II SA/Kr 777/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Niedźwiedź sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2023 r. skargi J. P. i E. P. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 175/2023 z dnia 28 kwietnia 2023 r. znak WOB.7721.248.2022.KJAS w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonanych robót budowlanych. oddala skargę. Przedmiotem skargi J. P. i E. P. (dalej: skarżący) jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 175/2023 z 28 kwietnia 2023 r. znak WOB.7721.248.2022.KJAS utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Limanowej nr 127/2022 z 5 kwietnia 2022 r. znak NB.5160.76.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonanych robót budowlanych. W stanie faktycznym sprawy pismem z 14 września 2020 r. J. P. wniósł o przeprowadzenie kontroli wybudowanego garażu na działce sąsiada, P. K. (dalej: inwestor). Po przeprowadzeniu kontroli, organ wszczął postępowanie w sprawie wykonanych robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego na działce nr [...] w G. , a postanowieniem z 28 listopada 2020 r. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 poz. 1333 ze zm., dalej: P.b.) wstrzymał inwestorowi roboty budowlane i nałożył na niego obowiązek przedłożenia określonych dokumentów. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy (poza częścią dotyczącą terminu wykonania nałożonego obowiązku) postanowieniem MWINB z 21 września 2021 r. W toku dalszej korespondencji z organem inwestor poinformował organ o zamiarze wykonania prac korygujących. Za pismem z 20 lutego 2022 r. inwestor poinformował organ, że w obiekcie usunął zabudowę deskową we frontowej części budynku, aby obiekt nie spełniał warunków przypisanych do budynków gospodarczych, natomiast odpowiadał wykładni wiaty. Inwestor zwrócił się z prośbą o sprawdzenie obiektu przez organ. Po przeprowadzeniu oględzin 9 marca 2022 r. organ decyzją z 5 kwietnia 2022 r. umorzył postępowanie w sprawie przedmiotowych robót budowlanych. Jak wskazał organ, wobec zgłoszenia przez inwestora zmiany stanu faktycznego przeprowadzono czynności kontrolne, w wyniku których stwierdzono demontaż stolarki okiennej i zamontowanie krat drewnianych oraz demontaż ściany szczytowej-osłonowej w elewacji frontowej. Wobec wykonanych prac przedmiotem postępowania jest wiata o konstrukcji drewnianej – trzy ściany osłonowe, z dachem dwuspadowym o pokryciu niepalnym. Obiekt rzutu poziomego 5,89 x 6,05 m i powierzchni zabudowy 35,63 m2. Działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz leży w terenach zabudowy mieszkaniowej zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ stwierdził, że wiata użytkowana jest na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. W ocenie organu obiekt nie wymaga ani zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę i nie narusza ani MPZP, ani przepisów techniczno-budowlanych. W tych okolicznościach organ uznał postępowanie za bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wywiedli skarżący. Wskazali, że PINB nie odniósł się do kwestii trwałego związania obiektu z gruntem i posiadania przez obiekt betonowego fundamentu. Skarżący zaznaczyli, że obiekt jest garażem i służy do parkowania samochodu. Jak podkreślili skarżący, budynek posiada betonowy fundament, do którego zamontowana jest konstrukcja ścian oraz dach, zatem nie może być uznany za wiatę. Decyzją z 28 kwietnia 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ zaznaczył, że wiata jest obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentu lub dachu. Wystarczy aby jedna z przesłanek została spełniona. Przed demontażem ściany szczytowej MWINB wskazywał na spełnienie przez przedmiotowy obiekt cech budynku, natomiast w obecnym stanie faktycznym obiekt od frontu nie jest zamknięty żądną przegrodą, w związku z czym nie stanowi już budynku. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ zaznaczył, że związanie z gruntem nie stanowi cechy relewantnej wobec uznania obiektu za wiatę, a nie budynek gospodarczy. Reasumując, w wyniku przeprowadzonych przez inwestora robót doszło do zmiany przedmiotu postępowania i obecnie przedmiot ten stanowi wiata. Organ zwrócił uwagę na treść art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. (w brzmieniu przed nowelizacją), który stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2 sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Organ zauważył, że powierzchnia zabudowy obiektu to 35,63 m2, a przedmiotowa działka jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W ocenie organu roboty budowlane doprowadziły do likwidacji samowoli budowlanej. Organ dodał, że w toku postępowania nie ujawniły się okoliczności uzasadniające ziszczenie się którejś z przesłanek do wdrożenia procedury naprawczej. Końcowo organ zaznaczył, że twierdzenia skarżących o użytkowaniu wiaty w celu parkowania samochodu nie zostały wystarczająco udowodnione, przez wzgląd na znajdujące się w aktach zdjęcia przedłożone przez inwestora, jego oświadczenia, a także wyniki przeprowadzonych kontroli. W skardze na powyższą decyzję skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz.2000 ze zm.; dalej: K.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędnie dokonaną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego przez organy nadzoru budowlanego i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania. Wskazali, że inwestor wybudował budynek gospodarczy, a dokonane w nim przeróbki nie czynią nadal z niego wiaty. Budynek posiada betonowy fundament trwale związany z gruntem, do którego zamontowana jest konstrukcja z wypełnieniem ścian. Ponadto budynek stanowił w istocie garaż służący do parkowania samochodu, obecnie stanowi pomieszczenie gospodarcze do wykonywania prac stolarskich. Skarżący podkreślili, że budynek gospodarczy po kosmetycznych przeróbkach dokonanych przez inwestora nie może być uznany legalnie w świetle prawa za wiatę, gdyż o jego charakterze przesądza konstrukcja obiektu. Do skargi skarżący przedłożyli zdjęcia obrazujące obiekt oraz płytę z nagraniem prac wykonywanych przez inwestora w obiekcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W piśmie z 24 sierpnia 2023 r. strony zostały poinformowane o złożonym przez organ wniosku o zastosowanie trybu uproszczonego, żadna ze stron nie zażądała rozprawy. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd uznał, że jako niezasadna, podlegała ona oddaleniu. Rację ma organ II instancji, że w sprawie znalazły zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu dotychczasowym, bowiem postępowanie zostało wszczęte przed 19 września 2020 r. Sąd zauważa, że w sytuacji, gdy przepisy prawa wyraźnie nie określają, czy postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu lub tylko na wniosek, należy sięgnąć do ogólnych przepisów regulujących wszczęcie postępowania. Z art. 61 § 1 K.p.a. wynika bowiem, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Regulacja ta w powiązaniu z treścią art. 233 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a. (stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek), wskazuje na konieczność przyjęcia możliwości wszczęcia postępowania naprawczego (legalizacyjnego) nie tylko z urzędu ale również na wniosek strony postępowania. Brak w przepisach Prawa budowlanego wyraźnego wyłączenia dopuszczalności wszczynania postępowania naprawczego i legalizacyjnego na wniosek, nie pozwala bowiem przyjąć, że takie postępowanie może być wszczynane jedynie z urzędu. W tej sytuacji, skoro wniosek o wszczęcie postępowania został złożony 15 września 2020 r. (k. 1 akt administracyjnych), to zgodne z prawem było przyjęcie przez organ, że postępowanie zostało wszczęte w tym dniu. W sprawie mógł zatem znaleźć zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. w brzmieniu następującym: pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Dalej należy zauważyć, że w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b. zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4: budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d i f, pkt 1a-2b. 3, 3a, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 19a, 20b, 28 oraz 30. W przepisie tym nie wymieniono art. 29 ust. 1 pkt 2c. Powyższe oznacza, że budowa wiaty o wskazanych parametrach była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia. W myśl art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania. Przedmiotem tym jest określona sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Trafna jest konstatacja organu, że o bezprzedmiotowości postępowania można mówić, gdy nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej, czyli do władczej ingerencji organu administracji. W niniejszej sprawie wnioskodawca i zarazem skarżący domagał się władczej ingerencji organu dotyczącej obiektu uznanego za samowolę budowlaną. Przedmiotem postępowania początkowo był zatem obiekt podlegający reglamentacji przepisami Prawa budowlanego (wymagający pozwolenia na budowę) i uznany za samowolę budowlaną. Zatracenie przez ten obiekt cech pozwalających uznać go za obiekt objęty koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, doprowadzić zatem musiało do odpadnięcia przedmiotu postępowania i w konsekwencji podjęcia decyzji na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Z powyższej perspektywy organy trafnie dostrzegły kluczową dla zaskarżonego rozstrzygnięcia okoliczność dokonania przez inwestora zmian wpływających na kwalifikację obiektu. Organy zasadnie oceniły, że w wyniku dokonanych przez inwestora robót przedmiotowy obiekt stanowi obecnie wiatę. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 P.b. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów lub dachu. Wystarczy przy tym, aby przynajmniej jedna z tych przesłanek została spełniona (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 stycznia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1471/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. VIII SA/Wa 521/19, czy trafnie zacytowany w zaskarżonej decyzji wyrok WSA w Rzeszowie z 11 czerwca 2019 r. II SA/Rz 319/19). Przez "wiatę" rozumieć należy lekką, otwartą konstrukcję, wspartą na słupach, nieposiadającą ścian zewnętrznych lub dysponującą ścianami maksymalnie z trzech stron (wyrok WSA w Łodzi z 10 grudnia 2019 r. II SA/Łd 664/19). Wobec stwierdzenia niekwestionowanej w stanie faktycznym okoliczności, że obecnie obiekt inwestora nie posiada ściany z jednej strony (fakt ten potwierdzają nawet zdjęcia przedłożone przez skarżących wraz ze skargą), organy miały prawo uznać, że spełniona została przesłanka uznania budowli za wiatę. Co zostało już wyszczególnione skarżącym już na etapie postępowania administracyjnego, wystarczy, aby przynajmniej jedna z powyższych przesłanek została spełniona. Zatem nie mają wpływu na kwalifikację przedmiotowej wiaty okoliczności dotyczące rzekomego pominięcia przez organ kwestii posiadania przez obiekt trwałego związania z gruntem, czy dachu. Skoro zaś wiata o ustalonych wymiarach (co nie było przedmiotem sporu) w mającym zastosowanie w sprawie w stanie prawnym była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia, to czynności inwestora doprowadziły do likwidacji samowoli budowlanej, więc prowadzenie postępowania dotyczącego samowoli budowlanej stało się bezprzedmiotowe. W tych okolicznościach Sąd nie dostrzegł podstaw do czynienia organom uzasadnionego zarzutu naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu organ rozważył cały materiał dowodowy, odniósł się do twierdzeń skarżących zawartych w odwołaniu i przekonująco uzasadnił dokonaną subsumpcję. W tych okolicznościach Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.