II SA/Kr 934/06

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w {...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na zagospodarowanie postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Określając majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi 47 metrowe mieszkanie spółdzielcze. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 1000 zł netto otrzymywanej przez matkę renty. Uzasadniając swoje starania podniósł, że jest inwalidą II grupy, w trakcie leczenia. Zaakcentował, iż pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki. Określając koszty utrzymania mieszkania wskazał, że za czynsz płacą 450 zł, za światło i gaz 80 zł. Do tego dochodzą jeszcze wydatki na leczenie i lekarstwa które szacuje mniej więcej na około 400 zł. Do wniosku dołączył kopie dokumentów źródłowych w postaci wypisu z treści orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia na okoliczność zaliczenia jego matka do pierwszej grupy inwalidów, zaświadczenia lekarskiego stwierdzające u rzeczonej stwardnienie rozsiane oraz padaczkę z zaleceniem stałego leczenia i rehabilitacji. Dalej kopie zaświadczenia i decyzji ZUS w sprawie wypłaty renty rodzinnej. Wreszcie kopie zaświadczeń lekarskich i orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dokumentujące, iż skarżący zaliczony został do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, cierpi na trwałe uszkodzenie słuchu, wymaga specjalnej troski, zaopatrzenia w środki pomocnicze oraz leczenia specjalistycznego. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że skoro niniejsza sprawa przynależy do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej to skarżący jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało więc postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie o ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie, którym wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebi i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Twierdzenia skarżącego odnośnie wysokości i źródeł dochodu a także dotykających rodzinę ułomności i schorzeń znajdują bowiem potwierdzenie w przedstawionych kopiach dokumentów źródłowych, które należy ocenić jako wiarygodne świadectwo przedstawionych w nich danych. Natomiast jego tłumaczenia, odnośnie potrzeby i wysokości ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz kosztami leczenia i lekarstw znajdują potwierdzenie w pomocniczych aktach administracyjnych (art. 133 §1 w związku z art. 166 i art. 258 §3 ppsa) nadto są logiczne i odpowiadają wskazaniom doświadczenia życiowego. Oświadczenie to obrazuje, że skarżący i jego matka generalnie rzecz ujmując – są osobami niezamożnymi. Tak bowiem należy postrzegać osoby których dochód na osobę w rodzinie tylko nieco przekracza ustalony przepisami ustawy o pomocy społecznej próg ubóstwa. Oczywistym przy tym pozostaje, że przy takim poziomie dochodów i wydatkach skarżący ani jego matka nie byli w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności (por. także postanowienie SN z 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Monitor Prawniczy – Zestawienie Tez 2000/7 s. 455). Z uwagi na stwierdzone schorzenia i stan zdrowia obojgu trudno im zarazem czynić zastrzeżenie, że nie starają się poprawić swojej sytuacji własnym staraniem. Wreszcie obrazu tego nie zmienia fakt posiadania mieszkania. Trudno bowiem od nich wymagać aby obciążyli mieszkanie w którym zamieszkują nawet jeśli majątek ten posiada pewną wartość sprzedażną względnie podkładową dla ewentualnej pożyczki. Rozporządzenia tego rodzaju godziłyby bowiem w podstawy bytowania rodziny. Wszystko to razem wzięte prowadzi do logicznej konkluzji, że skarżący nie będzie w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny opłacić kosztów takiego kwalifikowanego pełnomocnika. Stąd należało przyznać mu prawo pomocy w takim zakresie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.