II SA/Kr 886/17
WyrokWSA w Krakowie2017-10-02
Skład orzekający: Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji) w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie zapewnił czynnego udziału w postępowaniu współwłaścicielce nieruchomości objętej decyzją nakazującą rozbiórkę?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kluczowym uchybieniem organu pierwszej instancji było pozbawienie czynnego udziału w postępowaniu współwłaścicielki nieruchomości, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, którego nie można sanować w postępowaniu odwoławczym. Zapewnienie czynnego udziału pominiętej stronie jest gwarancją poszanowania jej praw i realnej możliwości działania w sprawie, a sąd nie może przesądzać o merytorycznej zasadności decyzji organu pierwszej instancji w takiej sytuacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę niewykończonego budynku mieszkalnego. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany decyzji, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 155 K.p.a. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w tym nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania i pozbawienie udziału współwłaścicielki nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na te same uchybienia proceduralne. Skarżąca, będąca współwłaścicielką nieruchomości, wniosła sprzeciw od decyzji organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 października 2017r. sprawy ze sprzeciwu B. J. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 6 czerwca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej rozbiórkę oddala sprzeciw
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w K. decyzją z 3 marca 2016 r. na podstawie art. 155 K.p.a. po rozpoznaniu wniosku R. J., odmówił zmiany decyzji ostatecznej z 18 listopada 2010 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki (w decyzji mylnie wskazano datę 28 listopada 2010 r.).
Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że decyzją z 18 listopada 2010 r., wydanej na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 156, poz. 1118 z 2006 r. ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nieużytkowanych, zniszczonych lub niewykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części (Dz. U. z 1995 r., nr 10, poz. 47) nakazał A. i K. S. dokonanie rozbiórki niewykończonego budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] w [...] i uporządkowanie terenu w terminie do końca września 2011 r. Decyzją z 29 listopada 2011 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w K., na wniosek zobowiązanych, zmienił ww. decyzję w zakresie terminu jej wykonania i ustalił nowy termin na dzień 30 września 2012 r.
W dniu 2 października 2012 r. A. i K. S. złożyli kolejny wniosek o zmianę decyzji polegająca na przesunięciu terminu rozbiórki, wnioskując o wyznaczenie terminu do 31 grudnia 2014 r.
Decyzją z 28 marca 2014 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w K. odmówił zmiany ostatecznej decyzji z 29 listopada 2011 r. Decyzją z 26 września 2014 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy ww. decyzję. Wyrokiem z 5 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 169/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. J. (na mocy umowy sprzedaży z [...] kwietnia 2014 r., Rep.A. Nr [...] R. J. nabył ww. nieruchomość) na opisana wyżej decyzję z 26 września 2014 r.
W dniu 3 października 2014 r. do organu wpłynęło pismo R. J. zawierające wniosek o zmianę decyzji nakazującej rozbiórkę. Do wniosku R. J. dołączył badania geologiczne, z których ma wynikać, że budynek nie podlega żadnym ruchom osuwiskowym i nadaje się do dalszej rozbudowy.
Rozpatrując wniosek, organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem — w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, ale przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub interes strony. Wskazał, że organ administracyjny może zmienić lub uchylić wskazaną decyzję w przypadku, gdy są spełnione kumulatywnie następujące przesłanki: jest to decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, strona wyraża zgodę na zmianę tej decyzji, za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i jednocześnie przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji. Niezaistnienie chociażby jednej z w/w przesłanek wyklucza wydanie decyzji uchylającej lub zmieniającej daną decyzję. Jest to postępowanie, które winno być prowadzone w tych samych granicach, w których prowadzone było postępowanie zakończone decyzją objętą postępowaniem o uchylenie lub zmianę, przy czym jego celem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy. Podstawową przesłanką zastosowania tego trybu jest stwierdzenie, że decyzja której dotyczy wniosek, spowodowała nabycie przez którąkolwiek stronę postępowania prawa.
