II SA/Kr 806/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel- Ziaja Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa skargę oddala. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. znak: [...] Burmistrz Miasta [...], na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1, 3 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 92, poz. 880 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r., Nr 219, poz. 2229) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r., Nr 228, poz. 2306 ze zm.), wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K., administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, które rosło na terenie będącym w użytkowaniu wieczystym (działka nr [...]) spółdzielni na os. [...] - lecia przed blokiem nr [...], pomiędzy klatką nr [...], a [...] w wysokości 6.956,15 zł. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...].02.2008 r. do organu wpłynął wniosek M. F. w sprawie stwierdzenia wycięcia drzewa na terenie os. [...]- lecia. W trakcie postępowania ustalono, że doszło do usunięcia 1 sztuki drzewa, w wieku powyżej 5 lat, rosnącego na terenie os. [...] - lecia przed blokiem nr [...], pomiędzy klatką nr [...], a [...]. Teren (działka nr [...]), na którym rosło drzewo stanowi własność Gminy [...] i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej. Drzewo zostało usunięte w grudniu 2007 r. przez pracownika służb technicznych Spółdzielni Mieszkaniowej. Usunięcie nastąpiło bez wymaganego przepisami ustawy zezwolenia. Oględziny wykazały, że drzewo posiadało częściowo napowierzchniowy system korzeniowy. Nie stwierdzono oznak jego trwałego uszkodzenia na skutek naturalnych czynników, w tym wichury. Nie zauważono pęknięcia widocznych na powierzchni korzeni, jak również charakterystycznego dla wiatrowałów wyrwanego systemu korzeniowego. Drzewo nie uległo złamaniu. Przedmiotem rozbieżności pozostawała stabilność drzewa. Według opinii Spółdzielni Mieszkaniowej, kilku świadków oraz pracowników ds. technicznych - wierzba na skutek wichury, jaka miała miejsce w dniach [...] grudnia 2007 r. silnie się pochyliła i stwarzała realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Według opinii innych świadków drzewo nie uległo pochyleniu wskutek wichury, była to jego naturalna cecha, rosło pod bliżej nieokreślonym kątem nachylenia. Jako dowód braku naruszenia systemu korzeniowego przez wichurę podano, że pracownicy ds. technicznych przed przystąpieniem do usunięcia drzewa weszli na jego koronę i zaczęli obcinać konary. Takie zachowanie w żadnym wypadku nie byłoby możliwe gdyby drzewo było niestabilne. Dalej organ wskazał, że usunięcie wierzby bez wymaganego zezwolenia zostało kilkakrotnie potwierdzone, czym naruszono art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Istnienie realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia w istniejących budynkach mieszkalnych, na które powołuje się Spółdzielnia Mieszkaniowa, stanowić mogło jedynie przesłankę do zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia opłat za usunięcie drzewa. Spółdzielnia Mieszkaniowa w piśmie z dnia [...].03.2008 r. potwierdza, że usunęła drzewo samowolnie. Nazywa je wiatrołomem jednakże przez wiatrołom należy rozumieć drzewo wywrócone, wyrwane z korzeniami przez wiatr, co zdaniem organu nie zostało wykazane. Spółdzielnia Mieszkaniowa potwierdza, że drzewo było pochylone pod kątem 50° z tendencją do całkowitego wywrócenia. Nie można kwestionować prawdopodobieństwa naruszenia stabilności drzewa przez wichurę, którego mogła nie zauważyć strona skarżąca. Nie kwestionuje się również istnienia prawdopodobieństwa zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W takim jednak przypadku istnieje szereg instrumentów prawnych pozwalających na szybkie i pozbawione jakiejkolwiek opieszałości organu załatwienie sprawy, w tym zwolnienie z opłat za usunięcie drzewa, nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W opisanym stanie faktycznym organ nie miał jednak możliwości oceny sytuacji i stanu drzewa, jego stabilności, stanu zdrowotnego. Wyprowadzone wnioski z opisanego stanu faktycznego sprawy obligują go do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Do jej wyliczenia przyjął następujące stawki i parametry: rodzaj drzewa: wierzba; najmniejszy promień pozostawionego pnia (r): 15 cm; obwód obliczony na podstawie najmniejszego promienia pnia i pomniejszony o 10% (Obw.): 84,78 cm; stawka w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa - wierzby (St): 11,54; współczynnik różnicujący stawkę w zależności od obwodu pnia (Wsp.): 2,37. Zgodnie z zapisami ustawy o ochronie przyrody administracyjna kara pieniężna ustalona w oparciu o powyższe stawki i parametry została ustalona w wysokości 3 krotnej opłaty za usunięcie drzewa na podstawie stawek określonych w rozporządzeniu powołanym na wstępie niniejszej decyzji i parametrów drzewa. Okoliczności, w jakich doszło do usunięcia wierzby nie mieszczą się w enumeratywnie wymienionych przypadkach określonych w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, kiedy to nie wymaga się zezwolenia na usunięcie drzew. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Strona odwołująca zarzuciła, że organ oparł się w rozstrzygnięciu jedynie na zeznaniach świadków, którzy twierdzili, iż drzewo nie było pochylone i nie zagrażało mieszkańcom m.in. J. P. i P. K. Odmówił natomiast waloru dowodowego zeznaniom pracowników skarżącej, gospodarzowi terenu A. W. jak również dwóm mieszkańcom bloku nr [...], którzy stwierdzili, że drzewo było pochylone wskutek wichury. Organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu dlaczego przyjął za wiarygodne zeznania niektórych osób, a co do innych odmówił ich wiarygodności. Nadto wnioskodawczyni M. F., zgłosiła swój wniosek po dwóch miesiącach od czasu wycięcia drzewa. Zdaniem skarżącej jest to spowodowane konfliktem pomiędzy mieszkańcami. W konsekwencji organ naruszył art. 86 ust. 1 p. 4 ustawy o ochronie przyrody, oraz art. 7 i 8 k.p.a. Spółdzielnia Mieszkaniowa, wskazała również na stan zagrożenia stworzony przez przedmiotowe drzewo i brak możliwości uzyskania w odpowiednim terminie zezwolenia od organu administracji publicznej l instancji. Decyzją z dnia [...]r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13.10.2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22.09.2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219, poz. 2229) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy - dokonano wizji w terenie, wysłuchano i zaprotokołowano wyjaśnienia użytkownika wieczystego, przeprowadzono rozprawę administracyjną na której przesłuchano szereg świadków. Organ odwoławczy wskazał na treść art. 83 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody podając, że odpowiedzialność za wycięcie drzewa jest odpowiedzialnością zobiektywizowaną i do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem (usunięciem) drzewa. Istnienie tylko tej jednej przesłanki odpowiedzialności wymaga, aby udowodnienie jej spełnienia nie budziło żadnych wątpliwości. W omawianej sytuacji wątpliwości nie istniały, gdyż przedstawiciel Spółdzielni Mieszkaniowej w wypowiedziach zaprotokołowanych na rozprawie administracyjnej stwierdził, że usunął przedmiotowe drzewo w dniu [...].12.2007 r. Uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa jest jedyną przesłanką zwalniająca od ponoszenia kary za usunięcie drzew. Wygląd i stan zdrowotny drzewa nie mają znaczenia. Nawet na usunięcie drzewa będącego samosiejką, drzewa obumarłego, zniszczonego przez wichurę czy uciążliwego dla otoczenia należy przed jego usunięciem otrzymać zgodę organu l instancji. W świetle powyższego nie ma znaczenia, że należało jak najszybciej usunąć przedmiotowe drzewo z uwagi na stworzony przez drzewo stan zagrożenia, gdyż istnieje szereg instrumentów prawnych pozwalających na szybkie załatwienie sprawy. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w K. wnosząc o uchylenie decyzji i przyznanie kosztów postępowania. Zarzucono decyzji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności ustalenia, czy skarżąca Spółdzielnia była jedynym posiadaczem nieruchomości na której dokonano wycinki, w tym czasie bowiem wielu lokatorów przekształciło swoje prawo w prawo odrębnej własności lokalu. Nie wzięto również pod uwagę interesu społecznego polegającego na usunięciu drzewa zagrażającego zdrowiu lub życiu mieszkańców. Zarzucono formalistyczne podejście do przepisów przejawiające się zwłaszcza w braku uwzględnienia stanu drzewa i stanu zagrożenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jak i decyzja Burmistrza Gminy [...] jest prawidłowa i nie narusza prawa. Organy prowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązkami, wynikającymi z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wydane decyzje odpowiadają zaś wymogom sformułowanym w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, podejmując wszelkie możliwe działania w celu zgromadzenia całego dostępnego materiału dowodowego, na jego podstawie poczyniły wnikliwe ustalenia faktyczne, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, wskazujących na podstawie jakich dowodów organy ustaliły konkretne fakty, a także z jakich przyczyn zgromadzone w sprawie dokumenty zostały obdarzone przymiotem wiarygodności. Stan faktyczny, ustalony w zgodzie z przepisami k.p.a., stał się dla organów podstawą do zastosowania przepisów prawa materialnego, co również uczyniono w sposób prawidłowy. Sąd, nie będąc związany skargą i orzekając w granicach sprawy, nie dopatrzył się również żadnych innych, nie podniesionych w środku zaskarżenia uchybień, o jakich mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sprawa dotyczy nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. W związku z powyższym podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 cyt. ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. W myśl natomiast art. 88 ust. 1 pkt 2) w/w ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Natomiast art. 89 ust. 1 wskazuje, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się, z zastrzeżeniem ust. 5, w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Kategoryczny sposób sformułowania w/w przepisów wskazuje, że odpowiedzialność przejawiająca się w obowiązku poniesienia kary pieniężnej za usunięcie drzewa jest odpowiedzialnością zobiektywizowaną i wyłączyć ją może jedynie uzyskanie wcześniejszego zezwolenia. Poza tym do jej ponoszenia wystarczy wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem (usunięciem) drzewa lub krzewów. W przedmiotowej sprawie fakt usunięcia drzewa przez pracowników strony skarżącej w dniu [...].12.2007 r. nie budził wątpliwości i nie był kwestionowany przez żadną ze stron, w związku z tym organ administracyjny obligatoryjnie zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16.04.2004r. Wysokość tej kary została prawidłowo obliczona zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13.10.2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew ( Dz.U. Nr 2004r. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) Mając zatem na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy oraz zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, zarzuty wyartykułowane w skardze uznać należy za bezzasadne. Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie powoływanie się na treść art. 86 ust. 1 pkt 4) cyt. ustawy, który stanowi że nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych. Przepis ten bowiem nie wyłącza uzyskania przedmiotowego zezwolenia, i odnosi się jedynie do sytuacji, kiedy takowe zezwolenie zostało wydane, na co słusznie wskazywały organy administracyjne w niniejszej sprawie. Powoływanie się zatem przez skarżącą na stan zagrożenia bezpieczeństwa oraz interes społeczny jako przesłanki wyłączające nałożenie kary jest bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowy jest również zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie wskazania posiadacza nieruchomości, na której dokonano wycinki przedmiotowego drzewa, ponieważ ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, sprawuje nad nią władztwo wynikające z tego prawa i jednocześnie dokonała naruszenia prawa, ponieważ pracownicy strony skarżącej zniszczyli drzewo, co negatywnie wpływa na stan środowiska. W związku z tym bezcelowe byłoby ustalanie, którzy z mieszkańców budynków należących do Spółdzielni Mieszkaniowej legitymują się prawem własności wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), w myśl którego w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.