II SA/Kr 863/05

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi V.V. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego - skargę oddala - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005r., sygn. akt:[...] po rozpatrzeniu odwołania V.V. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r., nr[...] orzekającej o przyznaniu zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2005 roku na stałe w kwocie 144,50 zł miesięcznie, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 6, art. 8, art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji ustalił, iż V.V. jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu niepełnosprawności oraz że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodziną. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wnioskodawczyni wskazała, że winna otrzymywać wyższy zasiłek albowiem przyznana kwota nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest merytorycznie prawidłowa, co skutkuje utrzymaniem jej w mocy. Podniesiono, że w myśl przepisu art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 póz. 593 z zm.) zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie, 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2 ustawy). Wskazano, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że V.V. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 27 kwietnia 2005r. wynika, że strona prowadzi gospodarstwo domowe wraz z rodziną której łączny dochód wynosi 686 złotych miesięcznie. Okoliczność wspólnie prowadzonego gospodarstwa nie budziła wątpliwości w dniu przeprowadzenia wywiadu, pod którego protokołem strona złożyła podpis. Ponadto z punktu widzenia ustalania dochodu na podstawie ustawy o pomocy społecznej istotne znaczenie ma okoliczność prowadzenia gospodarstwa domowego, niezależnie od faktu, czy osoby prowadzące to gospodarstwo stanowią rodzinę w rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Ustawa o pomocy społecznej wprowadza bowiem w art. 6 pkt 14 dla potrzeb jej stosowania definicję rodziny, zgodnie z którą pod tym pojęciem rozumie się - osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Oznacza to, że wskazane powyżej kryteria faktyczne mają znaczenie dla ustalenia liczby osób w rodzinie oraz wysokości dochodu. W myśl art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". W konsekwencji zgodnie z treścią art. 37 ustawy od kwoty tej należy odliczyć uzyskiwany faktyczny dochód. Z analizy materiału dowodowego wynika, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 171,50 złotych i w związku z tym V.V. przysługuje prawo do uzyskania zasiłku stałego w wysokości 144,50 zł. Wskazano także, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wniosek złożony został kwietniu 2005r., stąd też zasadnym jest przyznanie zasiłku od dnia 1 kwietnia 2005r. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i wydał decyzję zgodną z właściwymi przepisami. Podkreślono jednocześnie, że organ pierwszej instancji uwzględnił trudną sytuację finansową strony, o czym świadczy okoliczność przyznania dodatkowo decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku nr [...] zasiłku okresowego w wysokości 115,60 zł, decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku nr[...] zasiłku celowego w wysokości 100,00 zł na dofinansowanie do leków, decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku nr[...] zasiłku celowego w wysokości 150,00 złotych na dofinansowanie do czynszu, decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku nr[...] zasiłku celowego w wysokości 150,00 zł na dofinansowanie do czynszu. Kolegium zasygnalizowało także, że wydane przez nie orzeczenie nie pozbawia strony prawa do składania innych sprecyzowanych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej i uzyskania tych świadczeń w uzasadnionych przypadkach i w miarę finansowych możliwości Ośrodka Pomocy. Strona, której trudna sytuacja nie ulega poprawie albo w której odczuciu przyznawana pomoc nie jest wystarczająca dla zaspokojenia jej uzasadnionych potrzeb, ma prawo w każdym czasie domagać się od organu przyznania świadczeń i pomoc ta, po uprzednim dokładnym zbadaniu rzeczywistej sytuacji życiowej wnioskodawcy, powinna być w uzasadnionych okolicznościach udzielona. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005 r, sygn. akt:[...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie V.V. wnosząc o zmianę tej decyzji i przyznanie wyższego świadczenia z tytułu "renty socjalnej". Skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną (m.in. zagrożenie eksmisją z mieszkania z powodu zaległości czynszowych) i zdrowotną podnosząc dodatkowo, że jest osobą bezrobotną a otrzymane świadczenie w wysokości 144,50zł. nie pokrywa najskromniejszych potrzeb życiowych. Skarżąca wskazuje, że stan jej zdrowia ulega ciągłemu dalszemu pogorszeniu, jej mąż jest również osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a na utrzymaniu rodziny pozostaje dwoje małoletnich dzieci. Pomoc ze strony rodziny męża ma charakter sporadyczny. W związku z powyższym skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia w pełnej wysokości, tj. w kwocie 418 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją je uzasadniającą i wniósł o oddalenie skargi. Skarżąca przedłożyła w dniu 10 września 2005 r. do akt sprawy kserokopię decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Kierownika Zespołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej Filii Nr [...] w K. z dnia [...] sierpnia 2005r., znak:[...] zmieniającej decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2005r., nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia ani aktualna sytuacja faktyczna skarżącej i jej rodziny, ani aktualny stan prawny w zakresie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, a w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005 r., sygn. akt: [...] Fakt wydania po dniu 16 czerwca 2005 r. decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r., znak:[...] zmieniającej decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr[...] nie ma więc wpływu na ocenę legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005 r., sygn. akt:[...]. Ocena prawidłowości decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r., znak:[...] (od której prawo przewiduje odrębne środki prawne na drodze administracyjnej i sądowoadministracyjnej) zmieniającej decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2005r., nr[...] pozostaje poza granicami sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]czerwca 2005r., sygn. akt: [...]. Sprawowanie przez sąd administracyjny kontroli działań organów administracji publicznej z punktu widzenia zgodności tych działań z prawem nie daje również możliwości merytorycznej zmiany zaskarżonej decyzji, o co wnioskowała skarżąca w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarga - złożona w ustawowym terminie - nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269)). Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku wnioskowanego przez skarżącą w dniu 7 kwietnia 2005 r. (protokół z ustnego zgłoszenia podania u udzielenie pomocy z dnia 7 kwietnia 2005 r. - k. 99), o którym stanowi art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, tj. zasiłku stałego Zasiłek stały przysługuje bądź to pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 37 ust. 1 pkt 1) bądź to pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2). Konstrukcja powyższego przepisu prowadzi do wniosku, iż zasiłek stały przysługuje w sytuacji łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wskazanych bądź to w punkcie 1 bądź to w punkcie 2 cytowanego art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, co w konsekwencji oznacza, że nie spełnienie którejkolwiek z powyższych przesłanek wykluczało możliwość podjęcia pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania tego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą lecz jak wynika z wywiadu środowiskowego jest osobą pełnoletnią pozostającą w rodzinie w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca mieszka i gospodaruje wraz z mężem i dwójką małoletnich dzieci (k. 103). Okoliczności te potwierdza skarżąca również w skardze do sądu administracyjnego. V.V. jest ponadto osobą zaliczoną na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] grudnia 2002r., nr [...] do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności o charakterze trwałym (k. 98). Oznacza to, że skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, albowiem zgodnie z treścią art. 6 pkt 1 tej ustawy całkowita niezdolność do pracy ma miejsce m.in. w sytuacji legitymowania się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W tej sytuacji warunek uzyskania przez skarżącą zasiłku stałego byłby spełniony, gdyby zarówno jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, był niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przez dochód rodziny - zgodnie z definicją art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej - należy rozumieć "sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie", a przez dochód na osobę w rodzinie zgodnie z definicją art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej - "dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie", przy tym zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 cyt. ustawy "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób". Z kolei kryterium dochodowym na osobę w rodzinie jest na mocy art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kwota 316 zł. Z akt sprawy wynika, że w przypadku rodziny skarżącej dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z marca 2005r. wynosił 686 zł obejmując kwotę zasiłków rodzinnych - 86 zł oraz kwotę pomocy finansowej od rodziny męża skarżącej - 600 zł (oświadczenie skarżącej z dnia 25 kwietnia 2005 r. - k. 97). Skarżąca jest osobą bezrobotną nie osiągającą żadnego dochodu, a dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie skarżącej wynosi 171,50 zł. Dochód ten jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. od kwoty 316 zł, a zatem skarżącej przysługuje prawo do pomocy w formie zasiłku stałego. Sposób obliczenia wysokości zasiłku stałego w przypadku osoby w rodzinie reguluje art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej stanowiąc, że w takiej sytuacji zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Różnica ta w przedmiotowej sprawie wynosi 144,50 zł (316 zł - 171,50 zł). Dlatego też przyznanie skarżącej zasiłku stałego w kwocie 144,50 zł było rozstrzygnięciem prawidłowym. Związane kompetencje organu administracji w zakresie ustalania wysokości zasiłku stałego, a zwłaszcza brak możliwości działania w ramach upoważnienia do uznania administracyjnego sprawiają ze niekwestionowana trudna sytuacja bytowa rodziny skarżącej opisana również w złożonej skardze nie mogła stanowić podstawy do przyznania jej zasiłku stałego w wyższej wysokości, co nie oznacza, że sytuacja ta nie uzasadnia przyznania pomocy społecznej w innej formie, tj. zasiłku celowego, o czym organ odwoławczy pouczył skarżącą w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji realizując tym samym obowiązki wynikające z zasad ogólnych k.p.a., zwłaszcza art. 8 i 9 k.p.a. Zauważyć jednocześnie należy, że skarżąca objęta jest pomocą społeczną o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy decyzje: z dnia [...] kwietnia 2005r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego w wysokości 115,60 zł, z dnia [...] kwietnia 2005r., nr[...] w przedmiocie zasiłku celowego w wysokości 100 zł na dofinansowanie do leków, z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr[...] w przedmiocie zasiłku celowego w wysokości 150 złotych na dofinansowanie do czynszu, z dnia [...] kwietnia 2005r. W tym stanie rzeczy skarga V.V. nie mogła być uwzględniona. Jak bowiem wykazuje analiza stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, nie istniały podstawy do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości wyższej niż orzeczona, co jednakże nie wykluczało i nie wyklucza dopuszczalności uzyskania pomocy społecznej w innej formie. Interes prawny skarżącej i jej rodziny w uzyskaniu pomocy społecznej, ewidentny na gruncie zgromadzonej w aktach dokumentacji i nie kwestionowany przez organy administracji publicznej, można uzyskać ochronę na podstawie regulacji ustawowych dotyczących np. przesłanek uzyskiwania świadczeń w formie zasiłków celowych. Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.