Ponadto, w ocenie organu, tryb określony w art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie wyłącznie do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie do decyzji związanych, do jakich należy zaliczyć decyzje wydane na podstawie art. 67 ustawy Prawo budowlane, jest niedopuszczalne.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. J., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 155 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji, podczas gdy ten organ decyzją z 29 listopada 2011 r. zmienił już raz tą decyzję;
- art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieprzeanalizowanie całości zebranego materiału dowodowego, a przez to pominięcie opinii przedłożonych przez odwołującego się, w tym badania podłoża z grudnia
2012 r., ekspertyzy technicznej z grudnia 2012 r. i wyników badan geologicznych z marca 2015 r.;
- art. 107 §3 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez wydanie decyzji zawierającej braki tak w uzasadnieniu faktycznym jak i prawnym rozstrzygnięcia polegające na nie odniesieniu się do argumentacji odwołującego się i niewyjaśnienie dlaczego pominięto przedłożone przez niego dokumenty;
- art. 107 §3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odniesienie się do stanu faktycznego sprawy.
Decyzją z 6 lipca 2016 r., znak: [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ wyraził pogląd, że brak było możliwości zmiany decyzji z 18 listopada 2010 r., gdyż zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony nie uzasadniają takiej zmiany. Organ wyjaśnił swoje stanowisko w sprawie, odwołując się do ustaleń jakie legły u podstaw wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że dołączone dokumenty tj. w/w ekspertyza oraz mapa pomiaru osiadań terenu są aktualne i wystarczające w stopniu, który pozwalałby na zmianę oceny istnienia przesłanek z art. 155 K.p.a., a zatem interesu społecznego oraz słusznego interesu strony; w szerszym zakresie organ nie ma zaś kompetencji do badania i weryfikacji w/w ekspertyzy w ramach niniejszego postępowania. Nie można także uznać, że za wnioskowaną zmianą przedmiotowej decyzji przemawia słuszny interes strony, gdyż interes ten nie może pozostawać w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, bowiem nie byłby wówczas słuszny. Dlatego też okoliczności przytaczane przez R. J. nie mogą stanowić przesłanki uzasadniającej zmianę decyzji. Zmiana ta stałaby w sprzeczności z interesem społecznym, polegającym na konieczności usunięcia zagrożenia płynącego ze strony przedmiotowego obiektu budowlanego, a wywołanego przez jego stan techniczny.
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji uchybił przepisom proceduralnym, nie weryfikując podmiotów którym przysługiwał w sprawie status strony postępowania. Z przedłożonej przez R. J. kopii aktu notarialnego z [...] kwietnia 2014 (nr Rep. A [...]), wynika, że A. S. i K. S. na mocy umowy sprzedaży zbyli przedmiotową nieruchomość, położoną w miejscowości [...], gmina M., a utworzoną z działki nr [...], na rzecz B. J. oraz R. J.. Wobec powyższego B. J. oraz R. J. - jako aktualni właściciele działki nr [...], na której posadowiony jest obiekt budowlany objęty nakazem rozbiórki zawartym w decyzji z dnia 18 listopada 2010 r. winni posiadać przymiot strony w postępowaniu w sprawie zmiany rzeczonej decyzji. Tak więc organ I instancji nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania, nie przyznając interesu prawnego B. J., co jest uchybieniem proceduralnym, będącym podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1163/16 uchylił decyzję II instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z 6 czerwca 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w K. z 3 marca 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji, odwołując się do wiążącego go stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w opisanym wyżej wyroku, wskazał, że z przedłożonej przez R. J. z kopii aktu notarialnego z [...] kwietnia 2014, wynika, że A. S. i K. S. na mocy umowy sprzedaży zbyli przedmiotową nieruchomość na rzecz B. J. oraz R. J.. Organ I instancji nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania, nie przyznając interesu prawnego B. J., będącej współwłaścicielem nieruchomości objętej decyzją, której zmiany domaga się R. J., co jest uchybieniem proceduralnym, będącym podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że decyzja PINB [...] w K. z 18 listopada 2010r. została zmieniona w zakresie terminu decyzją PINB z 29 listopada 2011, znak: [...] Odwołujac się do orzecznictwa organ II instancji podniósł, że zmieniona w trybie art. 155 K.p.a. decyzja administracyjna funkcjonuje w obrocie prawnym jedynie w zmodyfikowanej formie. Zmienione rozstrzygnięcie nie posiada już samodzielnego bytu prawnego i musi być rozpatrywane łącznie z treścią zmieniającego go aktu administracyjnego. Tym samym, zawarcie w sentencji decyzji PINB sformułowania odnoszącego się tylko do decyzji z 18 listopada 2010r. należało uznać za wadliwe.
Mając na uwadze powyższe uchybienia oraz wskazania sądu w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie z 18 stycznia 2017r., sygn. akt II SA/Kr 1163/16 organ odwoławczy zaznaczył, że nie wypowiada się o poprawności merytorycznej weryfikowanej decyzji, bowiem nie można z góry założyć, że udział w postępowaniu pominiętej osoby przy zagwarantowaniu jej praw i realnej możliwości wypowiedzenia się w sprawie nie będzie miał wpływu na wynik sprawy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła B. J., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 9, art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez pominięcie zawiadomienia skarżącej o toczącym się dotychczas postępowaniu, mimo, że jako współwłaścicielce nieruchomości - działki nr [...] w [...], gmina M., przysługuje jej przymiot strony, co stanowiło naruszenie obowiązku organu I i II instancji do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
- art. 61 § 4 K.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącej o wszczęciu postępowania, mimo iż przysługuje jej przymiot strony tego postępowania (co potwierdza też przedmiotowa decyzja [...]INB z 6 czerwca 2017 r.), a wskazany przepis obliguje organ do dokonania takiego zawiadomienia;
- art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie zawiadomienia skarżącej, mimo iż posiada przymiot
strony postępowania, a tym samym oparcie się przez organ I i II instancji na niepełnym
materiale dowodowym;
- art. 10 § 1, art. 79 i art. 86 K.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącej jako strony postępowania o czynnościach podejmowanych w ramach postępowania dowodowego w postępowaniu, oraz uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zainicjowała skarga B. J., jako właściciel działki na działce nr [...] w [...]
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności rozważyć należało istnienie interesu prawnego i dopuszczalność wniesienia w niniejszej sprawie skargi przez B. J.. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym ani I, ani II instancji. Skarżącej nie doręczono również decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego. Jak stanowi jednak przepis art. 50 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z
2017 r., poz. 1369 – dalej jako: P.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Legitymację czynną do wniesienia skargi posiada generalnie każdy, kto ma interes prawny w zaskarżeniu określonego aktu, czynności, czy też bezczynności organu administracji publicznej. W kontekście ustaleń Inspektor Nadzoru Budowlanego oczywistym jest, że skarżąca z racji bycia współwłaścicielem działki nr [...] w [...], na której posadowiony jest obiekt budowlany objęty nakazem rozbiórki, zawartym w decyzji z 18 listopada 2010 r., jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na decyzję wydaną w przedmiocie zmiany opisanej wyżej decyzji.
Sprzeciw od decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z 6 czerwca 2017 r. nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozważania należy poprzedzić uwagami odnośnie specyfiki postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu od decyzji. W dniu 1 czerwca
2017 r. weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 935) - zwana dalej "ustawą nowelizującą. Wprowadziła ona zmiany między innymi do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodano rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1).
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w dniu 6 czerwca 2017 r. - a więc już po wejściu w życie opisanej wyżej nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
Ustawą nowelizującą wprowadzono również do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151a o brzmieniu:
"§ 1. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
§ 2. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.
§ 3. Od wyroku, o którym mowa w § 1, nie przysługuje środek odwoławczy, z tym że na zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie grzywny przysługuje zażalenie."
Przyczyną wprowadzenia przyspieszonego trybu rozpoznawania sprzeciwów od decyzji kasatoryjnych był istniejący po stronie ustawodawcy zamiar zmniejszenia liczby decyzji kasatoryjnych wydawanych przez organ odwoławczy zbyt pochopnie, mimo obiektywnej możliwości załatwienia sprawy merytorycznie i wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a. W uzasadnieniu projektu ustawy silnie zaakcentowano potrzebę rozpoznawania przez organ odwoławczy sprawy merytorycznie, wskazując, że "wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., powinno bowiem stanowić absolutny wyjątek – następować jedynie w sytuacji, gdy wydanie decyzji in meriti godziłoby w zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.)."- por. druk sejmowy VIII kadencji nr 1183, cz. XI).
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a równocześnie ustali, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, którego to naruszenia nie może sanować przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 K.p.a., art. 229 Ordynacji podatkowej). Będzie to miało miejsce, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że:
1) organ I instancji nie przeprowadził wymaganego w sprawie postępowania wyjaśniającego zgodnie z przepisami prawa procesowego co do regulacji postępowania dowodowego, naruszając reguły wynikające z zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a., art. 122 Ordynacji podatkowej) i przepisów szczególnych, a zakres czynności dowodowych ma istotny wpływ na wynik sprawy. Ma to miejsce w przypadku, gdy zakresem czynności dowodowych nie objęto całości lub istotnej części hipotetycznego stanu faktycznego wynikającego z normy przepisów prawa materialnego;
2) organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, ale z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego (np. z naruszeniem instytucji wyłączenia, z pozbawieniem strony udziału w postępowaniu) - tak Prawo procesowe administracyjne System Prawa Administracyjnego Tom 9 red. prof. dr hab. Roman Hauser, prof. dr hab. Andrzej Wróbel, prof. dr hab. Zygmunt Niewiadomski , 2017, komentarz do art. 138 K.p.a.
Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Ponadto, ponieważ w toku rozpoznawanej sprawy zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2017 r. II SA/Kr 1163/16, wskazać należy, że zgodnie z przepisem art.153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Dlatego też dalsze rozważania rozpocząć należy od przytoczenia oceny prawnej sądu zawartej w w/w wyroku.
Sąd wskazał, że - co do zasady - podziela ocenę organu odwoławczego, że pominięcie w postępowaniu administracyjnym osoby zainteresowanej w rozumieniu art. 28 kpa, stanowi poważne naruszenie prawa uzasadniające ponowne rozpoznanie sprawy w I instancji – tym razem z udziałem osoby pominiętej. W ten sposób osobie tej gwarantuje się poszanowanie jej praw i realną możliwość działania w sprawie. Nie można przy tym z góry założyć, że udział tejże osoby nie będzie miał wpływu na wynik sprawy. W takim bowiem wypadku zawiadomienie osoby zainteresowanej o postępowaniu w istocie stanowiłoby li tylko pozbawioną znaczenia czynność proceduralną, a nie gwarancję czynnego udziału. Dlatego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia z udziałem osób zainteresowanych, które dotychczas pominięto, niedopuszczalne jest przesądzanie o merytorycznej zasadności decyzji organu I instancji.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że Inspektor Nadzoru Budowlanego, prowadząc na nowo postępowanie zastosował się do wiążących zaleceń sądu i uchylił decyzję organu I instancji, przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Poprzestał przy tym na wytknięciu organowi I instancji naruszenia przepisów postępowania polegających na nieprawidłowym ustaleniu stron postępowania, czy dokładniej, pozbawienia skarżącej udziału w sprawie dotyczącej zmiany decyzji ostatecznej z 18 listopada 2010 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Sąd w wyroku z 18 stycznia 2017 r. jednoznacznie zaaprobował stanowisko organu odwoławczego o konieczności uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji prowadzenia postępowania administracyjnego z wyłączeniem osoby zainteresowanej w rozumieniu art. 28 K.p.a. Tylko bowiem w ten sposób można zagwarantować takiej stronie poszanowanie jej praw i realną możliwość działania w sprawie. Należy również przypomnieć, że powodem uchylenia poprzednio wydanej w sprawie decyzji kasatoryjnej było jedynie przedwczesne zajęcie przez organ II instancji stanowiska odnośnie meritum sprawy. Jak bowiem trafnie wskazał sąd, wydanie decyzji w poprzednim kształcie wyłączało realny wpływ na wynik postępowania pominiętej wcześniej strony.
Sąd podziela więc w całej rozciągłości zastrzeżenia zawarte w decyzji II instancji. Faktycznie decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, polegających na pozbawieniu strony udziału w postępowaniu. Powyższe uchybienie nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, co uzasadnia wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że istotnie organ II instancji nie doręczył zaskarżonej decyzji B. J.. Nie można jednak upatrywać w pominięciu udziału skarżącej na etapie postępowania odwoławczego naruszenia przepisów postępowania, skoro w zasadzie jedyną przyczyną uchylenia decyzji było zapewnienie jej – w ponownie prowadzonym przez organem I instancji postępowaniu - czynnego udziału. Na marginesie sąd wskazuje, że decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego stanowi korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie, stąd zdziwienie budzi jej zaskarżenie do sądu administracyjnego. Jest ono tym większe, że B. J. i R. J. korzystają w tej sprawie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego J. K. . Można zatem oczekiwać, że w razie niezrozumienia przez strony czynności podejmowanych przez organy administracji publicznej, będzie on służył swoim mocodawcom stosownymi wyjaśnieniami.
Konkludując, sąd stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. przez co sprzeciw podlegał oddaleniu w trybie art. 151a §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło