem z 1951 r., to winny były, stosownie do powołanego przepisu odmówić wszczęcia postępowania, a nie je umorzyć. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przedmiotem oceny sądu w niniejszym postępowaniu jest ocena legalności decyzji organów administracji umarzających postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz spadkobierców byłego właściciela. Zdaniem organów, z uwagi na ustalenie odszkodowania przez organ wywłaszczający -Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , ponowne ustalenie tego odszkodowania stanowiłoby naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i tym samym naruszało by obowiązujące przepisy prawa. Stanowisko to podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 k.p.a. - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty – decyzji merytorycznej. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może przyczyn, które można podzielić na podmiotowe np. śmierć strony (osoby fizycznej) w toku postępowania, które zmierzło do konkretyzacji uprawnień lub obowiązków o charakterze ściśle osobistym i niedziedzicznym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej która była stroną postępowania administracyjnego, oraz przedmiotowe – gdy dana sprawa nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej – którą to przyczynę jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazują organy administracji w niniejszej sprawie, powołując się na wydanie decyzji ostatecznej (a zatem funkcjonującej w obrocie prawnym) która rozstrzygnęła sprawę tożsamą pod względem przedmiotowym i podmiotowym ze sprawą będącą przedmiotem ich aktualnego postępowania tj. o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną za część nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,3084 ha. stanowiącej uprzednio własność J.W. . Jak wskazują , Czesław Martysz, Andrzej Matan w Kodeks Postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, wyd. III Zakamycze 20005 str 386-387 - zaistnienie komentowanej przesłanki (uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną) wymaga ustalenia tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny (tylko w zakresie faktów prawotwórczych - por. wyr. WSA w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2008 r., II SA/Rz 76/08, LEX nr 510203) oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko pomiędzy tymi samymi. Natomiast w takim zakresie, w jakim dopuszcza to prawo administracyjne przy zachowaniu tożsamości sprawy, możliwe będzie następstwo prawne w odniesieniu zarówno do strony, jak i organu. Zatem sprawy będą tożsame co do podmiotów także wtedy, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję. Pogląd prezentowany w wyżej przytoczonym komentarzu podziela sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Sąd podziela także pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z dnia 19 czerwca 2000 r. I SA/Ka 2247/98, w którym wskazano, iż dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest wadliwa. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (w ramach którego weryfikować można m.in. poprawność formy rozstrzygnięcia kończącego postępowanie oraz zarzuty będące pochodną tej kwestii) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy prawidłowo przyjęły, iż ponowne wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość naruszałoby zasadę res iudicata i tym samym doprowadziło by do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Obie decyzje zostały by wydane w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym, uwzględniając przy tym następstwa prawne tak co do stron tego postępowania (obecnie są nimi spadkobiercy właściciela wywłaszczonej nieruchomości) jak i organu który przyjął kompetencje do ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości – obecnie jest nim starosta powiatowy a także prezydent miasta na prawach powiatu. Ponad wszelką wątpliwość organy ustaliły bowiem, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 16 sierpnia 1951 r. na rzecz J.W. i na kwotę 4 723,57 zł ustalone. Orzeczenie to uzyskało walor ostateczności i jako takie funkcjonuje w obrocie prawnym co uniemożliwia wydanie legalnej (zgodnej z prawem) decyzji ponownie ustalającej to odszkodowanie. W sytuacji takiej, prawidłową w sensie procesowym decyzją jest decyzja organu o umorzeniu postępowania. Organ wobec zaistnienia takich bowiem przesłanek (stwierdzenia wydania wcześniej decyzji ostatecznej w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym) nie bada merytorycznie sprawy (co w razie ustalenia że zachodzą negatywne przesłanki do ustalenia odszkodowania prowadziło by do wydania decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania) ale stwierdza bezprzedmiotowość postępowania w tej sprawie i wydaje decyzję o jego umorzeniu. Wbrew zarzutom skargi nie zachodzi tu także postawa do odmowy wszczęcia postępowania. Organ bowiem prawidłowo wszczął postępowanie administracyjne a to wobec złożonych wniosków, a po ich sprecyzowaniu przez strony, stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania, umorzył je. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi należy podnieść, iż organy prawidłowo ustaliły przedmiot tego postępowania tj. iż dotyczy ono ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i wypłatę tak ustalonego świadczenia. Żądania wnioskodawców były bowiem w trakcie postępowania modyfikowane ale ostatecznie pismem z dnia 20 stycznia 2011 r. wnieśli oni o ponowne ustalenie wysokości odszkodowania i jego wypłatę za część wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej aktualnie częściom działek nr [...] ,[..] [...] [...] i wypłatę tego odszkodowania. Jednocześnie z pisma tego wynika, iż wnioskodawcy wskazują organowi, iż dotychczas orzeczenie w przedmiocie ustalenia odszkodowania nie została wydana, co nie jest zgodne z ustaleniami organu. Jeżeli nawet oświadczenie wnioskodawców wynikało z ich niewiedzy (co nie znajduje potwierdzenia w materiałach sprawy – o czym niżej) to okoliczność wcześniejszego ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie może pozostać obojętna na treść rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie. Nie można także podzielić zarzutów, iż treść tego żądania była następstwem wadliwych pouczeń jakich organy udzielały stronom a wręcz wprowadzenia ich w błąd poprzez sugestię żeby zgłosili żądanie które organ nie może zrealizować. Istotnie organ pismem z dnia 13 grudnia 2010 r. organ poinformował wnioskodawców, że orzeczeniem z dnia 16 sierpnia 1951 r., Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o ustaleniu na rzecz J.W. odszkodowania w wysokości 4 723,57 zł. oraz wezwał ich do sprecyzowania roszczeń tj. czy domagają się ponownego ustalenia i wypłaty odszkodowania czy też wypłaty odszkodowania ustalonego orzeczeniem 16 sierpnia 1951 r. Jednocześnie organ w ogólny sposób wskazał na negatywne przesłanki do przeprowadzenia waloryzacji odszkodowania. Organ nie wskazywał natomiast na to aby w tej konkretnej sprawie roszczenie o waloryzację odszkodowania przyznanego orzeczeniem z 16 sierpnia 1951 r. czy o jego wypłatę było przedawnione. Nadto nie sposób zauważyć, iż w tym samym piśmie na stronie 2 organ informuje także iż"... w przypadku gdy odszkodowanie takie zostało przyznane ostateczną decyzją właściwego organu, organ administracji publicznej jest zobowiązany umorzyć postępowania w tym zakresie z uwagi na fakt, iż sprawa o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została ostatecznie załatwiona i korzysta z powagi rzeczy osądzonej". Nie sposób zatem przyjąć, iż organ jednostronnie sugerował wnioskodawcom aby zgłosili konkretne żądanie (o ponowne ustalenie odszkodowania) które nie może być w zaistniałej sytuacji spełnione. Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło