II SA/Kr 817/10

WyrokWSA w Krakowie2011-03-11

Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Mariusz Kotulski, Jan Zimmermann

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości może być wydana, gdy organ nie ustalił prawidłowo zmiany przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości została uchylona, ponieważ organy nie ustaliły prawidłowo zmiany przeznaczenia nieruchomości, porównując obecny plan miejscowy z faktycznym sposobem wykorzystania nieruchomości w okresie braku obowiązywania planu, co jest sprzeczne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. Wzrost wartości nieruchomości powinien być oceniany na podstawie porównania przeznaczenia nieruchomości w nowym planie miejscowym z przeznaczeniem w poprzednim planie, który utracił moc.
Stan faktyczny
Skarżący A.H. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 kwietnia 2010 r. dotyczącą ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości Poręba Żegoty, gm. Alwernia. Decyzja ta utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję Burmistrza Gminy Alwernia z dnia 20 sierpnia 2009 r., która ustaliła opłatę w wysokości 2.531 zł. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące m.in. przedawnienia roszczeń oraz błędów w wycenie nieruchomości i nieprawidłowego ustalenia podstawy prawnej opłaty.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Burmistrza Gminy Alwernia i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędzia NSA Jan Zimmermann Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r. sprawy ze skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Burmistrz Gminy Alwernia decyzją z dnia 20 sierpnia 2009r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 117 ze zm.) oraz art. 104 kpa w związku z § 52 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXVIII/218/2005 Rady Miejskiej w Alwerni z dnia 2 lutego 2005r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu Gminy Alwernia - część A miasto Alwernia sołectwa: Grójec, Kwaczała, Nieporaz, Poręba Żegoty, Regulice (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego nr 213, póz. 1445 z dnia 20 kwietnia 2005r), ustalił w stosunku do A. H. jednorazową opłatę w wysokości: 2.531 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości Poręba Żegoty gm. Alwernia oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o nr "1" o pow. 1.600 m2, objętej w dniu sprzedaży księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Chrzanowie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ l instancji wyjaśnił istotę opłaty planistycznej i warunki niezbędne do jej zastosowania, a także opisał fakt sprzedaży wymienionej wyżej działki stanowiącej własność A. H.. Następnie wskazał, jakie jest obecne przeznaczenie tej nieruchomości w aktualnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego tego terenu, jak też opisał działkę z punktu widzenia jej zagospodarowania, położenia, dojazdu, dostępu do mediów, jak i sąsiedztwa. Organ dokonał porównania przeznaczenia oraz wartości nieruchomości, co do której wymierzana jest opłata planistyczna zarówno przed jak i po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ l instancji wskazał na okoliczność, iż sprawa była już dwukrotnie rozpoznawana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], a w następstwie wytycznych zawartych w decyzji organu odwoławczego z dnia 6 października 2008r. znak: [...] organ l instancji wystąpił do biegłego rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie wątpliwości wskazanych w decyzji kasacyjnej. W piśmie z dnia 12 maja 2009r. rzeczoznawca majątkowy obszernie odniósł się do zasad i sposobu wyliczeń dokonanych w przedłożonych dwóch operatach szacunkowych. W pierwszym rzeczoznawca dokonał wyceny zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji SKO, tj. dokonując podziału nieruchomości stanowiącej jedną działkę ewidencyjną i odrębnej wyceny jej części przeznaczonych w ogólnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na różne cele, wyliczając wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości na kwotę 13.393 zł. W drugim ze sporządzonych przez biegłego operatów, który stanowił podstawę wydania decyzji, biegły podkreślił, że dokonał wyceny nieruchomości składającej się z jednej działki ewidencyjnej, stanowiącej ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia. Rzeczoznawca określił wzrost wartości nieruchomości na kwotę 12.656 zł. Burmistrz podkreślił, że do ustalenia opłaty planistycznej przyjął operat drugi jako korzystniejszy dla strony. Organ wyjaśnił, że dokonał zweryfikowania poprawności pod względem formalnym operatu przyjętego jako podstawę wyceny, z tym że zauważył, iż nie ma możliwości merytorycznego wkraczania w jego zasadność, bowiem nie dysponuje wiadomościami specjalistycznymi. Powtórzono wyniki dokonanych określeń wartości rynkowej nieruchomości wg stanu przed uchwaleniem planu miejscowego, jak i po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym stwierdzono, że wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości wyniósł 12.656 zł, co przy zastosowaniu 20% stawki opłaty planistycznej dało kwotę opłaty w wysokości 2.531 zł. Podkreślono, że wycenę nieruchomości opracowano, biorąc pod uwagę sugestie Kolegium zawarte w decyzji z dnia 6 października 2008r. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. H., który wskazał, że decyzja organu l instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa, jest sprzeczna z postanowieniami zawartymi w akcie notarialnym oraz nie uwzględnia stanowiska wyrażonego w uprzednio wydanej decyzji SKO. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie przedmiotowej sprawy z uwagi na brak jasnej i jednoznacznej podstawy do żądania wniesienia opłaty planistycznej po upływie 3 lat od daty sprzedaży. Odwołujący się podniósł, iż żądanie opłaty planistycznej od niego jest niezasadne, bowiem wskazane w podstawie prawnej przepisy nie wskazują, że opłata ta powinna być pobrana od tego, kto nieruchomość sprzedał. Ponadto odwołujący się zarzucił błędy merytoryczne związane z wyliczeniem wysokości wzrostu wartości nieruchomości. Zwrócił uwagę na niewzięcie pod uwagę przez biegłego znajdującej się na działce infrastruktury, która powoduje obniżenie wartości wycenianej nieruchomości. Wskazał też na brak kompetencji biegłego rzeczoznawcy majątkowego do sporządzania wyceny nieruchomości, koncentrując się głównie na różnicy w wysokości opłaty ustalanej w kolejnych decyzjach organu l instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 27 kwietnia 2010r. znak [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 151-157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami, § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w uprzednio wydanych w sprawie decyzjach stwierdziło, iż organ l instancji miał legitymację do wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu jednorazowej opłaty od wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr "1" obr. [...], w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyjaśniło również słuszność skierowania decyzji do poprzedniego właściciela nieruchomości, czyli do tego, kto zbył nieruchomość po wejściu w życie planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując przy tym poszczególne przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które uzasadniają taki stan rzeczy. Kolegium wskazało na moment wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, jak też na podstawie przepisów prawa i orzecznictwa administracyjnego wykazało czas, w którym organ administracji może prowadzić sprawę o ustalenie jednorazowej opłaty. Ponadto Kolegium, mając na uwadze przepis art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazało, iż operat szacunkowy autorstwa D. K., sporządzony w kwietniu 2007r. nie mógł być wykorzystany w czasie wydawania decyzji Burmistrza Alwerni z dnia [...] czerwca 2008r. z racji na upływ 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Nadto Kolegium wyjaśniło, że jedynie część działki nr "1" zmieniła po wejściu w życie planu swoje przeznaczenie, a co za tym idzie, wzrost wartości nieruchomości dotyczył jedynie jej części, stanowiącej pow. 1.360 m2. W wyniku decyzji kasacyjnej organ l instancji wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów Kolegium co do spornego operatu, będącego podstawą wyceny. W odpowiedzi rzeczoznawca odniósł się do zarzutów Kolegium oraz sporządził dwa elaboraty (datowane na maj 2009r.) stanowiące podstawę do ustalenia opłaty planistycznej. Pierwszy z operatów został sporządzany zgodnie z sugestiami organu odwoławczego, a mianowicie przy uwzględnieniu wzrostu wartości jedynie części nieruchomości, tj. ok. 1.360 m2 (przyjmując, że pozostałe 240 m2 nie zmieniło przeznaczenia), drugi natomiast uwzględnia wzrost wartości nieruchomości jako całości. Kolegium wskazało na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010r, sygn. akt P 58/08 i stwierdziło, że w świetle tego wyroku należy uznać, że znaczenie dla ustalenia wysokości opłaty w związku ze zmianą jej wartości z uwagi na zmianę przeznaczenia w mpzp ma wzrost wartości nieruchomości jedynie w tej części, która objęta jest zmianą przeznaczenia w planie. Niemniej jednak Kolegium po przeanalizowaniu akt sprawy przychyliło się do stanowiska organu l instancji, gdzie przyjęto jako dowód w sprawie operat szacunkowy uwzględniający wzrost wartości nieruchomości jako całości, bowiem jest to korzystniejsze dla strony postępowania. Kolegium ustaliło, że umowę przeniesienia własności zawarto w dniu 20 września 2006r., a zatem po wejściu w życie uchwały Rady Gminy w sprawie planu miejscowego. Poprzedni plan miejscowy utracił moc z dniem 31 grudnia 2003r. i dopiero na mocy w/w uchwały przedmiotowa nieruchomość znalazła się w części o powierzchni 1.360 m2 na terenach oznaczonych symbolem MRj.02 (tereny zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej), natomiast pozostała część działki w powierzchni 240 m2 znajduje się w terenach rolniczych oznaczonych symbolem 5.R.01. Zdaniem Kolegium, obliczając opłatę planistyczną, słusznie organ l instancji powołał się na § 50 ust. 3 rozporządzenia, w myśl którego - w przypadku gdy przed uchwaleniem obowiązującego planu miejscowego nie obowiązywał plan miejscowy lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy określaniu wartości nieruchomości dla celów, o których mowa w ust. 1, przyjmuje się faktyczny sposób wykorzystywania nieruchomości przed uchwaleniem tego planu. Organ l instancji wyjaśnił, że na dzień zbycia nieruchomość przedmiotowa działka stanowiła użytki rolne. Kolegium wskazało, że w świetle operatu szacunkowego z maja 2009r. stanowiącego główny dowód w sprawie wartość rynkowa nieruchomości będącej przedmiotem umowy sprzedaży, z uwzględnieniem aktualnego jej przeznaczenia wyniosła 17.808 zł, a zatem uwzględnia aktualne trendy wzrostowe cen nieruchomości. Z kolei wartość przed uchwaleniem planu wyniosła 5.152 zł. Rzeczoznawca majątkowy przy opracowaniu operatu szacunkowego opierał się na faktycznym sposobie wykorzystania nieruchomości przed uchwaleniem planu. Ponadto nieruchomość sprzedana została za cenę 30.000 zł, a więc wyższą aniżeli wartość nieruchomości oszacowana przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym dalsze obliczenia wysokości opłaty zostały uznane przez Kolegium za prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. H., zarzucając, że Kolegium nie rozpatrzyło zarzutów postawionych w odwołaniu, a ponadto, że nastąpiło ustawowe przedawnienie roszczeń. Skarżący zakwestionował wycenę nieruchomości dokonaną przez rzeczoznawcę i podniósł, że zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przedawnienie roszczenia o uiszczenie opłaty planistycznej z mocy prawa następuje po upływie 5 lat od dnia wejścia w życie planu, a w/w plan miejscowy wszedł w życie z dniem 20 maja 2005r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie -w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji podlegają uchyleniu, lecz z innych powodów niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy, a jej wysokość nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. W myśl art. 37 ust. 1 ustawy wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży. Obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje dotyczą ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości Poręba Żegoty gm. Alwernia oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o nr "1" o pow. 1.600 m2. Dlatego należy przedstawić kwestię obowiązywania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w gminie Alwernia. Plan zagospodarowania przestrzennego gminy Alwernia zatwierdzony uchwałą nr XLII/221/93 Rady Gminy Alwernia z dnia 5 sierpnia 1993r. utracił moc z dniem 31 grudnia 2003r. z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony na mocy uchwały Nr XXVIII/218/2005 Rady Miejskiej w Alwerni z dnia 2 lutego 2005r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu Gminy Alwernia - część A miasto Alwernia sołectwa: Grójec, Kwaczała, Nieporaz, Poręba Żegoty, Regulice. Uchwała ta została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego nr 213, poz. 1445 z dnia 20 kwietnia 2005r., a więc, stosownie do § 55 uchwały, postanowienia planu weszły w życie 21 maja 2005r. Zatem w okresie od 1 stycznia 2004r. do 20 maja 2005r. działka o nr "1" nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Bezspornym w kontrolowanym postępowaniu było, że przedmiotowa działka została zbyta przez skarżącego 20 września 2006r. za cenę 30.000 zł, a umowę przeniesienia własności zawarto w wykonaniu umowy sprzedaży warunkowej z 16 sierpnia 2006r. Skoro zaś zbycie nastąpiło po wejściu w życie miejscowego planu i równocześnie przed upływem pięciu lat od dnia w którym stał się obowiązujący, to uznać trzeba, że wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości było uzasadnione. Zgodnie bowiem art. 37 § 3 ustawy roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 3, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące, a termin ten, stosownie do art. 37 ust. 4, ma odpowiednie zastosowanie w przypadku wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem bądź zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Za niezasadny należy uznać zarzut skargi o przedawnieniu roszczeń gminy z tytułu jednorazowej opłaty, ponieważ dla wymierzenia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 wystarczające jest wszczęcie postępowania w tej sprawie przez właściwy organ przed upływem pięciu lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2007r. sygn. akt II OSK 935/06, Lex Polonica nr 2118257). Zatem, jeżeli postępowanie zostało wszczęte w terminie pięciu lat od uchwalenia planu, to upływ pięciu lat nie powoduje przedawnienia roszczenia o opłatę. Natomiast przyjęcie, iż w terminie pięcioletnim od dnia wejścia w życie planu miejscowego wystarczy wszcząć postępowanie w sprawie renty planistycznej (a nie wydać ostateczną decyzję ustalającą), nie oznacza wcale, że organ może prowadzić postępowanie bez ograniczeń czasowych, gdyż organy administracji publicznej załatwiają sprawy w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a stronom przysługują środki prawne służące ich dyscyplinowaniu. Jednakże późniejsze wydanie decyzji o ustaleniu renty planistycznej nie pogarsza sytuacji prawnej właściciela nieruchomości, albowiem renta zawsze odnosi się do konkretnych wartości nieruchomości z dnia jej sprzedaży (tak: WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 2 października 2009r., sygn. akt II SA/Po 812/08, Lex Polonica nr 2321869). Podstawą ustalenia w stosunku do skarżącego wysokości opłaty było przyjęcie przez organy obu instancji, że dopiero aktualny miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sprawił, że przedmiotowa nieruchomość znalazła się w części o powierzchni 1.360 m2 na terenach oznaczonych symbolem MRj.02 (tereny zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej), natomiast pozostała część działki w powierzchni 240 m2 znajduje się w terenach rolniczych oznaczonych symbolem 5.R.01. Zatem organy przyjęły, że w okresie od 1 stycznia 2004r. do 20 maja 2005r. nieruchomość skarżącego miała inne przeznaczenie niż w uchwalonym planie, nie biorąc pod uwagę tego, jakie było przeznaczenie przedmiotowej działki w planie zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z dniem 1 stycznia 2004r. Dla ustalenia, czy nastąpiła zmiana przeznaczenia nieruchomości organy porównywały przeznaczenie działki w uchwalonym planie i faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości z okresu, gdy nie była ona objęta żadnym planem. W ocenie Sądu przedstawiony wyżej sposób ustalenia, czy nastąpiła zmiana przeznaczenia działki był błędny. W tym miejscu wskazać należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010r., sygn. akt P 58/08, w którym Trybunał stwierdził, że art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim wzrost nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że brak aktywności gminy w uchwalaniu lub zmianie planu przy jednoczesnym pobraniu opłaty w sytuacji gdy nowo uchwalony plan nie zmienił w istocie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania w stosunku do poprzednio obowiązującego, wygasłego planu, prowadzi do zróżnicowania, które nie jest w żaden sposób uzasadnione. Trybunał wskazał, że "sytuacja właścicieli nieruchomości położonych tam, gdzie na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nowe plany miejscowe uchwalono po wygaśnięciu starych, różni się od sytuacji innych właścicieli nieruchomości położonych tam, gdzie, zgodnie z ustawą, nowe plany zastąpiły stare w trakcie ich obowiązywania. Dochodzi tu do zróżnicowania sytuacji właścicieli nieruchomości pod względem zaistnienia związku między uchwaleniem planu, a wzrostem wartości zbywanej nieruchomości i w efekcie pobraniem przez gminę opłaty. Celem, który można uznać za właściwy, przewidywanym przez ustawodawcę, jest powiązanie uchwalenia miejscowego planu ze wzrostem wartości nieruchomości i, w założeniu również, ceny jej zbycia. Uzasadnione wtedy jest osiągnięcie korzyści zarówno przez sprzedającego, jak i przez gminę, która do wzrostu wartości się przyczyniła. Brak aktywności gminy w uchwalaniu lub zmianie miejscowego planu przy jednoczesnym pobraniu opłaty w sytuacji, gdy nowo uchwalony plan nie zmienił w istocie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania w stosunku do poprzednio obowiązującego, wygasłego planu, prowadzi do zróżnicowania, które nie jest w żaden sposób uzasadnione". Trybunał stwierdził ponadto, że "właściciele nieruchomości nie mogli spodziewać się sytuacji, w której gminy posiadające miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego doprowadzą do utraty ich mocy na skutek zaniedbania w prowadzeniu polityki przestrzennej na swoim obszarze. Nie powinni oni ponosić negatywnych konsekwencji nieobowiązywania planu miejscowego z powodu zaniechania działań przez władzę lokalną. A tak właśnie dzieje się wskutek działania zaskarżonego przepisu art. 37 ust. 1 ustawy". Wzrost wartości nieruchomości powinien być rozpatrywany jako skutek uchwalenia nowego planu miejscowego bezpośrednio po poprzednim, a nie jako efekt utraty ciągłości planowania i stworzenia sytuacji okresowego braku jakiegokolwiek planu z jego konsekwencjami w zakresie opłat. Przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma walor powszechnie obowiązujący. Ustalając zatem, czy nastąpił wzrost wartości nieruchomości, organ musi przede wszystkim ustalić, jakie było przeznaczenie gruntów w planie poprzednio obowiązującym oraz w nowo uchwalonym. Dopiero porównując to przeznaczenie, będzie można ustalić, czy wartość nieruchomości rzeczywiście wzrosła na skutek uchwalenia nowego planu. W rozpatrywanej sprawie organy administracji nie poczyniły takich ustaleń, lecz orzekły na podstawie takiej wykładni art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. O wadliwości ustaleń organów świadczy również treść wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego gminy Alwernia z dnia 22 listopada 2010r. (k. 42 akt sądowych). Z dokumentu tego wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z dniem 1 stycznia 2004r., "działka nr "1" położona w miejscowości Poręba Żegoty znajdowała się częściowo ok. 0,14 ha w terenach wyznaczonych do zabudowy zagrodowej mieszkaniowej i jednorodzinnej i usługowej oznaczonych na rysunku planu symbolem ZMR, pozostała część - obszary ekologiczne oznaczone na rysunku planu symbolem E". Zatem nawet pobieżne porównanie przeznaczenia przedmiotowej działki w poprzednim i obecnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wskazuje, że przeznaczenia te wykazują znaczne podobieństwa. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy zobowiązane będą do ustalenia, czy nastąpiła zmiana przeznaczenia przedmiotowej działki z uwzględnieniem przedstawionej wyżej wykładni przepisów ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza z uwzględnieniem przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego gminy Alwernia, który utracił moc z dniem 31 grudnia 2003r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a ppsa oraz art. 135 ppsa orzekł jak punkcie .pierwszym sentencji wyroku. Stosownie zaś do art. 152 ppsa Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło