II SA/Kr 92/14

sygn. akt II SA/Kr 92/14 Kraków, dnia 4 sierpnia 2014 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 listopada 2013r. znak. [....] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi A.P. . na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 listopada 2013r. znak. [....] w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie skargi na decyzję MWINB w K. z dnia 18 listopada 2013r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Domagała się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak możliwości pokrycia kosztów wynajęcia adwokata dla sporządzenia skargi kasacyjnej. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 1500 zł, małżonek również pracuje otrzymując wynagrodzenie w wysokości ok. 2000 zł. Łącznie zatem dochody 3 osobowej rodziny wynoszą ok. 3500 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom o pow. 100m2, a także nieruchomość rolną o pow. 0,98 ha. Wnioskodawczyni nie wykazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. Podała, że obydwoje małżonkowie pracują z różną intensywnością, a podane dochody są uśrednione. Miesięczne podstawowe opłaty (media, podatki, telefony) wynoszą ok. 1000 zł. A.P. podała, że pozostałe dochody rodzina przeznacza na utrzymanie, wyżywienie i środki pierwszej potrzeby. Skarżąca przedstawiła faktury za gaz, usługi telekomunikacyjne, wodę, energię elektryczną. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. A.P. wniosła w terminie sprzeciw wobec tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Pojęcie utrzymania koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. rozumieć trzeba ściśle, a zatem w jego zakres wchodzą koszty wyżywienia, niezbędne opłaty, podstawowa odzież oraz ewentualnie koszty leczenia. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 14 stycznia 2014r., sygn. akt II FZ 1218/13, Lex Omega nr 1420138 oraz z dnia 7 stycznia 2014r., sygn. akt II FZ 1295/13, Lex Omega nr 1410656). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Koszty sądowe nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokajania, a obowiązkiem strony jest podjęcie starań o ich wygospodarowanie (tak Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 27 października 2011r., sygn. akt II FZ 640/11, Lex Omega nr 1070105). Z oświadczenia skarżącej wynika, że dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego wynosi 3 500 zł miesięcznie. Należy zauważyć, że przekracza on minimum socjalne, które – zgodnie z informacją Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 27 lutego 2014r. na grudzień roku 2013 wynosiło dla trzyosobowej rodziny od 2 620,22 do 2 781,63. Skarżąca nie wskazała ani nie udokumentowała, aby rodzina musiała ponosić jakiegokolwiek rodzaju wydatki szczególne, np. na leczenie. W ocenie Sądu, osiągany w trzyosobowym gospodarstwie domowym dochód pozwala zarówno na zaspokojenie koniecznego utrzymania, jak i poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Na obecnym etapie postępowania skarżąca mogłaby ewentualnie ponieść koszty sądowe w postaci wpisu od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 6 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Uiszczenie takiego wpisu z całą pewnością nie narazi koniecznego utrzymania rodziny na uszczerbek. Koszty pomocy prawnej fachowego pełnomocnika, niezbędnej z uwagi na przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1 p.p.s.a.) na pewno byłyby wyższe od tej kwoty. Jednakże Sąd ocenia, że również takie koszty A.P. może ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Wygospodarowanie niezbędnej kwoty w ciągu jednego miesiąca – przy wskazanych przez skarżącą dochodach rodziny – może być utrudnione, jednak z całą pewnością nie jest niemożliwe. Zauważyć należy również, że postępowanie sądowe trwa już blisko osiem miesięcy (skarga została wniesiona dnia 9 grudnia 2013r.) i w tym czasie skarżąca mogła poczynić stosowne oszczędności na opłacenie pomocy prawnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił, za podstawę przyjmując art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a.