II SA/Kr 880/14
WyrokWSA w Krakowie2014-08-22
Skład orzekający: Andrzej Irla, Joanna Tuszyńska, Aldona Gąsecka-Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej jest związany treścią wpisu do księgi wieczystej przy weryfikacji prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej jest związany aktualnym wpisem prawa własności w księdze wieczystej i nie może samodzielnie obalić domniemania zgodności tego wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Inwestor, który wykazuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane poprzez wpis w księdze wieczystej, spełnia wymóg określony w przepisach prawa budowlanego, a organ nie może odmówić wydania pozwolenia na budowę z powodu potencjalnej niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, dopóki wpis nie zostanie usunięty w odpowiednim trybie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przez Wojewodę, który uchylił decyzję Starosty. Wojewoda uznał, że inwestorzy nie dysponują w całości nieruchomością na cele budowlane, powołując się na wcześniejsze orzeczenie WSA uchylające decyzję o scaleniu gruntów, co miało skutkować tym, że J.K. nadal posiadał prawo własności do części działki. Inwestorzy wnieśli skargę, argumentując, że są wpisani jako właściciele w księdze wieczystej, a wpis ten korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 7 kwietnia 2014 r. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. I. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 7 kwietnia 2014r., znak [....] , wydaną podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 80 ust. 1, 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednol. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji Starosty N. z dnia 26 lutego 2013 r., znak [....] , o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu M. i A. [....] pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na działce nr ewid . [....] (powstałej w obszarze inwestycji z dz. ewid. ozn. przed scaleniem nr nr [....] ), położnej w miejscowości L. , wraz z infrastrukturą techniczną (dojazd istniejącym zjazdem z drogi gminnej dz. ewid. ozn. nr [....] dr., linią energetyczną zalicznikową ze skrzynki pomiarowej w linii ogrodzenia do budynku, przyłącz kanalizacyjny do istniejącej studni kanalizacyjnej na dz. ewid. ozn. nr [....] dr po dz. ewid. ozn. nr [....] dr., [....] , przyłącz wodociągowy, studnia kopana, utwardzenie dojazdu, dojść, miejsca postojowego, miejsca pod pojemniki na śmieci przy projektowanym budynku) – Wojewoda [....] uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji.
Orzekając w ten sposób podał, że decyzją własną z dnia 13 czerwca 2013 r., znak [....] , Wojewoda [....], w związku z odwołaniem J.K. od powołanej wyżej decyzji Starosty N. , umorzył postępowanie odwoławcze albowiem uznał, że odwołanie zostało wniesione przez osobę, której nie przysługuje przymiot strony postępowania, w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo budowlane. W przedmiotowej sprawie, projekt scalenia gruntów wsi L. został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy N. , znak [....] r., z dnia 14 września 2006 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 21 maja 2008 r., znak [....] . Wymienione decyzje dały podstawę do wprowadzenia zmian poscaleniowych w ewidencji gruntów i budynków oraz ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych. Organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w sprawie wnioskowanego pozwolenia na budowę respektował wprowadzone zmiany i stan prawny nieruchomości wynikający z przeprowadzonego scalenia gruntów. Ustalony przez Starostę N. obszar oddziaływania w analizowanej sprawie obejmował działkę inwestora oraz działki nr ewid. Nr nr [....] dr. J.K. (władający po F.K. i J.K. dz . nr [....] ) był jedną z osób dopuszczonych do postępowania, ale nie będącym stroną postępowania. Zgromadzone wówczas akta sprawy wskazywały, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/KR 842/09, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 21 maja 2008 r., znak [....] , oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (decyzję Wójta Gminy N. z dnia 14 września 2006 r., znak.....). Powyższym wyrokiem określono również, iż decyzja Kolegium nie może być wykonywana. Postępowanie przed organem odwoławczym ujawniło wówczas, że orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było nieprawomocne, albowiem wpłynęła od niego skarga kasacyjna, która na dzień orzekania w postępowaniu odwoławczym była rozpoznana.
Brak było podstaw prawnych, aby wydanie merytorycznej decyzji przez organ odwoławczy uzależniać od zakończenia powyższego postępowania przed Wójtem Gminy N. Dlatego decyzja Wojewody [....] z dnia 13 czerwca 2013 r. wydawana była w oparciu o stan prawny ujawniony w ewidencji gruntów i w księgach wieczystych. Wprowadzone zmiany uznano za obowiązujące. Zgodnie z nimi właścicielem działki nr ewid. [....] byli i M.I. i A.I. Fakt ten potwierdzał znajdujący się w aktach sprawy akt notarialny oraz zawiadomienie Sądu Rejonowego w [....] V Wydział Ksiąg Wieczystych o założeniu księgi wieczystej dla działki nr [....] . Uznano, iż J.K. (odwołujący się) nie był wówczas właścicielem, użytkownikiem wieczystym ani zarządcą żadnej z nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji.
Wojewoda [....] uznał za wiążące dla organów administracji architektoniczno-budowlanej wpisy w księdze wieczystej.
Decyzja Wojewody [....] z dnia 13 czerwca 2013 r., znak: [....] , została przez J.K. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1035/13, uchylił przedmiotową decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku, iż w związku z prawomocnym uchyleniem decyzji administracyjnych w przedmiocie scalenia gruntów skutek procesowy, jak i materialno-prawny scalenia (który objął należącą do J.K. , jako następcy prawnego po F. i J.K. , działkę nr [....] ) został uchylony. Jeżeli zważyć, że jako teren inwestycji M.I. i A.I. wskazali m.in. działkę poscaleniową nr [....] , która to działka w wyniku scalenia powstała m.in. z połączenia działki nr [....] , a postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, tj. w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę zostało wszczęte wnioskiem inwestorów z dnia 8 stycznia2013 r., to należy stwierdzić, iż przez cały jego przebieg J.K. nie utracił legitymacji do prawa własności działki nr [....] , która został objęta terenem inwestycji, a tym samym też nie stracił statusu strony tego postępowania.
Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania Wojewoda [....] wskazał następnie, że skoro J.K. jest (i był także w dacie złożenia wniosku inwestorów o pozwolenie na budowę) właścicielem działki nr [....] , to M. i A. I. nie dysponują w całości nieruchomością, tj. działką nr ewid. [....] (powstałą z dz. ewid. ozn. przed scaleniem nr nr [....] ) na cele budowlane. Wobec faktu, że inwestorzy nie posiadają w całości prawa do dysponowania nieruchomością nr [....] , na której zamierzają wybudować budynek mieszkalny jednorodzinny z garażem, objęty wnioskiem o pozwolenie na budowę, należało uchylić zaskarżoną decyzję Starosty [....] z dnia 26 lutego 2013 r., znak: [....] w przedmiocie pozwolenia na budowę i odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. inwestycji.
A.I. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem, wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagał się uchylenia w całości decyzji Wojewody [....] z dnia 7 kwietnia 2014r., znak [....] , utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania odwoławczego, a dodatkowo – zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi A.I. wskazywał, że zarówno w dniu składania wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę, jak i w chwili obecnej jako właściciele działki nr ewid. [....] w księdze wieczystej nr [....] prowadzonej dla tej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w N. Wydział V Ksiąg Wieczystych jako właściciele figurują M.I. i A.I. Mając na uwadze wpis w księdze wieczystej osobami, które są właścicielami działki [....] i mają wyłączne prawo do dysponowania tą działką są skarżący i jego żona. Żaden z wpisów widniejących w księdze wieczystej nie wymienia J.K. jako właściciela, czy też współwłaściciela przedmiotowej działki, jak również nie ma wpisu w księdze wieczystej, który stwierdzałby, że J.K. przysługuje jakiekolwiek prawo do dysponowania tą działką. W związku z takimi, a nie innymi zapisami w księdze wieczystej należy domniemywać - zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Mając na uwadze powyższy przepis, nierespektowanie przez Wojewodę [....] w K. wpisów w księdze wieczystej należy uznać za nieprawidłowe, gdyż ewentualna weryfikacja wpisów dokonanych w księdze wieczystej może zostać przeprowadzona w postępowaniu prowadzonym przez sądem wieczystoksięgowym. W orzecznictwie wskazuje się, że podstawowa zasada wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach.
Wojewoda [....] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołuje się również na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 842/09, którym to wyrokiem uchylona została decyzja regulująca scalenie gruntów w gminie L. To orzeczenie jednak ma dla przedmiotowej sprawy znaczenie drugorzędne. Skarżący i jego żona nie stali się właścicielami działki nr ewid. [....] na skutek postanowień decyzji scaleniowej, tylko na podstawie umowy sprzedaży. W przekonaniu skarżącego J.K. , nie powinien brać w ogóle udziału w postępowaniu, gdyż nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Dopuszczenie więc J.K. do udziału w postępowaniu było nadużyciem ze strony organu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma odpowiedź na pytanie, czy organy administracji architektoniczno-budowlanej, weryfikujące uprawnienie inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, są związane treścią wpisów do księgi wieczystej. Organy obu instancji interpretują to zagadnienie odmienne, przy czym w zaskarżonej decyzji Wojewoda Małopolski wyraził pogląd, że treść wpisu do księgi wieczystej nie jest wiążąca w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. W ramach kontroli decyzji organu odwoławczego należy zatem odnieść się przede wszystkim do tej kwestii.
Na wstępie rozważań należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym w niniejszej sprawie wiążące będą zapatrywania, wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1035/13. Wbrew jednak temu, co może sugerować uzasadnienie decyzji Wojewody [....] – poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wydany w niniejszej sprawie nie rozstrzyga o wykazaniu przez inwestorów prawie własności nieruchomości, czy działki wchodzącej w skład terenu objętego wnioskiem o pozwolenie na budowę, ani również o wykazaniu przez nich prawa do dysponowania tym terenem na cele budowlane. W orzeczeniu tym Sąd dokonał kontroli decyzji organu drugiej instancji, umarzającego postępowanie odwoławcze. Problemem, który podlegał rozstrzygnięciu na etapie postępowania sądowego było zatem to, czy J.K. posiada legitymację w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę dla spornej inwestycji. Rozważania, zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2013 r., łącznie z analizą skutków prawnych uchylenia decyzji scaleniowych w kontekście prawa własności części działki nr [....] , odnosiły się wyłącznie do tego, czy J.K. posiada przymiot strony w postępowaniu, dotyczącym pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Kontrola sądowa w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1035/13 sprowadzała się bowiem do weryfikacji prawidłowości decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, ta zaś oparta była o stwierdzenie, że J.K. nie jest stroną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w omawianym wyroku nie odnosił się natomiast do kwestii materialnoprawnych, w szczególności zaś nie dokonał prawnej oceny w zakresie tego, czy inwestorom - M.I. i A.I. - może być wydane pozwolenie na budowę, oraz czy wykazali oni w wystarczający sposób prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W szczególności uzasadnienie wyroku nie zawiera żadnych wiążących wskazań co do waloru wpisu na ich rzecz prawa własności w księdze wieczyste nieruchomości. Ocena prawna wyrażona w tym wyroku nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy do przyjęcia, że inwestorzy nie wykazali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a tym samym do wydania decyzji odmawiającej im pozwolenia na budowę.
Przechodząc do rozważań na temat istoty niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że w myśl art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednol Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm., dalej P.b.), każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.
Co do zasady, weryfikacja wymienionego prawa sprowadza się do odebrania od inwestora stosownego oświadczenia. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wątpliwości w orzecznictwie budzi to, czy organ administracji publicznej jest takim oświadczeniem związany. W tym zakresie należy podzielić poglądy, zgodnie z którymi uproszczenie w kompletowaniu dokumentacji poprzedzającej wydanie pozwolenia na budowę, poprzez ograniczenie do złożenia oświadczenia, o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku stosowania przy rozpoznawaniu sprawy zasad postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, że inwestor składa oświadczenie o posiadanym prawie do terenu, a nie dysponuje jakimkolwiek prawem do tejże nieruchomości, natomiast organ mimo tego, że ma wiedzę o nieprawdziwości takiegoż oświadczenia nie może podjąć czynności w celu jego weryfikacji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt II OSK 1735/06, Lex Omega nr 453475). Organ administracji publicznej ma niewątpliwe nie tylko prawo, ale i obowiązek sprawdzenia prawdziwości złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji, gdy poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do prawdziwości treści oświadczenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2012r., sygn. akt II OSK 1821/11, Lex Omega nr 1404619; podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 7 listopada 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 1606/12, Lex Omega nr 1250092 i z dnia 6 września 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 1156/12, Lex Omega nr 1345327 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010r., sygn. akt II SA/Kr 1816/09, Lex Omega nr 619927). Należy zatem dopuścić możliwość weryfikacji oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez organ administracji publicznej. Może ona sprowadzać się do żądania od inwestora, by przedstawił dokumenty potwierdzające prawdziwość złożonego oświadczenia.
W tym kontekście należy rozstrzygnąć, jaki walor ma przedłożenie przez inwestora (bądź pozyskanie przez organ administracji w inny sposób) odpisu księgi wieczystej, w której zostało ujawnione służące temu inwestorowi prawo własności nieruchomości bądź inne prawo, upoważniające go do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd w składzie, rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że aktualny wpis prawa w księdze wieczystej jest w postępowaniu administracyjnym wiążący i obliguje organ administracji architektoniczno-budowlanej do stwierdzenia, że inwestor wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 4 P.b.
Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednol. Dz. U. z 2013r., poz. 707 ze zm., dalej oznaczonej jako "u.k.w.h."), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 tej ustawy, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Ponadto, art. 5 u.k.w.h. stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się słusznie, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może zostać obalone przez przedstawienie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy obalaniu tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych, ale w odpowiednim trybie postępowania przed sądem wieczystoksięgowym, a nie w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę (zob. powołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1156/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2014r., sygn. akt IV SA/Po 1083/13, Lex Omega nr 1418242). Wobec tego, domniemanie o zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zobowiązuje organ architektoniczno-budowlany do uznania, że inwestor jest właścicielem określonej działki, a taki stan będzie istniał dopóty, dopóki nie zostanie usunięty wpis niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 2008r., sygn. akt II OSK 554/07, Lex Omega nr 486438; podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w powołanym wyżej wyroku sygn. akt II SA/Kr 1816/09 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 22 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Bk 121/07, Lex Omega nr 382728).
W świetle powołanych przepisów oraz poglądów orzecznictwa uznać należy, że dokąd inwestor wykazuje prawo do dysponowania nieruchomością za pomocą wpisu prawa własności w księdze wieczystej organ administracji architektoniczno-budowlanej jest treścią tego wpisu związany. Nie może obalić samodzielnie domniemania, wynikającego z art. 3 ust. 1 u.k.w.h.
Jak wynika z akt kontrolowanego postępowania administracyjnego, inwestorzy M.I. i A.I. nabyli sporną nieruchomość (działkę nr [....] w L. ) od J.R. J.R. nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie decyzji Wójta Gminy N. , znak: [....] r., z dnia 14 września 2006 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 21 maja 2008 r., znak [....] (akt notarialny, k. 11 akt organu pierwszej instancji). Organ pierwszej instancji dysponował również zawiadomieniem sądu wieczystoksięgowego o wpisaniu prawa własności inwestorów w księdze wieczystej nr [....] (k. 10 akt organu pierwszej instancji). Wojewoda [....] włączył natomiast do akt sprawy informację o treści księgi wieczystej nr [....] , aktualną na dzień 18 czerwca 2013 r., z której wynikało, że M.I. i A.I. są nadal właścicielami działki nr [....] . Bardziej aktualnych dokumentów w aktach sprawy brak.
Wobec powyższego organy administracji architektoniczno-budowlanej obowiązane były przyjąć, że inwestorzy wykazali prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wpis do księgi wieczystej korzystał bowiem z domniemania zgodności z prawem, wynikającego z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., a organy administracji nie były upoważnione do obalenia tego domniemania we własnym zakresie. Ponadto, M.I. i A.I. – którzy nie byli uczestnikami postępowania scalonego – nabyli nieruchomość od osoby, której prawo własności ujawnione zostało w księdze wieczystej. Chroniła ich zatem rękojmia publicznej wiary ksiąg wieczystych, wynikająca z art. 5 ust. 1 u.k.w.h.
W niniejszej sprawie nie było zatem podstawy do odmówienia inwestorom udzielenia pozwolenia na budowę. Kwestia rozstrzygnięcia, czy wpis w księdze wieczystej jest zgodny ze stanem prawnym nie stanowiła również zagadnienia wstępnego dla organów administracji architektoniczno-budowlanej. Właściciele nieruchomości byli bowiem znani, a wpis ich prawa własności w księdze wieczystej wiązał organy administracji, a zatem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Wojewoda [....] naruszył zatem art. 4 P.b. oraz art. 3 ust. 1 u.k.w.h., ze skutkiem bezzasadnej odmowy udzietlenia inwestorom pozwolenia na budowęz tego właśnie powodu. Zaskarżona decyzja jest zatem niezgodna z przepisami prawa materialnego, uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), co obliguje Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy przyjmie, że treść księgi wieczystej jest dla niego wiążąca w zakresie wykazania przez inwestora posiadanego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a samo uchylenie decyzji scaleniowych nie stanowi podstawy do wydania decyzji o odmowie pozwolenia na budowę. Rozpozna jednocześnie całość sprawy, ustalając, czy zostały spełnione wszystkie pozostałe przesłanki zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w punkcie I. wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II. wyroku, za podstawę biorąc art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło