II SA/Kr 780/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator (spr) po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 7 maja 2013 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 5 kwietnia 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 2 pkt 3 (1) oraz art. 22 § 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (dalej powoływana jako ustawa o kombatantach) odmówił J.K. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu dawania schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej – groziła kara śmierci. W czasie przesłuchania zainteresowany pod rygorem odpowiedzialności karnej zeznał, że decyzję o udzieleniu schronienia panu P. podjął jego ojciec. Według niego w 1944 roku siedziba lokalnego oddziału Armii Krajowej mieściła się w jego domu. Organ uznał, że uczestnictwo samego zainteresowanego, urodzonego w grudniu 1937 roku, w podjęciu decyzji o udzieleniu pomocy i schronienia był niewielki. O kwestii ochrony wyżej wymienionych osób decydowali jego rodzice, głownie ojciec. Ponadto organ stwierdził, że skoro w chwili zakończenia II wojny światowej zainteresowany nie miał skończonego 8 roku życia, to trudno przypuszczać, że sam był osobą decydującą o udzieleniu pomocy osobom działającym w konspiracji. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 7 maja 2013r. nr [...] działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 pkt 3(1) ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Z treści tego przepisu wynika, że dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz, o ile nie w pierwszej kolejności, poparcie tego wniosku odpowiednimi dowodami. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że decyzję o ukrywaniu S.P. podjął ojciec zainteresowanego. Nie można przyjąć by wnioskodawca brał jakikolwiek czynny udział w dawaniu schronienia osobom narodowości żydowskiej. Zdaniem organu nie sposób sobie wyobrazić, jakie działania realizowane przez stronę, mającą w czasie opisywanych wydarzeń ukończone 6 lat, mogłyby wyczerpywać normatywną przesłankę "dawania schronienia". Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.K. , domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 pkt 3 (1) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wydane decyzje zawierają błędną wykładnię art. 2 pkt 3 (1) ustawy o kombatantach. W niniejszej sprawie organ wydając decyzję skoncentrował się głównie na wieku i w sposób niewłaściwy przyznał, że udział w decyzji o udzieleniu pomocy był niewielki. Oczywistym jest, że zazwyczaj tego typu decyzje podejmowali rodzice, jednakże co najistotniejsze, decyzją taką narażali nie tylko samych siebie ale również swoje dzieci, które już w bardzo młodym wieku brały czynny udział w organizacji schronienia. Samo kryterium wieku nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia, że skarżący nie udzielał w okresie okupacji schronienia i pomocy. Poza tym dziecko w wieku 5-8 lat może wiele pomóc ale też zaszkodzić. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako P.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 P.p.s.a. W szczególności, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W pierwszej kolejności rozważyć należy, czy niniejsza sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, o co wniósł organ. Stosownie do art. 119 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wystarczające jest zrealizowanie jednej z opisanych wyżej przesłanek. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został zawarty w odpowiedzi na skargę, a strony zostały w wykonaniu zarządzenia z dnia 18 czerwca 2013r. poinformowane o złożeniu wniosku i treści art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Wobec powyższego możliwe stało się rozpoznanie niniejszej sprawy w tym trybie, a zatem na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 120 P.p.s.a.). Przechodząc do oceny kontrolowanych decyzji stwierdzić należy, że odpowiadają one prawu, a tym samym skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom. Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy, za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 – 1945. Jak stanowi zaś art. 2 pkt 31(1) ustawy za działalność równorzędną z działalnością kombatancką rozumie się dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939 – 1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej – groziła kara śmierci. Na akceptację w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zasługuje dokonana przez organ wykładnia art. 2 pkt 3 (1) ustawy w zakresie, w jakim akcentuje w spełnieniu przesłanki "dawania schronienia" m.in. osobom narodowości żydowskiej, konieczność brania czynnego w nim udziału. Przepisy ustawy nie wprowadzają legalnej definicji tego pojęcia. Aby można było daną osobę uznać za dającą schronienie osobom zagrożonym, w okolicznościach, o których mowa w powołanym przepisie, osoba ta musiała podjąć świadome określone tam działania. Skarżący urodził się w dniu 1 grudnia 1937 r., słusznie więc organ przyjął, że z racji swego wieku nie mógł podjąć jakichkolwiek realnych działań związanych z dawaniem schronienia zagrożonym osobom. Powyższy pogląd znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroków NSA z dnia z dnia 10 kwietnia 2002r. sygn. akt V SA 2124/01, NSA z dnia 21 maja 2010r. sygn. akt II OSK 912/09., WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2009r. sygn. akt V SA/Wa 315/09). W wyroku z dnia 10 kwietnia 2002r. Sąd przyjął, że "osobą ukrywającą żołnierza AK był ojciec wnioskodawczyni, która w owym czasie jako 10 - letnie dziecko pozostawała pod opieką rodziców i nie mogła mieć wpływu na ich decyzje dotyczące schronienia w ich domu osób walczących o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. Brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni wyżej wymienionego przepisu i objęcia jego dyspozycją osób niemających wpływu na podjęcie w owym czasie ryzykownych decyzji, za które groziła ze strony władz okupacyjnych nawet utrata życia, (...) Przepis art. 2 pkt 3 (1) cytowanej ustawy takich możliwości nie przewiduje w sytuacji, gdy osoby małoletnie przebywały pod opieką i władzą rodzicielską swoich rodziców (...)". Biorąc pod uwagę powyższe rozważania uznać należy, że w rozumieniu ustawy to rodzice skarżącego mogli być traktowani jako osoby udzielające schronienia, gdyż to oni brali odpowiedzialność i mieli pełną świadomość tego, co robią. Sąd podziela ocenę organu, że skarżący nie podjął samodzielnie decyzji o ukrywaniu S.P. , ani nie dawał mu schronienia. A zatem działalność skarżącego w tym zakresie miała charakter pomocniczy i nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.