II SA/Kr 773/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. N. i B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 4 kwietnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od koszów sądowych, II. umorzyć postępowanie z wniosku o ustanowienie adwokata. W dniu sierpnia 2012 r. D. N. i B. N. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania małżonków jest dochód z emerytury w wysokości 799 zł (wnioskodawczyni) i 2898 zł (wnioskodawca), w sumie 3697 zł miesięcznie. Z oświadczenia wynika, że w skład ich majątku wchodzi dom o pow. 56 m2, nieruchomość rolna o pow. 1,29 ha oraz budynek inwentarski. Nie posiadają wnioskodawcy zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawcy oświadczyli, że nie mogą ponieść kosztów sądowych, bowiem są emerytami z II grupą inwalidzką, pozostającymi w stałym leczeniu. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawcy nie uzupełnili danych o swoim stanie finansowym i w dniu 17 października 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. Pismem z dnia 30 września 2012 r. wnioskodawcy wnieśli sprzeciw od powyższego zarządzenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W sprzeciwie zawarto merytoryczne zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji. Sąd wezwał wnioskodawców do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, między innymi o wysokości miesięcznych wydatków, otrzymywanej pomocy, dochodów z nieruchomości rolnej, dopłat do gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej w sprawie przyznania jej prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawców. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. W ocenie Sądu sytuacja finansowa wnioskodawców nie została udokumentowana, a złożone przez nich oświadczenia o stanie majątkowym i sytuacji finansowej są niepełne. Przede wszystkim nie wskazano jakie wydatki ponoszą na miesięczne konieczne utrzymanie, opłaty, żywność, lekarstwa. Jako dochód dwuosobowej rodziny podano kwotę 3697 zł brutto, co wskazuje, że sytuacja majątkowa wnioskodawców jest w miarę dobra. Przy braku wskazania miesięcznych wydatków, które mogą być wyższe niż przeciętnie w związku np. z poważną chorobą, trudno uznać, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów sądowych lub wynagrodzenia pełnomocnika. Podkreślić tu należy, że przesłanką ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu jest tylko i wyłącznie kryterium finansowe, a nie fakt nieporadności strony. Z użycia w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określenia "gdy strona wykaże" wynika bezsprzecznie, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 5/10, opub. w LEX nr 663546). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 84/11, opub. w Lex nr 783925). W orzecznictwie wskazuje się, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładane dane o stanie majątkowym wnioskodawcy. Przepis art. 252 § 1 P.p.s.a. nakłada właśnie taki obowiązek w celu możliwości pełnego wglądu sądu w sytuację finansową wnioskodawcy. Tylko i wyłącznie taki ogląd może pozwolić na prawidłową ocenę, czy wnioskodawca jest (i w jakim stopniu) zdolny partycypować w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 158/10, opub. w LEX nr 663316). Pismem z dnia 14 września 2012 r. skarżący wnieśli o wycofanie ich żądania co do ustanowienia adwokata z urzędu. Cofnięcie wniosku w tym zakresie oznacza, że Sąd nie może do rozpoznać. Jedyną możliwością pozostaje umorzenie postępowania w przedmiocie przyznania skarżącym adwokata z urzędu. Podstawą zaś orzekania w tym zakresie jest art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., nakazujący podjęcie takiego rozstrzygnięcia w razie skutecznego cofnięcia skargi. Per analogiam takie rozwiązanie należy zastosować także wobec wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 244 § 1, art. 246 § 1 oraz art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 161 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sądowi znana jest również i ta okoliczność, że skarżąca w dniu 11 grudnia 2012 r. uiściła cały wymagany wpis sądowy. Ta okoliczność potwierdza ustalenia Sądu, że sytuacja majątkowa skarżącej pozwala na pokrycie kwoty wpisu sądowego.