II SA/Kr 922/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.W. i J.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [ ] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania czynności p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.W. i J.W. o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi na decyzję .......Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [....] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania czynności. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K.W. i J.W. na przedmiotową decyzję. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ich miesięczny dochód z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wynosi [....] zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni [....] m² oraz nieruchomość rolna wielkości [....] ha. Skarżący nie posiadają zasobów pieniężnych w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych, nie dysponują również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż nie dysponują środkami wystarczającymi na zapłatę kosztów sądowych. Ponoszą oni znaczne koszty utrzymania i prowadzenia działalności gospodarczej. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostali oni wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów, a to: wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych (osobistych i firmowych) obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont dewizowych, dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej, kopii rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych stałych miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego, rachunków potwierdzających ponoszone koszty leczenia oraz oświadczenia czy skarżąca J.W. jest zarejestrowana jako bezrobotna oraz czy uzyskuje, bądź w okresie ostatnich 6 miesięcy uzyskiwała zasiłek dla bezrobotnych. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżących nadesłał następujące dokumenty: kopię zeznania podatkowego [....] o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2007 przez K.W. , kopię dowodu wpłaty kwoty [....] zł stanowiącej łączne zobowiązanie pieniężne na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w W. , kopię faktury za energię elektryczną oraz wydruk z rachunku bankowego z dnia ........2005 roku. Pełnomocnik skarżących podał, iż skarżąca J.W. nie wykonuje pracy zarobkowej i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy we właściwym miejscowo urzędzie pracy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, winni byli przekonać sąd, że ich sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zdaniem orzekającego skarżący do takich osób nie należą. Źródłem dochodów małżonków W. jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego. Z przedłożonego zeznania podatkowego [....] wynika, że K.W. w roku 2007 z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości [....] zł przy kosztach uzyskania przychodu [....] zł, co dało dochód w wysokości [....] zł. Dysponując dochodami w takiej wysokości skarżący niewątpliwie są w stanie poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że wnioskodawcy nie mają możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust.3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Oprócz dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości wskazanej powyżej skarżący dysponują także składnikami majątkowymi znacznej wartości w postaci domu o powierzchni [....] m² oraz nieruchomości rolnej wielkości [....] ha. W świetle przedstawionych danych trudno uznać skarżących za osoby ubogie, a właśnie dla takich osób przewidziana jest instytucja prawa pomocy. Zdaniem orzekającego sytuacja materialna wnioskodawców pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Przypomnieć warto, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (H. Knysiak – Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, str. 628) Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).