II SA/Kr 852/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 3.03. 2003 r Nr : [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala I SA/KR 852/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 3 marca 2003 r znak. [...] , Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania W. M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2002r Nr [...] orzekającą o wymeldowaniu W. M. z pobytu stałego przy ul. [...] w [...] . W podstawie prawnej decyzji Wojewody powołano przepisy art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r Nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji Wojewody wskazano następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. W. M. – P. złożyła wniosek o wymeldowanie swego brata W. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w [...] , podnosząc, iż w lokalu tym od 16 lat nie mieszka a przebywa w [...] gdzie ma stałe zatrudnienie. Prezydent Miasta S. –K. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r, orzekł o wymeldowaniu W. M. z pobytu stałego pod powyższym adresem przyjmując, że zachodzi przesłanka wymeldowania przewidziana częścią pierwszą art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z uwzględnieniem stanu prawnego będącego następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r ogłoszonego w Dz. Ustaw Nr 78, poz. 716, w postaci opuszczenia stałego miejsca pobytu bez wymeldowania. Organ ustalił, odwołując się do zeznań W. M. –P., H. K. - kuzynki i E. F., że W. M. od kilkunastu lat nie mieszka w tym lokalu, nie ma w nim żadnych rzeczy osobistych, a sporadycznie i na krótko odwiedza mieszkającą pod tym adresem matkę oraz, że był także w dzień wyborów samorządowych. Ustalił również organ, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Odnosząc się do wyjaśnień W. M., że siostra utrudnia mu dostęp do spornego lokalu, wskazał organ, iż sam zeznał, iż na drodze prawnej nie dochodził swych praw. Wyjaśniono także, że podnoszona przez W. M. okoliczność, iż jako figurujący na przydziale domownik nie utracił uprawnień do lokalu nie ma doniosłości prawnej w kwestii wymeldowania. W odwołaniu od tej decyzji, W. M. podnosił, że nie opuścił lokalu dobrowolnie i na stałe. Wskazał, że w 1989 r siostra wymieniła zamki i pozwolono mu zabrać rzeczy osobiste. W obszernym odwołaniu opisywał relacje i konflikty rodzinne połączone także z interwencją policji oraz ustosunkowywał się do zeznań świadków. Zdaniem odwołania naruszono przepisy art. 7 i 77, gdyż uzasadnienie oparte jest na fałszywych zeznaniach wnioskodawczyni i świadków, a decyzja lekceważy jego oświadczenie, że wykonuje pracę zawodową poza miejscem stałego pobytu, oraz że nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie i na stałe. Wskazując na motywy podjętego przez siebie rozstrzygnięcia Wojewoda [...] ponownie przytoczył stan prawny regulujący w świetle części pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki wymeldowania z pobytu stałego, w postaci opuszczenia bez wymeldowania miejsca zameldowania na pobyt stały. Wskazano, że fakt nieprzebywania w lokalu znajduje potwierdzenie w dowodach osobowych, a także w treści odwołania, w którym akcentuje się właśnie liczbę odwiedzin i potwierdza brak dostępu do lokalu. Długotrwałość tego okresu, podczas którego W. M. nie podejmował środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w korzystaniu z lokalu, dowodzi iż jego opuszczenie należy traktować jako dobrowolne. Odniesiono się także do zarzutu, że pobyt w Warszawie jest związany z wykonywana pracą i ma charakter czasowy. Przywołując przepis art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, wskazano, że pobyt w [...] utracił charakter pobytu czasowego, na co wskazuje długoletni czas przebywania poza miejscem stałego pobytu oraz wyjaśnienia odwołującego się według, których nie ma w miejscu stałego zameldowania żadnych rzeczy osobistych. Powyższe okoliczności zdaniem Wojewody uzasadniały podjęcie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na powyższą decyzję, złożył W. M., z wnioskiem o jego uchylenie. Skargę oparto na zarzucie naruszenia prawa. Skarżący przyznaje, że od 1987 pracuje w [...] , oraz że od końca 1989 r nie ma dostępu do mieszkania, gdyż W. M. P. wymieniła zamki jeszcze w poprzednim mieszkaniu oraz, że nie dysponuje kluczami do lokalu. Przyznaje także, że nie ma kluczy do obecnego lokalu przy ul. [...] . Jednakże zdaniem skarżącego decyzja narusza przepisy art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przepisy art. 90 § 2, 7, 77 i 79 kpa oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP. Uzasadniając te zarzuty, skarżący podniósł wadliwą ocenę materiału dowodowego, przy przyjęciu dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, obszernie opisując konflikty z W. M. –P., na tle nadużywania przez nią alkoholu. Zdaniem skarżącego organy pominęły przytoczone przez skarżącego opisanie bezprawnych czynów W. M. –P. i jej męża i wyjaśnił, że nie podejmował czynności prawnych o przywrócenie swobody w korzystaniu z lokalu, gdyż nie chciał sprawie nadawać rozgłosu. Podnosił, że o rozprawie 29.11.2002, na której przesłuchano wnioskodawczynię nie był powiadomiony, a nie dane mu było zadawać pytania świadkom, których zeznania są kłamliwe. Wskazywał także, że po wydaniu decyzji organ I instancji odmawiał mu podania adresu miejsca zamieszkania świadka E. W. – J.. Skarżący podnosił, że dążąc do utrzymania stanu zameldowania, zmierza do zabezpieczenia spokojnego bytu chorej Matce, a ocena dowodów przez organ jest dowolna. W uzupełnieniu skargi pismem z [...] .04.2003 r skarżący sprostował zawarte w niej twierdzenia, a w szczególności, że nie do 1990 lecz do 2000 r często nocował w lokalu, oraz że nie w 1990 lecz w 2000 r - w lokalu przy ul. [...] siostra uderzyła go w twarz. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed tą datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270): sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - DZ.U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na tej płaszczyźnie kontroli skarga nie jest uzasadniona. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego, przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), jeszcze brzmiał, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przepis art. 15 ust. 2 określał zatem w części pierwszej przesłanki, których kumulatywnie spełnienie dawało podstawę do wymeldowania: utratę uprawnienia do przebywania w lokalu (art. 9 ust. 2) i opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Jednakże przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 r. Z tym dniem opublikowany został bowiem (Dz.U. z 2002 Nr 78, poz. 716) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r sygn. K.20/01/OTK-1 2002/3/34) stwierdzający niezgodność tego przepisu ze wskazanymi wyrokami Trybunału przepisami Konstytucji RP. Mimo zatem, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 15 ust 2 w brzmieniu swej pierwszej części odwoływał się do art. 9 ust. 2 (który już nie obowiązywał), doniosłość prawną dla oceny przesłanki wymeldowania pobytu stałego na podstawie tego przepisu, miała tylko okoliczność faktyczna, polegająca na stwierdzeniu, czy osoba zameldowana na pobyt stały, opuściła miejsce pobytu stałego bez zameldowania. Instytucja wymeldowania (zameldowania) nabyła charakteru wyłącznie rejestrującego stan faktyczny, oderwany od istnienia lub nie istnienia podstaw prawnych do przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust.1). Stałe przebywanie oznacza zaś jak to wyjaśniono już w orzecznictwie naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 2001.05.14 V SA 1496/00 - Lex. Nr 54454) skoncentrowanie w danym miejscu swoich interesów osobistych i majątkowych, a więc ulokowanie swego centrum życiowego. Podstawą wymeldowania z pobytu stałego, stanowi opuszczenie (bez wymeldowania) tego centrum. Aktualnie nadal jest ukształtowane orzecznictwo NSA wykładające przesłankę opuszczenia mieszkania przez pojęcie dobrowolności tej czynności (por. np. wyrok NSA z 2002. 08.22 V SA 108/10 -Lex. Nr 49954). Równocześnie jednak orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowało - podzieloną przez obecny skład rozpatrujący sprawę- regułę, że za równoznaczną z opuszczeniem - w rozumieniu art. 15 ust. 2 - lokalu, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale i taką sytuację, gdy osoba dotychczas zameldowana została z lokalu usunięta, nie jest do niego dopuszczona, a nie skorzystała ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu ( por. np. wyroki NSA z 12.04.2001 V SA 3078/00 - Lex. Nr 78937 czy z 2000.04.18 V SA 1424/99 - Lex N. 79243). Skarżący akcentując w swej skardze, że z poprzedniego lokalu został, usunięty i wymieniono zamki, a do lokalu, w którym obecnie był zameldowany nie ma dostępu, bo nie ma kluczy, zarazem w skardze wyjaśnia z jakich przyczyn, nie podjął kroków prawnych umożliwiających mu na swobodny dostęp i na korzystanie z lokalu miejsca zameldowania na pobyt stały, ograniczając się do zgłoszenia zdarzenia policji. Jest niekwestionowane, iż taki stan jest wieloletni. Każdy człowiek w jakimś miejscu koncentruje swe sprawy życiowe. Jeżeli skarżący przez wiele lat, pod adresem miejsca stałego zamieszkania nie koncentrował swych spraw życiowych, a w skardze swe pobyty określa jako odwiedziny matki, to w świetle powyższych stwierdzeń, organy obu instancji miały pełne przesłanki do przyjęcia, iż opuścił on lokal przy ul. [...] bez wymeldowania, gdyż nie podjął w swoim czasie możliwych prawnych kroków, by przywrócić pobytowi w tym lokalu, charakter miejsca koncentracji swych życiowych spraw. Z treści skargi wynika, iż dążąc do utrzymania zameldowania na pobyt stały, skarżący zmierza do ułatwienia sobie kontaktów z matką i kontroli zachowań siostry i jej rodziny wobec matki. Jak wyżej podkreślono wymeldowanie ma charakter rejestracyjny, a jego brak nie pozbawia skarżącego tych ewentualnych uprawnień jakie wynikają z więzi rodzinnej, chronionej kodeksem cywilnym przy przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Te okoliczności nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z punktu widzenia przesłanek do jej podjęcia. Podnoszone uchybienia proceduralne nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a sama skarga nie wskazuje na czym miałyby polegać skoro sam skarżący przyznaje okoliczności faktyczne uzasadniające zaskarżone rozstrzygnięcie. Przedmiotem sprawy było wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego pod adresem w Skarżysku Kamiennej, a nie z pobytu czasowego w Warszawie, gdzie od 16 lat pracuje. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i :dowodach osobistych określa przesłanki, kiedy powstaje obowiązek zameldowania się na pobyt stały, osoby zameldowanej na pobyt czasowy przebywającej w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż dwa miesiące i odwołanie się w skardze do jego treści jest bezprzedmiotowe. Istotę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło ustalenie, czy skarżący przebywa lub czy opuścił miejsce stałego pobytu pod adresem stałego zameldowania i takie ustalenie zostało poczynione, co uzasadniało rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.