II SA/Kr 787/25
WyrokWSA w Krakowie2025-10-24
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Joanna Człowiekowska, Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca usunięcie odpadów o kodzie 17 09 04 z terenu działek rolnych, wydana na podstawie ustawy o odpadach, jest zgodna z prawem, w sytuacji gdy właściciel działek twierdzi, że odpady te mogą być wykorzystane na potrzeby własne na podstawie rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, a organy opierają swoje ustalenia na opinii podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gospodarowania odpadami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały odpady jako zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu (kod 17 09 04) i prawidłowo wykluczyły możliwość zastosowania rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, ponieważ właściciel działek działał jako przedsiębiorca, a ilość odpadów przekraczała dopuszczalne normy. Teren nie był przeznaczony do składowania odpadów, a decyzja nakazująca usunięcie była zgodna z prawem i poprzednimi wytycznymi sądu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej T. N. usunięcie odpadów o kodzie 17 09 04 z jego działek. Wójt Gminy M. wydał decyzję nakazującą usunięcie odpadów, po tym jak WSA w Krakowie uchylił wcześniejsze decyzje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało decyzję Wójta w mocy, zmieniając jedynie termin wykonania obowiązku. T. N. zaskarżył decyzję SKO, zarzucając m.in. błędne ustalenia faktyczne co do rodzaju odpadów i przekazanie kompetencji do ich ustalenia innemu podmiotowi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2025 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2025 r., znak SKO.OŚ/4170/386/2024 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów skargę oddala.
Wójt Gminy M. decyzją z 17 września 2024 r. znak: OS.6236.17.2022.PZ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie decyzji Wójta z 9 stycznia 2023 r.:
I) nakazał T. N., jako właścicielowi terenu, niezwłoczne usunięcie wszystkich odpadów o kodzie 17 09 04 - Zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03, z terenu działek nr [...] i [...] obręb S., tj. z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania w ten sposób, aby zostały przywrócone pierwotne rzędne terenu, oraz przetransportowania ich do uprawnionych miejsc: odzysku, zbierania lub unieszkodliwiania,
II) nakazał wykonanie decyzji poprzez:
1) przekazanie bez zbędnej zwłoki odpadów o kodzie 17 09 04 z terenu ww. działek nr [...] i [...] podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami,
2) ustalił, że obowiązek, o którym mowa w pkt I powinien być wykonany do 30 listopada 2024 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 26 ust. 1, 2, 4 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10).
W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał m.in., że WSA w Krakowie wyrokiem z 20 września 2023 r., sygn. II SA/Kr 790/23 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz ww. decyzję Wójta z 9 stycznia 2023 r. dotyczącą niezwłocznego usunięcia odpadów o kodzie 17 05 04 – Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, z terenu ww. działek. WSA w uzasadnieniu ww. wyroku wskazał m.in., że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy ustalić powierzchnię działek, na które nawieziono odpady oraz rodzaj odpadów, które zostały nawiezione.
Stąd też organ I instancji zlecił uprawnionemu geodecie pomiar powierzchni nadsypanych działek oraz uprawnionemu geologowi określenie rodzaju oraz masy materiału zdeponowanego na ww. działkach.
Dalej Wójt wskazał, że z przedłożonego operatu sporządzonego przez geodetę uprawnionego R. D. wynika, że powierzchnia, na którą nawieziono odpady, wynosi 5 711,5 m2. Dokładną lokalizację nasypu wykazano na załącznikach graficznych do ww. operatu. Z przedłożonej opinii z badań geologicznych wynika, że w powstałym na ww. działkach nasypie stwierdzono odsiewkę powstałą w wyniku kruszenia materiału skalnego, asfaltu, betonu i cegły wymieszanej z gliną i piaskiem oraz styropianem, geowłókniną i fragmentami pcv, a masa zgromadzonych odpadów wynosi około 11 439,76 Mg.
Kolejno organ I instancji stwierdził, że w celu poprawnej klasyfikacji odpadów zwrócił się do podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gospodarowania odpadami o wskazanie właściwego kodu odpadów zgodnie z ww. rozporządzeniem.
W toku postępowania właściciel działek poinformował, że wykorzystuje zgromadzone odpady na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r. poz. 93), dalej: "rozporządzenie w sprawie listy rodzajów odpadów".
Następnie Wójt wskazał, że właściciel przedmiotowych odpadów jest osobą fizyczną prowadzącą od 12 września 2002 r. działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...] w J. . W trakcie wizji 14 października 2022 r. stwierdzono na ww. działkach pojazd ciężarowy opisany nazwą firmy "[...]".
Organ I instancji stwierdził, że powyższe ustalenia zostały potwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie pismem z 14 listopada 2022 r., gdzie stwierdzono, że firma transportująca odpady tj. [...] dokonywała nawożenia odpadów na teren władającego działkami T. N.. Następnie teren uległ niwelacji przy użyciu spychacza gąsienicowego.
Ponadto w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami podmiot [...] posiada wpisy w działach VII (Transportujący odpady) oraz XII (Wytwórca odpadów zobowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów niepodlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów albo pozwolenia zintegrowanego).
Dalej Wójt podkreślił, że zgodnie z ww. rozporządzeniem Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, tylko niektóre rodzaje odpadów mogą być wykorzystane na potrzeby własne w granicach wyznaczonych norm. Rozporządzenie to nie przewiduje wykorzystania odpadów o kodzie 17 09 04, co więcej nie odnosi się do przedsiębiorców. Ponadto ilość przywiezionych odpadów przekracza maksymalne ilości przyjęcia odpadów wskazane w ww. rozporządzeniu. Gdyby powstały nasyp składał się tylko z mas ziemnych, to zgodnie z ww. rozporządzeniem dopuszczalna do wykorzystania ilość to 0,2 MG/m2, podczas gdy na przedmiotowych działkach zgromadzono ponad 11 000 Mg odpadów.
Wskazując na powyższe organ I instancji stwierdził, że ww. rozporządzenie nie przewiduje tworzenia nasypów i skarp (tj. podnoszenia terenu), a przyjęte ilości utraciły znamiona mogących zostać wykorzystanych na potrzeby własne.
Odpowiadając na uwagi formułowane przez właściciela odpadów organ I instancji wskazał m.in., że nie złożył on żadnych dowodów na poparcie twierdzeń, że odpady nawiózł ktoś inny. Natomiast podniesiona różnica powierzchni w sporządzonych opiniach wynika z tego, że powierzchnia terenu badanego przez geologa nie objęła całej nadsypanej powierzchni (załącznik nr 2 do opinii).
Końcowo Wójt uzasadnił wybór adresata nałożonego obowiązku i powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazując, że w decyzji o usunięciu odpadów określa się termin i sposób usunięcia oraz rodzaj odpadów, natomiast nie ma obowiązku umieszczenia informacji o ilości odpadów.
T. N., reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od opisanej na wstępie decyzji Wójta z 17 września 2024 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "K.p.a." oraz art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, poprzez przekazanie przez organ I instancji kompetencji do określenia rodzaju odpadów innemu podmiotowi;
2) błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że na przedmiotowych działkach znajdują się odpady o kodzie 17 09 04;
3) naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak samodzielnego ustalenia rodzaju odpadów,
4) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak poinformowania strony o oględzinach nieruchomości, w trakcie których podmiot prowadzący działalność w zakresie gospodarowania odpadami miał ustalić rodzaj odpadów zgromadzonych na ww. działkach (jeśli oględziny takie zostały przeprowadzone);
5) niewykonalność;
6) naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez zlecenie "podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie gospodarowania odpadami" ustalenia rodzaju odpadów zgromadzonych na spornych działkach oraz brak precyzyjnego określenia w decyzji obowiązku;
7) naruszenie lp. 30, 31 i 40 załącznika do ww. rozporządzenia w sprawie listy odpadów, poprzez pominięcie i niezastosowanie w sprawie.
Wobec przedstawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania.
W obszernym uzasadnieniu odwołania skarżący przedstawił szczegółowe wyjaśnienia dla sformułowanych zarzutów, które zostały powtórzone w skardze do Sądu i zostaną omówione poniżej. W szczególności skarżący zarzucił brak liczbowego określenia w decyzji pierwotnych rzędnych terenu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 11 kwietnia 2025r. znak: SKO.OŚ/4170/386/2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.:
1) uchyliło decyzję Wójta z 17 września 2024 r. w zakresie terminu określonego w pkt II.2 tj. ustalenia, że obowiązek określony w decyzji winien być wykonany w terminie do dnia 30 listopada 2024 r. i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że obowiązek określony w decyzji I instancji winien być wykonany w terminie do 30 czerwca 2025 r.;
2) w pozostałym zakresie utrzymało decyzję I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił treść art. 26 i art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach. Następnie wskazał, że WSA w Krakowie w ww. wyroku z 20 września 2023 r. sygn. II SA/Kr 790/23, uchylając decyzje organów administracji obu instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - stwierdził, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy:
1) dokonać oceny, czy zastosowanie w sprawie znajduje powoływane przez skarżącego rozporządzenie w sprawie listy rodzajów odpadów; skarżący powołał się bowiem na przepisy ww. rozporządzenia podnosząc, że działanie w granicach rozporządzenia nie wymaga zezwolenia na zbieranie ani na przetwarzanie odpadów; 2) ustalić powierzchnię działek, na które nawieziono odpady oraz w szczególności rodzaj odpadów, które zostały nawiezione, bowiem skarżący zaprzecza, aby nawiezione odpady zawierały gruz;
3) zaniechać powoływania się na przepisy i regulacje, które nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania, jak ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Kolejno organ II instancji stwierdził, że realizując ww. wskazania organ I instancji zlecił uprawnionemu geodecie dokonanie pomiaru powierzchni nadsypanych działek, jak również uprawnionemu geologowi określenie rodzaju oraz masy materiału zdeponowanego na ww. działkach. Operaty te zostały sporządzone i przedłożone do akt postępowania.
Operat techniczny obliczenia objętości mas ziemnych przez mgr inż. R. D. przedłożono do akt sprawy w lipcu 2024 r., natomiast Opinię wraz ze sprawozdaniem z badań geologicznych przygotowaną przez mgr inż. D. P., sporządzono w lipcu 2024 r.
Zdaniem organu odwoławczego z przedłożonego Operatu technicznego wynika, że powierzchnia nieruchomości, na którą nawieziono odpady, wynosi 5.711,5 m2, zaś dokładną lokalizację nasypu wykazano na załącznikach graficznych do operatu.
W celu zobrazowania nasypu oraz kontroli pomiarów, wykonano przekroje terenu i odpowiednimi oznaczeniami (kolorami) zaznaczono teren pierwotny, jak też obecne ukształtowanie terenu.
Kolegium stwierdziło, że z oznaczeń tych wyraźnie wynika i jest to czytelnie zobrazowane, o ile teren pierwotny został nadsypany w stosunku do pierwotnego.
Z kolei w opinii geologicznej ustalono, że wysokość terenu zawiera się w rzędnych 285-297 m n.p.m. Wskazano, że przedmiotowy teren należy do zlewni rzeki D. i zasilającej W. oraz, że teren ten stanowią użytki rolne pokryte nasypem niebudowlanym. Na przedmiotowym terenie w podłożu gruntowym biegły wydzielił dwie warstwy geotechniczne.
Warstwę pierwszą stanowią: nasyp niebudowlany zbudowany z odpadu, tj. odsiewki powstałej w wyniku kruszenia materiału skalnego, betonu, cegły wymieszane z gliną i piaskiem oraz styropianem, geowłókniną i fragmentami pcv. Biegły ustalił, że jest to warstwa od ok 0,5 m do maks. ok 1,8 m.
Natomiast warstwa druga zbudowana jest z mało wilgotnych pyłów i osadów słabo przepuszczalnych dla wody.
Ponadto w tej opinii biegły geolog wypowiedział się w przedmiocie warunków gruntowo-wodnych i podłoża gruntowego przedmiotowego terenu.
Kolegium stwierdziło również, że z protokołu z przeprowadzenia wizji lokalnej 7 listopada 2022 r. na przedmiotowej nieruchomości jednoznacznie wynika, że zachodnia część nieruchomości została nadsypana masami ziemnymi zanieczyszczonymi gruzem, na wys. ok. 1,5 m.
Ustalono również, że właściciel działki nie posiada pozwolenia na budowę, ani decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej. Właściciel wyjaśnił, że nawoził masy ziemne na podstawie przepisów, w oparciu o które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie będące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne .
Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną przedstawiającą teren objęty postępowaniem oraz powstały nasyp na gruncie, który w ocenie Kolegium jest bezsprzecznie widoczny na tle całości ukształtowania terenu w tym obszarze, jak też częściowo widoczna jest struktura tego nasypu.
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że z przedłożonej Opinii wraz ze sprawozdaniem z badań geologicznych wynika, że w nasypie, jaki powstał na ww. działkach, stwierdzono odsiewkę powstałą w wyniku kruszenia materiału skalnego, asfaltu, betonu i cegły wymieszanej z gliną i pisakiem oraz styropianem, geowłókniną i fragmentami pcv, natomiast masa zgromadzonych odpadów wynosi około 11 439,76 Mg.
Według Kolegium ustalenia objęte protokołem w wizji w terenie oraz następnie sporządzonymi po wyroku WSA w Krakowie opiniami w przedmiocie rodzaju odpadów nawiezionych na przedmiotowe działki oraz ich ilości, jak też zajętości terenu, są spójne i wzajemnie się uzupełniają.
Organ II instancji stwierdził, że Wójt we własnym zakresie dokonał klasyfikacji odpadów według kodów odpadów, zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem w sprawie katalogu odpadów. Za niezasadne zatem Kolegium uznało w tym względzie zarzuty odwołania.
Tym niemniej Kolegium wyjaśniło, że również nie jest błędem postępowania zwrócenie się przez organ administracji prowadzący postępowanie do podmiotu wyspecjalizowanego o ustalenie i określenie zgodnie z klasyfikacją kodów odpadów, jakie znajdują się na danych nieruchomościach.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu wyjaśniającym dowody na okoliczność zarówno rodzaju zdeponowanych odpadów jak i ich wielkości (obliczenie objętości), zostały przedstawione przez organ I instancji poprzez przeprowadzenie stosownych dowodów.
Według Kolegium nie można organowi I instancji czynić zarzutu z powodu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z wykorzystaniem wiadomości specjalnych i zlecenia biegłym w danych dziedzinach sporządzenia stosownych ekspertyz, opinii czy analiz.
Podsumowując organ II instancji ustalił, że zgromadzone odpady na ww. działkach należy zaklasyfikować jako odpady o kodzie 17 09 04. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego sprawy, nawieziony materiał z uwagi na jego charakter, zróżnicowaną strukturę i obecność fragmentów gruzu wskazuje, że został on pozyskany w związku z realizacją określonych prac ziemnych czy budowlanych, a następnie przywieziony i zdeponowany na przedmiotowych działkach.
Kolejno, odnosząc się do kwestii ewentualnego zastosowania w sprawie rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, wskazanej przez WSA w Krakowie jako wymagającej wyjaśnienia, organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ustalone zostało, iż firma transportująca odpady tj. [...], dokonywała nawożenia odpadów na teren władającego działkami skarżącego w okresie od 14 października do 2 listopada 2022r., a następnie teren został zniwelowany przy użyciu spychacza gąsienicowego.
Wskazując na ustalony kod odpadów 17 09 04, fakt działania skarżącego jako przedsiębiorcy w zakresie gospodarowania odpadami (wytwarzanie i transport) oraz ilość odpadów przekraczającą ilości dozwolone w ww. rozporządzeniu wykorzystania na potrzeby własne, Kolegium stwierdziło, że nie można przyjąć, by skarżący działał w ramach prawnych wynikających z powoływanego przez niego rozporządzenia.
Jednocześnie Kolegium wskazało, że nieruchomość objęta postępowaniem nie jest miejscem przeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, co jest okolicznością niesporną w sprawie, bowiem żaden organ administracji publicznej nie wydał decyzji określonej w art. 41 ustawy o odpadach (zezwolenie na zbieranie i zezwolenie na przetwarzanie odpadów) dla przedmiotowej nieruchomości. W zakresie ilości zdeponowanych na ww. działkach odpadów, jak też ilości określonej do usunięcia z terenu tych działek, Kolegium podtrzymało ustalenia i stanowisko wyrażone przez organ I instancji.
Końcowo organ II instancji wskazał, że Wójt w toku postępowania bezsprzecznie ustalił, że:
1) odpady nawiezione na działki objętą postępowaniem stanowią odpad w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach, o kodzie 17 09 04 - uwzględniwszy katalog odpadów wynikający z rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów;
2) nie można przyjąć, że nawiezione odpady stanowią działanie w ramach powoływanego przez skarżącego rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, a więc że są wykorzystywane w ramach tegoż rozporządzenia na potrzeby własne;
3) organ I instancji, ani też żaden inny organ administracji publicznej nie wydał decyzji, o której mowa w art. 41 tej ustawy, zezwalającej na gromadzenie odpadów na przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie budzi również wątpliwości stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość nie jest miejscem przeznaczonym do składowania ani magazynowania odpadów;
4) ustalenia co do właściciela władającego tą nieruchomością jako posiadacza odpadów (w tym zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach) - są bezsporne i znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy.
Zatem według Kolegium wszystkie ww. ustalenia razem wzięte wyczerpują hipotezę normy materialnej określonej w art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, co skutkowało utrzymaniem decyzji I instancji w mocy (zmiana tej decyzji odnosi się wyłącznie do terminu wykonania nakazu).
T. N., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 11 kwietnia 2025 r. znak: SKO.OŚ/4170/386/2024. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji w sytuacji, gdy organ ten naruszył art. 7 i art. 9 K.p.a. oraz art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach poprzez przekazanie przez Wójta kompetencji do określenia rodzaju odpadów jakie znajdować się mają na przedmiotowych działkach innemu podmiotowi;
2) błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a polegających na ustaleniu, że na ww. działkach znajdują się odpady o kodzie 17 09 04;
3) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak poinformowania strony o oględzinach nieruchomości, w trakcie których "podmiot prowadzący działalność w zakresie gospodarowania odpadami" miał ustalić rodzaj odpadów zgormadzonych na spornych działkach (jeśli oględziny takie zostały przeprowadzone);
4) niewykonalności zaskarżonej decyzji;
5) naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez brak precyzyjnego określenia w decyzji obowiązku jaki ma być wykonany przez skarżącego;
6) naruszenia Ip. 30, 31 i 40 załącznika do rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, poprzez pominięcie i niezastosowanie;
7) naruszenia rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów, poprzez przyjęcie, że odpady znajdujące się na ww. działkach mogą być zaliczone do odpadów o kodzie 17 09 04;
8) naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez brak rozpoznania i odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów zgłaszanych w odwołaniu.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wójtowi, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu zarzutów skarżący podniósł m.in., że podczas pierwotnego postępowania organy administracyjne przyjmowały, że na działkach zgromadzone zostały:
- odpady o kodzie 17 05 04 lub
- "masy ziemne z gruzem".
Skarżący podkreślił, że ustalenie rodzaju odpadów zgromadzonych na nieruchomości należy do wyłącznej, samodzielnej kompetencji Wójta. Uprawnienie to jest niezbywalne, nie może być przeniesione na inne podmioty w drodze swobodnego uznania organu administracyjnego.
Zdaniem skarżącego Wójt przekazał przyznane mu przez ustawodawcę kompetencje do określenia rodzaju odpadów innemu podmiotowi, bowiem zwrócił się do "podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gospodarowania odpadami", aby ten ustalił jedną z przesłanek wydania decyzji administracyjnej. Według skarżącego oznacza to, że kluczowa przesłanka dla wyniku sprawy, tj. ustalenie rodzaju materiału zgromadzonego na nieruchomości, została rozstrzygnięcia przez inny podmiot niż Wójt.
Skarżący zarzucił, że organ I instancji nie wyjaśnił, dlaczego odstąpił od pierwotnych ustaleń co do rodzaju odpadów jakie mają znajdować się na nieruchomości.
Uzasadnienie decyzji I instancji, zdaniem skarżącego, nie zawiera informacji, aby organ ten przeprowadził jakiekolwiek postępowanie dowodowe w tej sprawie. Nie odwołuje się w tej kwestii do żadnych zdjęć, opinii, oględzin, czy też innego dowodu przeprowadzonego w sprawie. Według skarżącego jedynym powodem dla przyjęcia, że na nieruchomości zgromadzono odpady o kodzie 17 09 04, jest klasyfikacja odpadów przeprowadzona przez "podmiot prowadzący działalność w zakresie gospodarowania odpadami".
Skarżący zarzucił, że w ten sposób organ I instancji nie wykonał wytycznych WSA, a jedynie stworzono pozór realizacji obowiązków nałożonych na organ w ustawie oraz w uzasadnieniu ww. wyroku. Skarżący podkreślił, że autor pisma, na podstawie którego organ I instancji dokonał kwalifikacji odpadów, nie był biegłym w rozumieniu art. 84 K.p.a. Z kolei klasyfikacja odpadów zgodnie z rozporządzeniem nie jest okolicznością faktyczną wymagającą wiedzy specjalistycznej.
Skarżący podniósł, że w sprawie sporządzone dwie opinie. Żadna z tych opinii nie wskazuje, aby na działce z znajdowały się odpady o kodzie 17 09 04, a ich treść oraz pozostały materiał dowodowy nie daje podstaw do takiej kwalifikacji odpadów. Obecne ustalenia rodzaju odpadów zgromadzonych na nieruchomości są również sprzeczne z wcześniejszymi ustaleniami organów obu instancji w tym względzie.
Zdaniem skarżącego dokumentacja fotograficzna stanowiąca załącznik nr 7 do opinii geologicznej wykonana podczas sondowań penetracyjnych nie ujawnia odpadów o kodzie 17 09 04. Na zdjęciach z odwiertów widoczna jest ziemia oraz fragmenty pyłu ceglanego.
Według skarżącego opis z opinii geologicznej, że "W czasie wierceń na przedmiotowych działkach stwierdzono występowanie nasypów antropogenicznych zbudowanych z odpadu tj. odsiewki powstałej w wyniku kruszenia materiału skalnego, asfaltu, betonu i cegły wymieszana z gliną i piaskiem oraz styropianem, geowłókniną i fragmentami pcv." nie odpowiada przyjętej w decyzji klasyfikacji odpadów, natomiast odpowiada odpadom o kodach:
-17 01 01 - Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów,
- 17 01 02 - Gruz ceglany,
- 17 01 03 - Odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia,
- 17 05 04 - Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03.
Skarżący zarzucił, że żaden z organów nie analizuje możliwości, że na przedmiotowych działkach znajdują się odpady o różnych kodach, mimo że na taką właśnie sytuację wskazuje treść opinii geologicznej.
Dodatkowo skarżący sformułował obawę, że "podmiot prowadzący działalność w zakresie gospodarowania odpadami", który określił rodzaj odpadów zgromadzonych na nieruchomości, może być konkurentem skarżącego w działalności gospodarczej w zakresie gospodarowania odpadami. Tymczasem podmioty prowadzące działalność konkurencyjną na tym samym rynku zainteresowane są niekorzystnym dla skarżącego rozstrzygnięciem sprawy.
W przypadku, gdy ww. "podmiot prowadzący działalność w zakresie gospodarowania odpadami", posiada zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami o ustalonym kodzie, jest on osobiście zainteresowany nałożeniem na skarżącego takiego obowiązku, bowiem oznacza to przysporzenie temu podmiotowi potencjalnego klienta i przychodów.
Odnosząc się natomiast do sugerowania przez organy, że prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej wyłącza zastosowanie przepisów rozporządzenia w niniejszej sprawie, skarżący podniósł, że zgodnie z art. 27 ust. 9 ustawy o odpadach, fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej (i jej rodzaju) nie ma wpływu na możliwość przyjęcia przez niego odpadów na potrzeby własne w trybie rozporządzenia.
Dodatkowo skarżący zarzucił, że: "zgodnie z twierdzeniami organu "gdyby powstały nasyp składał się tylko z mas ziemnych" jednocześnie organ przyjmuje inną kwalifikację odpadów niż ziemia".
Skarżący podkreślił, że opis zawarty w opinii geologicznej wskazuje, że na nieruchomości zgromadzono odpady należące do różnych kategorii. Wskazał, że dozwolone jest równoczesne przyjmowanie na nieruchomości odpadów o różnych kodach wskazanych w rozporządzaniu w ilości tam określonej.
W szczególności dopuszczalne jest jednoczesne przyjęcie odpadów o kodzie:
- 17 01 01 - Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów w ilości 0,2 Mg/m2 w ciągu roku (Ip. 30 rozporządzenia)
oraz
- 17 01 02 - gruz ceglany w ilości 0,2 Mg/m2 w ciągu roku
oraz (Ip. 31 rozporządzenia)
- 17 05 04 - Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03 w ilości 0,2 Mg/m2 w ciągu roku. (Ip. 40 rozporządzenia).
Zdaniem skarżącego "organy powinny przeanalizować rzeczywisty stan faktyczny, a nie przyjmować założenie (sprzeczne z zastosowanym kodem odpadów), że na nieruchomości znajduje się masy ziemi".
Skoro organy ustaliły, że nasyp został zlikwidowany, a odpady rozprowadzone na terenie działek za użyciem spychacza gąsienicowego, to powinny określić ile odpadów przypada na 1 m kwadratowy nieruchomości. Ustaleń takich nie wykonano ograniczając się do podania łącznej masy odpadów, a nie masy na 1 metr kwadratowy.
Uzasadniając zarzut niewykonalności decyzji skarżący podniósł, że dwie sporządzone w sprawie opinie podają różne informacje co do ukształtowania terenu istniejącego obecnie oraz istniejącego przed nawiezieniem na niego materiału w 2022 r. W szczególności karty sądy penetracyjnej (załączniki 4.1 - 4.15 opinii geologicznej) przekroje geotechniczne (załączniki 5.1 - 5.3 opinii geologicznej) wskazują inne ukształtowanie terenu niż to określone w opinii geodezyjnej. Organ I instancji rozbieżności tych nie wyjaśnił.
Według skarżącego brak określenia w decyzji wartości pierwotnych rzędnych uniemożliwia egzekucję obowiązku nałożonego na stronę. Organ egzekucyjny na podstawie decyzji nie zna wartości rzędnych jakie mają występować w terenie. Podczas weryfikacji, czy decyzja została wykonana, dla ustalenia wartości rzędnych jaki mają zostać przywrócone, konieczne jest posłużenie się innymi dokumentami niż sama decyzja. Niemożliwym jest stwierdzenie, że decyzja została wykonana bez odwołania się do innego dokumentu zawierającego wartości liczbowe rzędnych terenu.
Skarżący zarzucił, że organ II instancji nie ustosunkował się do ww. zarzutów, podniesionych już w odwołaniu. Skarżący przywołał szereg orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych na poparcie tezy, że brak wypowiedzenia się organu II instancji co do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu winno skutkować uchyleniem decyzji II instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty skargi Kolegium podniosło m.in., że niejednokrotnie postępowanie wyjaśniające w tego typu sprawach prowadzi się właśnie z wykorzystaniem wiadomości specjalnych, poprzez zlecenie biegłym w danej dziedzinie sporządzenia stosownych ekspertyz, opinii czy analiz. Przywołało też wyrok NSA, w myśl którego "organ odwoławczy może szeroko omówić sprawę, może jednak tylko zwięźle się do niej odnieść. Każdy sposób będzie mógł być uznany za zgodny z prawem, o ile tylko będzie z niego wynikało, że organ odwoławczy sprawę rozważył i ocenił decyzję organu I instancji. Innymi słowy, bez względu na sposób odniesienia się do sprawy musi z decyzji organu odwoławczego wynikać, że zbadał czy wskazane przez I-szą instancję rozstrzygnięcie znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie nakazania skarżącemu, na podstawie art. 26 ust. 1, 2, 4 i 6 ustawy o odpadach, usunięcia z terenu działek skarżącego nr [...] i [...] (miejsca nieprzeznaczonego do składowania i magazynowania odpadów) wszystkich odpadów o kodzie 17 09 04 - Zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03, w ten sposób, aby zostały przywrócone pierwotne rzędne terenu, oraz przetransportowania ich do uprawnionych miejsc: odzysku, zbierania lub unieszkodliwiania, poprzez przekazanie bez zbędnej zwłoki ww. odpadów podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami.
Przede wszystkim trzeba podkreślić, co słusznie wskazały i uwzględniły organy obu instancji, że organy i Sąd, orzekając w niniejszej sprawie, były zobligowane do zastosowania się do oceny prawnej zawartej w ww. prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z 20 września 2023 r., sygn. II SA/Kr 790/23. Zarówno bowiem organy administracji, jak i WSA w Krakowie rozpoznając obecnie tę sprawę, są związane treścią art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu zostanie uchylona w prawem określonym trybie lub uległy zmianie przepisy prawa stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 maja 2018 r., sygn. IV SA/Po 348/18 - powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo należy podkreślić, że w myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Powyższe znaczy, że organy i Sąd nie mogą formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 13 lipca 2010 r., sygn. I GSK 940/09).
Art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zatem zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. II FSK 353/16).
I tak, WSA w ww. wyroku sygn. II SA/Kr 790/23 stwierdził, że:
- wbrew stanowisku organów w poprzednio wydanych decyzjach (decyzja Kolegium z 24 marca 2023 r. znak: SKO/OŚ/4170/94/2023), ani z delegacji do wydania rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów (art. 27 ust. 10 ustawy o odpadach), ani z treści samego rozporządzenia, nie wynika, by miało ono zastosowanie wyłącznie do działek budowlanych, a nie do działek rolnych (będących przedmiotem postępowania);
- uprzednia klasyfikacja przez organy spornych odpadów jako odpady o kodzie 17 05 04 - Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, jest niespójna z zamieszczonym w uzasadnieniu decyzji opisem, że "nawieziono masy ziemne z gruzem", co wraz z kategorycznym zaprzeczeniem przez skarżącego, by nawiezione przez niego odpady zawierały gruz, wymaga wyjaśnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Dokonana w niniejszej sprawie przez WSA w Krakowie kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu, a zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.
Sąd stwierdził, że organy prawidłowo rozstrzygnęły kwestię nielegalnego składowania odpadów, a kwestionowane decyzje zostały wydane zgodnie z prawem, po wystarczająco prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Innymi słowy, zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o odpadach.
W sprawie bezsporne jest, że skarżący jest właścicielem ww. działek nr [...] i [...]. Niesporne jest również, że na przedmiotowych działkach w okresie od 14 października do 2 listopada 2022 r. zostały nawiezione przez firmę transportującą odpady [...] odpady w wielkiej ilości (jak ustaliły organy - ponad 11 000 ton - Mg). Następnie teren poddano niwelacji przy użyciu spychacza gąsienicowego na zachodniej części przedmiotowych działek o powierzchni ok. 5 711,5 m2 w taki sposób, że ta część nieruchomości została nadsypana warstwą zanieczyszczonych mas ziemnych o miąższości od ok. 0,5 m do ok 1,8 m (średnia miąższość ok. 1,26 m).
Bezsporne było również, że w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami podmiot [...] posiada wpisy w działach VII (Transportujący odpady) oraz XII (Wytwórca odpadów zobowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów niepodlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów albo pozwolenia zintegrowanego), nie posiada natomiast zezwolenia na zbieranie, przetwarzanie, składowanie ani magazynowanie odpadów na podstawie art. 42 ustawy o odpadach.
Nie było też sporne, że teren przedmiotowych działek nie jest miejscem przeznaczonym do składowania ani magazynowania odpadów. Żaden organ administracji publicznej nie wydał w tym przedmiocie żadnych decyzji zezwalających.
Sporna była po pierwsze kwalifikacja odpadów, według organów 17 09 04. Natomiast zdaniem skarżącego na obecnym etapie postępowania, na przedmiotowych działkach znajdują się odpady o różnych kodach, co ma wynikać z treści opinii geologicznej, a to: 17 01 01, 17 01 02, 17 01 03 oraz 17 05 04.
W konsekwencji, według skarżącego, należało w sprawie zastosować przepisy rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów.
Dodatkowo skarżący zarzucił niewykonalność decyzji, ze względu na rzekomy brak precyzyjnego określenia w decyzji obowiązku, poprzez brak liczbowego określenia w decyzji pierwotnych rzędnych terenu.
Sąd w pełni podziela przyjęte przez organy stanowisko w przedmiocie klasyfikacji odpadów, których dotyczy postępowanie.
Przechodząc do analizy przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie należy wyjaśnić, że z normy art. 26 ustawy o odpadach wynika, iż do zastosowania środka nadzorczego w formie decyzji nakazującej usunięcie odpadów jest konieczne stwierdzenie faktu istnienia odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, a także ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów, tj. ich posiadacza (bądź posiadaczy).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
W myśl natomiast art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach - przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
W art. 26 ustawy o odpadach wyrażono jednoznaczny zakaz składowania lub magazynowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym:
- ust. 1 - posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania;
- ust. 2 - z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami;
(...)
- ust. 3a - decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie;
- ust. 3b - jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna;
- ust. 3c - właściwy organ może zmienić, bez odszkodowania, sposób wykonania decyzji, o której mowa w ust. 2, w przypadku gdy wykonanie decyzji w sposób w niej wskazany okaże się niemożliwe lub może stwarzać zagrożenia dla życia, zdrowia lub środowiska lub inny sposób wykonania jest bardziej racjonalny ze względu na wymagania ochrony środowiska lub ze względów ekonomicznych przy zachowaniu właściwego poziomu ochrony życia, zdrowia ludzi i środowiska;
(...)
- ust. 6 - w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów.
W realizacji normy art. 26 ustawy o odpadach biorą zatem udział trzy podmioty: 1) posiadacz odpadów (czyli zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości) – w tym przypadku skarżący; 2) organ administracji publicznej – w tym przypadku wójt; 3) władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów – w niniejszej sprawie posiadacz odpadów (skarżący) jest jednocześnie władającym powierzchnią ziemi.
Należy w tym miejscu podkreślić, że przewidziany w art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, ciążący na posiadaczu odpadów obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, jest obowiązkiem ciążącym na nim z mocy samego prawa. Posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać go bez wezwania. Jeżeli go nie wykonuje, wkracza z urzędu organ administracji publicznej, nakazując posiadaczowi usunięcie odpadów.
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy i oceniając pod ich kątem poczynione przez organy prawidłowe ustalenia faktyczne, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione określone w art. 26 ustawy o odpadach przesłanki do wydania wobec skarżącego decyzji nakazującej usunięcie odpadów.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że ustalony przez organ I instancji w niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy nie budzi obecnie istotnych wątpliwości. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania przez organ I instancji, po prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z 20 września 2023 r., sygn. II SA/Kr 790/23, podjął on następujące działania celem wyjaśnienia sprawy zgodnie z wytycznymi sądu.
Po pierwsze, zlecił uprawnionemu geodecie pomiar powierzchni nadsypanych działek.
Po drugie, zlecił uprawnionemu geologowi określenie rodzaju oraz masy materiału zdeponowanego na ww. działkach.
Po trzecie, najbardziej kwestionowane przez skarżącego, organ I instancji zwrócił się do podmiotu trzeciego prowadzącego działalność w zakresie gospodarowania odpadami o wskazanie właściwego kodu spornych w niniejszej sprawie odpadów.
Analizując uzyskany tak materiał dowodowy organ I instancji prawidłowo ustalił klasyfikację przedmiotowych odpadów, wystarczająco precyzyjnie określił też zakres nałożonego obowiązku i sposób jego zrealizowania. Ze spójnej bowiem i przekonywującej treści przedłożonego operatu geodezyjnego wynika, że powierzchnia, na którą nawieziono odpady, wynosi ok. 5 711,5 m2, a ich objętość wynosi ok. 4 018 m3.
Należy podkreślić, że wbrew zarzutom skarżącego, wystarczająco dokładna lokalizacja nasypu wykazana została na załącznikach graficznych do ww. operatu. Jak słusznie wskazał organ II instancji, w celu zobrazowania nasypu oraz kontroli pomiarów wykonano sześć przekrojów terenu i odpowiednimi oznaczeniami (kolorami) zaznaczono teren pierwotny, jak też obecne ukształtowanie terenu. Z ww. oznaczeń wyraźnie i czytelnie wynika, o ile teren pierwotny został nadsypany w stosunku do pierwotnego.
Z kolei z przedłożonej opinii wraz ze sprawozdaniem z badań geologicznych wynika jednoznacznie, że na przedmiotowych działkach, w wyniku analizy wyników badania makroskopowego sondą penetracyjną w 15 miejscach na spornej nieruchomości, w każdym z nich stwierdzono: "nasyp niebudowlany (odsiewka, fragmenty cegły, betonu, styropianu, geowłókniny i rur pcv)". W podsumowaniu i wnioskach ww. opinii biegły geolog wskazał, że nasypy antropogeniczne na przedmiotowej nieruchomości zbudowano "z odpadu tj. odsiewki powstałej w wyniku kruszenia materiału skalnego, asfaltu, betonu i cegły wymieszana z gliną i piaskiem oraz styropianem, geowłókniną i fragmentami pcv". Wyliczono masę zgromadzonych odpadów na ok. 11 439,76 Mg.
Nie sposób zatem uznać, jak chce skarżący, że organy błędnie sklasyfikowały rodzaj odpadów zdeponowanych przez skarżącego na jego działkach. Dane dotyczące ww. odpadów, zarówno co do ich rodzaju, jak i położenia, znajdują potwierdzenie w ww. opiniach biegłych, a także wizji z 14 października 2022 r. oraz kontroli WIOŚ w Krakowie oraz pozostałej dokumentacji, w tym fotograficznej.
Oczekiwanie skarżącego, że po nawiezieniu przez niego nielegalnie ponad 11 000 ton odpadów na ponad pół hektara terenu, organ będzie ustalał szczegółowy skład, objętość i wagę każdego m3 hałdy, nie może być uznane za racjonalne i znajdujące oparcie w przepisach prawa.
Co więcej, skoro w 15 punktach na spornym terenie ewidentnie stwierdzono zaleganie w antropogenicznego pochodzenia warstwie zmieszanych z gliną i piaskiem fragmentów cegieł, betonu, asfaltu, styropianu, geowłókniny i pcv, nie budzi najmniejszych wątpliwości, że nie można tych odpadów zakwalifikować odrębnie jako:
- Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów,
- Gruz ceglany,
- Odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia,
- Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03.
Co wyjątkowo wymowne, skarżący żąda obecnie kwalifikacji co najmniej części ww. odpadów jako m.in. gruz betonowy czy gruz ceglany, podczas gdy wcześniej stanowczo zaprzeczał, aby nawiezione przez niego odpady w ogóle zawierały gruz.
Oczywistym jest również, że wykonanie nałożonego obowiązku sprowadza się do przetransportowania nawiezionych odpadów do uprawnionych miejsc: odzysku, zbierania lub unieszkodliwiania, poprzez przekazanie bez zbędnej zwłoki odpadów o kodzie 17 09 04 z terenu ww. działek podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami.
Żądane przez organy przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu należy zatem ocenić jako dyrektywę zgodnego z prawem postępowania skarżącego, a nie konieczność odwzorowania stanu poprzedniego co do każdego kamyczka i grudki ziemi. Tak rozumiany obowiązek nadaje się do wykonania, a także do weryfikacji jego wykonania, bez odnoszenia się do dodatkowych dokumentów, co bezpodstawnie zarzucał skarżący, prowadzący działalność gospodarczą związaną z odpadami.
Sąd zauważa, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają znaczenia podnoszone przez skarżącego zarzuty rzekomego działania przez organy na korzyść podmiotów konkurencyjnych dla skarżącego.
Z kolei zarzuty dotyczące rzekomego przekazania przez organ I instancji kompetencji do określenia rodzaju odpadów innemu podmiotowi, prowadzącemu działalność w zakresie gospodarowania odpadami i brak samodzielnego ustalenia przez organy rodzaju odpadów, Sąd wskazuje, że jest to zarzut nieuzasadniony, bowiem to właśnie organ I instancji - z wykorzystaniem możliwych środków dowodowych, w tym w postaci zwrócenia się poprzez e-mail, k. 93 akt adm., do podmiotu F. o wypowiedzenie się w kwestii zakwalifikowania odpadów wskazanych w treści ww. e-maila - ustalił stan faktyczny, a odpowiedź na ww. e-maila organ I instancji poddał ocenie jak każdy z pozostałych dowodów w sprawie. W tym kontekście zarzut skarżącego, że naruszono art. 10 K.p.a. przez brak zawiadomienia o oględzinach nieruchomości jawi się jako co najmniej niezrozumiały, skoro oględzin nie było.
Na tym właśnie polega rola organów w tego typu sprawach, by ocenić wszystkie dowody we wzajemnym powiązaniu i dokonać kwalifikacji rodzaju lub rodzajów odpadów. Organ II instancji wystarczająco wyjaśnił ww. kwestię, wskazując precyzyjnie na dowody (w szczególności opinie geodety i geologa), na podstawie których ustalono istotne okoliczności sprawy, w tym rodzaj odpadów i zakres obowiązku. Dlatego też pewne różnice pomiędzy opinią geologiczną a opinią geodezyjną w określeniu ukształtowania terenu należy uznać za całkowicie normalne i zrozumiałe, w szczególności wobec dużej powierzchni nieruchomości i ogromnej ilości nawiezionych odpadów. Powyższe różnice w żadnym stopniu nie negują wyprowadzonych przez organy z ww. opinii prawidłowych wniosków.
Podsumowując należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i należycie ustalił stan faktyczny sprawy istotny dla rozstrzygnięcia, a ocena materiału dowodowego przez organ odwoławczy, ponownie merytorycznie rozpoznający sprawę co do istoty, nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. W szczególności zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, w decyzji określono rodzaj, sposób oraz termin usunięcia odpadów. Prawidłowo organy wykluczyły również możliwość zastosowania w sprawie rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów.
Ważne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Kontrolowany akt został wydany przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przeprowadzonym bez istotnych wad procesowych mających wpływ na jego wynik, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 790/23.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych w skardze regulacji K.p.a., ustawy o odpadach, czy rozporządzeń wykonawczych. Organ II instancji wystarczająco ustosunkował się również do mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło