II SA/Kr 888/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 lutego 2011r. znak. [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania ekspertyzy technicznej p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu 31 stycznia 2013r. A.F. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w K. z dnia 24 lutego 2011r. wydane w przedmiocie zobowiązania do wykonania ekspertyzy technicznej. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na małe dochody, wydatki na utrzymanie i zakup leków. Podnosi, iż aktualnie stan jego zdrowia się pogorszył, wraz z żoną ma na utrzymaniu dwie bezrobotne, uczące się zaocznie córki. Wskazuje, iż grozi mu amputacja nogi. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwoma córkami. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia małżonki skarżącego w kwocie 1400 zł netto oraz renty skarżącego w kwocie 940 zł netto. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 2340 zł netto. Skarżący podaje, iż jest inwalidą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, całkowicie niezdolnym do pracy do 31 marca 2013r. Dodaje, iż ostatnio często przebywał w szpitalach w związku z licznymi schorzeniami, na które cierpi. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 60 m2 oraz działkę, nie określając bliżej jej statutu o pow. 26 arów. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Stwierdza, iż rachunków bankowych nie posiada. Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek skarżącego, złożony w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia dla niego adwokata z urzędu został rozpoznany odmowie ( postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2012r., ostateczne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2012r – w zakresie wpisu od skargi ). Aktualny wniosek w swojej treści nie różni się niczym od poprzednio składanego, a jedynie w piśmie przewodnim skarżący powołuje jako nową okoliczność fakt pogorszenia się stanu zdrowia i zagrożenia zabiegiem amputacji nogi. Zgodnie z art.165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z tym wnioskodawca ma prawo do składania wielokrotnie wniosków o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Zgodnie natomiast z orzeczeniem NSA z 20 października 2005r. II FZ 651/05 - wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, umotywowanego chęcią wniesienia skargi kasacyjnej jest zmianą okoliczności sprawy, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Sąd zaś nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu, zwłaszcza poprzez uniemożliwienie wniesienia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego prawnika. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, iż dochód rodziny wynosi miesięcznie 2340 zł netto, na co składa się wynagrodzenie za prace małżonki oraz renta skarżącego. A zatem sytuacja materialna wnioskodawcy wręcz się poprawiła, gdyż skarżący dysponuje aktualnie również własną rentą w wysokości 940 zł netto. Poza tym faktem, sytuacja skarżącego w żaden inny sposób nie różni się od tej, która była przedmiotem oceny Sądu w sierpniu czy październiku 2012r. Orzekającemu wiadomo z urzędu, że w sprawie do sygn. III SA/Kr 744/11 postanowieniem z dnia 25 maja 2012 r. Sąd umorzył postępowanie w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych B.F. - córki skarżącego pozostającej ze skarżącym A.F. we wspólnym gospodarstwie domowym - oraz odmówił przyznania jej adwokata z urzędu. Sąd uznał oświadczenie B.F. (reprezentowanej przez A.F. ) za niewiarygodne, wskazując, że A.F. pozostaje w 1/3 wraz z żoną współwłaścicielem na prawach wspólności małżeńskiej, a dalszymi współwłaścicielami po 1/3 są synowie D. i R. , nieruchomości lokalowej w L. przy ul [....] o numerze księgi wieczystej NS1L: [....] , oraz wraz z żoną nieruchomości lokalowej przy ul [....] o numerze księgi wieczystej [....] . Nieruchomość oznaczona NS1L: [....] ma łączną powierzchnię 901,7 m2 , składa się między innymi z restauracji, oraz 15 pokoi i 13 łazienek. Z kolei nieruchomość oznaczona NS1L: KW [....] ma łączną powierzchnię 181,5 m2, składa się między innymi z 7 pokoi i 7 łazienek. Sąd wskazał, że nieruchomości te mają charakter hotelowy i niewątpliwie mogą przynosić dochód. Natomiast postanowieniem z dnia 20 czerwca 2012 r. w sprawie do sygn. II SA/Kr 637/10 tut. Sąd cofnął przyznane A.F. prawo .pomocy w zakresie całkowitym, argumentując, że z akt sprawy wynika, że skarżący wprowadził Sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej. W oświadczeniu majątkowym złożonym w dniu 27 lutego 2012 r. (wniosek dołączony również do akt niniejszej sprawy k. 62), stanowiącym podstawę przyznania prawa pomocy, skarżący zataił fakt, że jest wraz z żoną M.F. współwłaścicielem działki o funkcji handlowo - usługowej nr [....] obr. [....] położonych w L. o powierzchni 0.0858 ha, co jednoznacznie wynika ze znajdujących się w aktach sprawy: protokołu przesłuchania stron z dnia 9 września 2008 r. oraz wypisu z rejestru gruntów. W oświadczeniu majątkowym skarżący wskazał jedynie, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 26 arów. Orzekający stwierdził, również iż na podstawie akt sprawy prowadzonych do sygn. II SA/Kr 1/08 A.F. jest również współwłaścicielem działek nr nr [....] położonych w L. Skarżący również w w/w sprawie usiłował wprowadzić Sąd w błąd podając nieprawdziwe dane na temat swojej sytuacji majątkowej. Stwierdzić należy, że skarżący poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia kwestii wątpliwych nie przedstawiał w sposób przekonywujący swojej sytuacji i tym samym uniemożliwiał dokonanie jednoznacznej oceny jakie tak naprawdę są jego prawdziwe możliwości płatnicze. Wskazując na powyższe przypomnieć wypada również, że z ustaleń poczynionych i w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 400/09 wynikało, iż skarżący dysponuje majątkiem znacznych rozmiarów, z którego czerpie wymierne korzyści. Z informacji przekazanych bowiem w tamtej sprawie przez Starostwo Powiatowe w L. – Wydział Komunikacji wynikało, że A.F. zamieszkały [....] , ul. [....] jest właścicielem pojazdu marki [....] z 1997 r. zarejestrowany w dniu 7 kwietnia 1997 r., pojazdu [....] z 2000 r. zarejestrowany w dniu 14 sierpnia 2007 r. Jest współwłaścicielem pojazdu marki [....] z 2003 r. zarejestrowany w dniu 19 października 2003 r. oraz pojazdu marki [....] z 2004 r. zarejestrowany w dniu 22 czerwca 2009 r. Z kolei Urząd Miasta L. – Wydział Finansowy w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. poinformował, iż A.F. i M.F. posiadają dom mieszkalny przy ul. [....] z działką o powierzchni 817 m2 oraz dom przy ul. [....] w L. , budynek o pow. 100m2 wydzierżawiony pod działalność gospodarczą z działką o pow. 858 m2, działkę przy ul. [....] w L. o pow. 321/1000 cz., działkę przy ul. [....] w L. o pow. 173 m2. Powyższe informacje potwierdzone zostały przez Wydział Geodezji Gruntu i Katastru Starostwa Powiatowego w L. w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. Sytuacja ta oczywiście mogła ulec zmianie na przestrzeni ostatniego czasu, rzeczą skarżącego było jednak jednoznaczne wyjaśnienie okoliczności związanych ze zbyciem poszczególnych składników majątkowych, a także okazanie stosownych dokumentów źródłowych. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że oświadczenie skarżącego o jego sytuacji majątkowej jest niewiarygodne, albowiem skarżący notorycznie we wnioskach o zwolnienie od kosztów sądowych zataja określone składniki swojego majątku. Nie jest rzeczą orzekającego prowadzenia dochodzenia w celu dokładnego ustalenia posiadanego przez skarżącego majątku. Twierdzenia skarżącego odnośnie jego sytuacji majątkowej jako niewiarygodne nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu prawa pomocy, szczególnie, iż w żaden sposób nie wykazał on, iż jego sytuacja materialna uległa aktualnie zmianie czy pogorszeniu. Jedyne na co wskazuje obecnie skarżący to pogorszenie stanu zdrowia nie poparte żadnymi dokumentami świadczącymi o zwiększonych wydatkach na ten cel. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy uznać - w świetle wskazanych powyżej, niewyjaśnionych okoliczności - za nieuzasadnione i wątpliwe, szczególne wobec okoliczności, iż strona aktualnie w żaden sposób nie udokumentowała aby jej sytuacja majątkowa uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku do tej ocenianej przez Sąd w 2012 roku. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu tym bardziej, iż na obecnym etapie postępowania jego udział w sprawie nie jest obligatoryjny. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).