II SA/Kr 855/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Beata Łomnicka SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 2 czerwca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania skargę oddala. Starosta [...] postanowieniem z 15 marca 2017 r. znak: [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zawiesił postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzja własną Nr [...] z dnia 15 lutego 2007 r. znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla zamierzenia obejmującego "rozdział wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalno - handlowym na działce Nr [...] położonej przy ulicy [...] w D. T. ". Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego na to postanowienie przez G. K. Wojewoda postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 ze zmianami) - zwanej dalej k.p.a. oraz art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane (Dz.U.2016.290 j.t. ze zmianami) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia przywołano art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., który nakazuje zawieszenie postępowania administracyjnego w razie śmierci strony, jeżeli wezwanie spadkobierców do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe - a te według tut. Organu nie zachodzą, co zostanie wykazane poniżej. Wskazano również na treść art. 10 k.p.a. tj. zapewnienie czynnego udziału stronom w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek ten organ powinien realizować od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego przez zawiadomienie wszystkich stron o wskazanej czynności. W okolicznościach tej sprawy w toku postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] [...] z dnia 15 lutego 2007 r. znak: [...], zmarła w dniu 30 grudnia 2016 r. jedna ze stron w nim biorących udział - C. B., która wystąpiła ze stosownym podaniem, inicjując to postępowanie. Zmarła działała przez pełnomocnika - G. K.. Wobec śmierci swojej mocodawczyni, po wezwaniu przez organ pierwszej instancji G. K. do przedłożenia dokumentu do dalszego występowania w tym postępowaniu na prawach strony, oświadczyła, że jest wraz z mężem spadkobiercą po C. B. i poinformowała o złożeniu w Sądzie Rejonowym w D. T. wniosku o stwierdzenie nabycia spadku - na potwierdzenie załączając za pismem z 7 lutego 2017 r. zaświadczenie Sądu Rejonowego w D. T. z 7 lutego 2017 r. Sygn. akt I Ns [...], oraz akt notarialny z 12 września 2012 r Repertorium A Numer: [...], w formie której został sporządzony testament zawierający oświadczenie o powołaniu do całości spadku J. K. i G. K.. Jak wynika z treści art. 1025 § 2 k.c., domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Natomiast względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). Niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania posiadania interesu prawnego w sprawie przy braku dokumentu stwierdzającego nabycie spadku (prawomocnego postanowienia sądu powszechnego lub aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza), bowiem ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawa dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania. Starosta [...] prawidłowo zastosował dyspozycję art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., przy istotnej dla tej sprawy okoliczności, że to postępowanie wznowieniowe toczy się z inicjatywy zmarłej. Kluczowe dla dalszego bytu tego postępowania jest ustalenie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości następców prawnych po C. B., którzy wyrażą wolę co do kontynuowania postępowania. Opisane wyżej postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G. K. z powodu < rażącego złamania art. 1025 § 2 k. c. art. 1027 k. c. w związku z art. 28 k.p.a. art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. w związku z art. 941 k. c. < czynów wypełniających znamiona wykroczeń określonych w art. 66 § 1 k. w. i art. 107 k.w, < zastosowania dyspozycji art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. przy istotnej dla tej sprawy okoliczności braku przez T. G. zdolności prawnej art. 941 k. c. praw władania własnością [...] [...] Zdaniem skarżącej "w celu matactwa i uniknięcia odpowiedzialności Organy I i II instancji szeroko stronniczo interpretują sprawy naszego dziedziczenia, rażąco mataczą pomijając prawa innych spadkobierców Nieruchomości Gruntowej [...], [...] w D. T. ". Skarżąca wniosła "o ustalenie całości kosztów postępowania zainicjowanego w 2007 r. przez T. G. w celu obciążenia jej, nawiązkę w wysokości 100 000 złotych przynależną zmarłej C. B. przesłać na Szpital w D. T. (...)". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 3 września 2017 r. strona skarżąca podniosła, że postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt I [...] (którego odpis dołączono do pisma) Sąd Rejonowy w D. T. Wydział I Cywilny stwierdził, że spadek po C. B. nabyli na podstawie testamentu notarialnego J. K. i G. K. - po 1/2 części. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy. Zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Nie budzi wątpliwości stan faktyczny, na kanwie którego zapadło zaskarżone postanowienie. W trakcie postępowania jego strona C. B. zmarła, pozostawiając testament. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy w takiej sytuacji konieczne jest zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., czy też można dopuścić do udziału w postępowaniu spadkobierców testamentowych przed wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Dla oceny tej kwestii kluczowe są dwa przepisy. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zgodnie zaś z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105). Od razu należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie postępowanie nie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe, ani też nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 30 § 5 k.p.a. (spadek nieobjęty). W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy organy obu instancji prawidłowo uznały, że konieczne jest zawieszenie postępowania. Słusznie w tym kontekście przywołano art. 1027 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Trzeba zwrócić przy tym uwagę, że - jak wynika z aktu zgonu C. B. - jej mąż K. B. żyje. Należy on do kręgu spadkobierców ustawowych, mógł kwestionować testament sporządzony przez żonę, bądź też w trakcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku mógł przedstawić inny (późniejszy) testament. Należało więc uznać, że do czasu przedstawienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia zachodzi okoliczność wskazana w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe. W tym miejscu należy przywołać rozważania zawarte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 października 2014 r., sygn. I OSK 432/13 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query): "Wskazać wypada, że będący podstawą prawną zaskarżonego postanowienia, art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105). Zgodzić się wprawdzie trzeba w tym miejscu ze skarżącą, że przepis ten nie zawiera w swej treści wymogu, by ustalenie spadkobiercy (-ów) zmarłej strony następowało w sposób formalny. Należy jednak zwrócić uwagę, że instytucja spadkobiercy jest instytucją prawa cywilnego, a w związku z tym powinna być wykładana - zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Chociaż zatem spadkobranie następuje z chwilą otwarcia się spadku, czyli z momentem śmierci spadkodawcy, to jednak – jak słusznie na to zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki - w myśl art. 1027 k.c. - względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Skład orzekający podziela przy tym w pełni stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r. (sygn. akt I SA 142/00, ONSA 203, Nr 2, poz. 64), że następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy bowiem do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1025 § 2 k.c.)". Na szczególną sytuację spadkobierców testamentowych zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 24 września 2008 r. II SA/Bd 510/08 (również dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych): "W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji uzyskał informację z Sądu Rejonowego w W., że nie toczyło się postępowanie spadkowe po zmarłej M. D. Tym samym nie nastąpiło ustalenie kręgu spadkobierców w sposób przewidziany prawem i nie można jednoznacznie przyjąć, że tylko G. O. - osoba wskazana jako wyłączny spadkobierca w testamencie M. D. z dnia 13 maja 2002 r. - jest spadkobiercą ww. zmarłej. Niezależnie od tego, że organ administracji nie jest właściwy do samodzielnego ustalenia kręgu spadkobierców należy zwrócić uwagę, iż w okresie pomiędzy sporządzeniem testamentu (13 maja 2002 r.) śmiercią (24 listopada 2006 r.) M. D. mogła sporządzić inny testament, określający inny krąg spadkobierców, w tym dopuszczający do spadkobrania osoby wydziedziczone w testamencie z dnia 13 maja 2002 r. Możliwe jest także w postępowaniu spadkowym zakwestionowanie testamentu i ustalenie kręgu spadkobierców według zasad dziedziczenia ustawowego". Podzielając to stanowisko należało zaskarżone postanowienie ocenić jako prawidłowe. Jednocześnie przypomnieć należy, że po przedstawieniu prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po zmarłej stronie organowi prowadzącemu postępowanie administracyjnej organ ten podejmie zawieszone postępowanie i będzie prowadził je w dalszym ciągu. Odnosząc się do zarzutów skargi należy przypomnieć, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy - co w niniejszym przypadku oznacza, że ma kompetencje jedynie do badania postanowienia o zawieszeniu postępowania na skutek śmierci C. B.. Wszelkie inne kwestie leżą poza granicami sprawy i nie mogą być przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Dotyczy to zwłaszcza podnoszonych w skardze kwestii spadkowych po L. G. czy też zarzucanych organu obu instancji oraz T. G. matactw. Nie jest również możliwe zasądzenie w tym postępowaniu od T. G. (która jest uczestniczką postępowania) jakichkolwiek kosztów, w tym zasądzenie kwoty [...]zł na rzecz szpitala w D. T. jako nawiązki. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do zasądzania nawiązek. Biorąc powyższe pod uwagę należało oddalić skargę wniesioną w niniejszej sprawie jako bezzasadną - na podstawie art. 151 p.p.s.a.