II SA/Kr 948/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2008 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Wojewody z dnia [....] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R.C. kwotę 285 zł (dwieście osiemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. decyzją z [...].02.1955 r., znak: [...], na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z 26. 04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa na cele Dyrekcji [...] w K., nieruchomości oznaczonych w gminie katastralnej K. w rejonie ul. [...], zapisanych w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...], w tym parcelę [...] pow. 0,0572 ha, objętą [...], należącą do K. (K. - w decyzji tej wskazany jako "G." - aktem notarialnym z [...].12. 1947 r. zmienił nazwisko na C. Orzeczeniem z [...].12.1956 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o przyznaniu K. C. (w orzeczeniu wskazano ponownie G.") odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. z [...].10.1996 r., sygn. [...] wynika, że spadek po F. K. C., zmarłym w [...].07.1985 r. w K., nabyli wprost: żona J. C. w 1/3 części, syn R. C. w 1/3 części oraz syn T. C. w 1/3 części. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. z [...].09.1995 r., sygn. [...], wynika natomiast, że spadek po J. A. C., zmarłej w [...].03.1995 r. na podstawie ustawy nabyli wprost synowie: T. A. C. i R. J. C., obydwaj po 1/2 części. R. C. i T. C. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].02.1955 r., znak: [...], wnosząc o wydanie decyzji stwierdzającej, że decyzja z 1955 r. została wydana z naruszeniem prawa. Wskazano, że skoro adresatem decyzji o wywłaszczeniu był K. F. G., to nie było skuteczne doręczenie zastępcze, dokonane w formie wywieszenia na tablicy ogłoszeń wobec F. K. C. Zdaniem wnioskodawców, K. C. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, zatem wniosek o wznowienie postępowania jest uzasadniony. Prezydent Miasta decyzją z [...].06.2002 r., znak: [...], na podstawie art. 4 pkt 9b ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) art. 149 § 2, 150 § 1, 151 § 1 pkt 1 w zw. z 145 § 1 pkt 4 kpa odmówił uchylenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].02.1955 r., znak: [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dacie wydawania decyzji przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., obowiązywał dekret z [...].04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, zgodnie z którym w przypadku, gdy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte na podstawie jednego wniosku dotyczyło większej liczby właścicieli, podanie do wiadomości zawiadomień i orzeczeń następowało za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany był właściciel nieruchomości, którego miejsce pobytu było nieznane. Organ I instancji podał, że zbadano archiwalne dokumenty geodezyjne, na podstawie których w sprawie prowadzonej w latach pięćdziesiątych, organ administracyjny dokonał ustalenia osoby właściciela nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, z których wynikało, że zarówno w spisie posiadaczy, jak i w rejestrze parcel gruntowych w gminie katastralnej G. w pozycji imię i nazwisko właściciela wpisany jest C. F. K. To samo nazwisko jest ujawnione w księdze wieczystej. Powyższe dokumenty były w latach pięćdziesiątych jedynym źródłem informacji o osobie właściciela nieruchomości i zasadnie stanowiły dla organu prowadzącego postępowanie wywłaszczeniowe podstawę do przyjęcia, że właścicielem parceli był F. K. C. W ocenie organu powyższe wskazuje jednoznacznie, że F. K. C. - po zmianie nazwiska w 1947 r. - nie ujawnił nowego nazwiska przez zgłoszenie do właściwego prezydium rady narodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli R. C. i T. C., podnosząc, że F. K. C. nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym nie z tej przyczyny, że zaniechał zgłoszenia zmiany swojego nazwiska na C., lecz dlatego, że organ administracyjny nie powiadamiał go o przebiegu toczącego się postępowania ani na jego stare nazwisko C., ani na nowe nazwisko C. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że do ojca wnioskodawców była wysyłana korespondencja dotycząca postępowania wywłaszczeniowego. Skarżący wskazali także, iż organ pierwszej instancji pominął okoliczność, że w decyzji wywłaszczeniowej jako podmiot wywłaszczenia został wskazany F. K. G. pisany przez "G" i "w". Jak z tego wynika - organ administracyjny błędnie określił podmiot wywłaszczenia, gdyż osoba o nazwisku F. K. G. nigdy nie istniała, a w każdym razie nie była właścicielem wywłaszczanej nieruchomości. Wojewoda decyzją z [...].2002 r. znak: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając argumentację organu pierwszej instancji oraz wskazując dodatkowo, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z [...]. 03.1950 r. zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Obwodowego, co potwierdza znajdująca się na zawiadomieniu pieczęć, z której wynika, że w/w zawiadomienie wywieszono na tablicy urzędowej [...].01.1950 r., zdjęto 31.11.1950 r. Ogłoszenie to nastąpiło po ustaleniu, na podstawie księgi wieczystej, że właścicielem parceli l.kat. [...] o pow. 572 m objętej [...], jest F. K. C. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika również, że w ten sam sposób została doręczona decyzja wywłaszczeniowa. Odnośnie natomiast zarzutów skarżących, dotyczących błędnego określenia nazwiska w decyzji wywłaszczeniowej, tj. wskazania nazwiska "G." zamiast "C." oraz braku wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji kwestii słuszności uznania przez organ wywłaszczający F. K. C. za osobę nieznaną z miejsca pobytu, organ II instancji stwierdził, że okoliczności te nie mają wpływu na ocenę skuteczności zawiadomienia przez obwieszczenie i w związku z tym nie mogą świadczyć o tym, że F. K. C. nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym bez własnej winy. Skargę od powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniósł w dniu [...].12.2002 r. R. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 26.02.2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1350/06, oddalił skargę R. C. na decyzję Wojewody z [...].11.2002 r., znak [...], w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika zdaniem Sądu, że o postępowaniu w sprawie wywłaszczenia F. K. C. został powiadomiony, przez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń. W ocenie Sądu zawiadomienie takie należy uznać za wystarczające, bowiem obowiązujący dekret z [...].04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych umożliwiał posłużenie się zawiadomieniem umieszczonym na tablicy ogłoszeń, gdy postępowanie wywłaszczeniowe dotyczyło większej liczby właścicieli. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że wbrew przepisom obowiązującym w dacie prowadzenia analizowanego postępowania, F. K. C. nie powiadomił właściwych organów o zmianie swego nazwiska na C., toteż umieszczenie na tablicy ogłoszeń nazwiska F. K. C., a nie F. K. C., było prawidłowe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. C. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...].06.2008 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 980/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wskazał, że kwestią mającą zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest to, czy poprzednik prawny skarżącego - ojciec F. K. C. był skutecznie zawiadomiony o wszczęciu wobec nieruchomości, której był właścicielem, postępowania wywłaszczeniowego w trybie dekretu z [...].04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.). Z bezspornych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że w dniu [...].12.1947 r. F. K. C. zmienił nazwisko na C. Sąd II instancji podał, że stosownie do art. 9 dekretu z [...].11.1945 r. o zmianie i ustalaniu imion i nazwisk (Dz. U. Nr 56, poz. 310 ze zm.), władza orzekająca zarządza wpisanie nazwiska do księgi urodzeń i małżeństw na marginesie aktu stanu cywilnego, a także zawiadamia według miejsca zamieszkania i pobytu danej osoby władze, prowadzące ewidencję ludności i ewidencję wojskową, władzę skarbową, ponadto zaś władzę prowadzącą rejestr karny. Tymczasem z akt sprawy (orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu) wynika, że ojciec skarżącego był osobą nieznaną z miejsca pobytu. Okoliczność ta musiała zostać ustalona w oparciu o dane wynikające z ewidencji ludności, która stosownie do powołanego wyżej przepisu powinna odnotować dokonaną przed kilku laty zmianę nazwiska właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że powyższą tezę potwierdza treść wniosku Zakładu [...] z [...].02.1950 r. skierowanego do Wojewody w [...], w którym na stronie 8 wnioskodawca informuje, że jak wynika z zaświadczeń urzędu ewidencji ludności, część właścicieli parcel wchodzących w skład zlokalizowanego terenu, nieznana jest z miejsca pobytu. We wniosku tym przedmiotowa nieruchomość określona jest jako własność F. K. C., co pozwala stwierdzić, że organ prowadzący ewidencję ludności nie został zawiadomiony lub nie dokonał stosownej zmiany nazwiska właściciela nieruchomości, a nadto dysponował niepoprawionym nazwiskiem danej osoby. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu l instancji, że skoro F. K. C. nie powiadomił właściwych organów o zmianie swojego nazwiska, to umieszczenie w obwieszczeniu o wywłaszczeniu nazwiska F. K. C., a nie F. K. C. było prawidłowe. Obowiązki w zakresie informacji o zmianie nazwiska, w świetle obowiązujących wówczas regulacji prawnych, obciążały zarówno osobę dokonującą zmiany nazwiska, jak i władze administracji ogólnej II instancji (art. 2 ust. 1 dekretu o zmianie i ustalaniu nazwisk). Władze sądowe, górnicze, wodne i inne z jednej strony, a władze miernicze z drugiej strony obowiązane były z urzędu w ciągu 30 dni podawać sobie do wiadomości zmiany powstałe w aktach i dokumentach dotyczące danych wymienionych w art. 4 dekretu o katastrze gruntowym i budynkowym. Zmiany te z urzędu powinny być wpisane do ksiąg i operatów. Podsumowując Sąd II instancji podał, że nie można ocenić jako prawidłowe postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej raz własność F. K. C. (obwieszczenie o wywłaszczeniu), innym razem K. F. G. (orzeczenie o wywłaszczeniu i orzeczenie o odszkodowaniu), a to wobec faktu, że ojciec skarżącego do zmiany nazwiska w 1947 r. nosił nazwisko C., a nie C., czy G. Dodatkowo wskazano, że twierdzenia Sądu l instancji, iż na tablicy ogłoszeń umieszczone było nazwisko F. K. C. nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, bowiem pod poz. 42 tego obwieszczenia wymieniony został F. K. C., a nie jak przyjął sąd – C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30. 08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.. W niniejszej sprawie nie można również pominąć wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20. 06. 2008 r., sygn. akt II OSK 980/07, którym to wyrokiem uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26.02.2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1350/06 i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przedmiotem kontrolowanej przez Sąd decyzji jest decyzja Wojewody z [...]. 11.2002 r. znak: [...], którą była utrzymana w mocy decyzja Prezydenta Miasta z [...]. 06.2002 r., znak: [...] odmawiająca uchylenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...].02.1955 r., znak: [...], którą to decyzją na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z 26. 04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, póz. 31), orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa na cele Dyrekcji A. w K., nieruchomości oznaczonych w gminie katastralnej K. w rejonie ul. [...], w tym parcelę [...] o pow. 0,0572 ha, objętą [...] G., należącą do F. K. C. W niniejszej sprawie niesporne jest, że F. K. C. do [...].12.1947 r. nazywał się F. K. C. oraz, że w latach 50-tych zarówno w rejestrze parcel gruntowych Gm. Katastralnej G. jak i w księdze wieczystej jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości wpisany był nadal F. K. C.. Poza sporem jest również, że organy nie zostały powiadomione przez F. K. C. o dokonanej zmianie nazwiska. Podstawową kwestią sporną w niniejszej sprawie stanowi realizacja ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 kpa), której naruszenie zgodnie z dyspozycją art. 149 § 1 i art. 145 § 1 pkt. kpa stanowi podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie ze stanowiskiem organu I i II instancji, zaaprobowanym przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie F. K. C. został skutecznie zawiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania wywłaszczeniowego w trybie dekretu z [...].04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.) Co prawda powiadomienie to zostało dokonane poprzez obwieszczenie – zgodnie z wymaganiami w/w dekretu - wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Obwodowego w dniach od [...].11.1950 r. do 31.11.1950 r. nie na zmienione w 1947 r. nazwisko "C." ale na poprzednie nazwisko "C. ", ale nazwisko ""C." figurowało w rejestrach parcel gruntowych gminy Katastralnej G. oraz w księdze wieczystej w czasie prowadzenia przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego ponieważ F. K. C. nie powiadomił odpowiednich organów o dokonanej zmianie nazwiska. Ze stanowiskiem tym nie zgodzili się w odwołaniu spadkobiercy F. K. C: R. C. i T. C. R. C. w skardze od decyzji drugoinstancyjnej i w skardze kasacyjnej zarzucił Prezydium Rady Narodowej w K., że prowadząc postępowanie wywłaszczeniowe zakończone wydaniem decyzji z [...].02.1955 r. znak: [...] organ nie powiadomił F. K. C. o toczącym się postępowaniu ani na jego aktualne nazwisko "C." ani na jego poprzednie nazwisko "C.". Skarżący wskazał natomiast, że w decyzji wywłaszczeniowej z [...].02.1955 r. jako podmiot wywłaszczenia wymieniono osobę o nazwisku " F. K. G." Jak wskazał w uzasadnieniu swojego wyroku z [...].06.2008 r. sygn. akt II OSK 980/07 Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie zachodzi konieczność ustalenia czy organy administracji prawidłowo przyjęły, że F. K. C. został skutecznie zawiadomiony o wszczęciu - wobec nieruchomości oznaczonej w gminie katastralnej K. w rejonie ul. [...], której był właścicielem - postępowania wywłaszczeniowego trybie w/w dekretu z [...].04.1949 r. Będąc związanym powyższym wnioskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że w dniu wydania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. decyzji z [...].02.1955 r., którą to decyzją orzeczono o wywłaszczeniu m. in. parceli [...] o pow. 0,0572 ha, objętej Lwh [...] G., parcela ta stanowiła własność F. K. C., który do [...] grudnia 1947 r. nosił nazwisko F. K. C. Stosownie do art. 9 dekretu z 10. 11. 1945 r. o zmianie i ustalaniu imion i nazwisk Dz. U. nr 56 poz. 310 ze zm.) władza orzekająca zarządza wpisanie nazwiska do księgi urodzeń i małżeństw na marginesie aktu stanu cywilnego, a także zawiadamia według miejsca zamieszkania i pobytu danej osoby władze, prowadzące ewidencję ludności i ewidencję wojskową, władzę skarbową, ponadto zaś władzę prowadzącą rejestr karny. Jak ustalono z administracyjnych akt sprawy, tj. z w/w orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i orzeczenia o odszkodowaniu, ojciec skarżącego był osobą nieznaną z miejsca pobytu, co musiało być ustalone w oparciu o dane wynikające z ewidencji ludności, natomiast stosownie do powołanego wyżej przepisu zmiana nazwiska właściciela wywłaszczonej nieruchomości powinna być dokonana z urzędu. Jak ustalono, na 8 stronie wniosku Zakładu [...] z [...].02. 1950 r. skierowanego do Wojewody [...], wskazano, że jak wynika z danych urzędu ewidencji ludności przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność nieznanego z miejsca pobytu F. K. C. Pozwala to przyjąć, że organ prowadzący ewidencję ludności dysponował w latach 50—tych nadal nieaktualnym już nazwiskiem ojca skarżącego ponieważ nie został powiadomiony lub nie dokonał stosownej zmiany jego nazwiska z " C." na "C.". Dlatego też odnosząc się do kluczowej kwestii skutecznego powiadomienia F. K. C. o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym należy stwierdzić, iż nie można podzielić stanowiska organów I i II instancji, że skoro F. K. C. nie powiadomił właściwych organów o zmianie swojego nazwiska, to umieszczenie w obwieszczeniu o wywłaszczeniu nazwiska F. K. C., a nie F. K. C. było prawidłowe. Trzeba bowiem stwierdzić, że, zgodnie z wówczas obowiązującym prawem obowiązek powiadomienia o zmianie nazwiska, obciążał zarówno osobę dokonującą takiej zmiany, jak i władze administracji ogólnej II instancji (art. 2 ust. 1 cyt. dekretu o zmianie i ustalaniu nazwisk). Należy również mieć na uwadze, że z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika aby na tablicy ogłoszeń Urzędu Obwodowego w zawiadomieniu o wszczęciu przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego widniało nazwisko F. K. C. natomiast pod poz. 42 tego obwieszczenia wymieniony został F. K. C. Tym samym trzeba stwierdzić, że skoro organy administracji publicznej prowadziły przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do parceli [...] o pow. 0,0572 ha, objętej Lwh [...] w K. wskazując, że stanowi ona własność F. K. C. (obwieszczenie o wywłaszczeniu), innym razem K. F. G. (orzeczenie o wywłaszczeniu i orzeczenie o odszkodowaniu), podczas gdy stanowiła ona własność ojca skarżącego – F. K. C., który [...] grudnia 1947 r. zmienił nazwisko na C. – to postępowania tego nie można ocenić jako prawidłowe. Nadto należy wskazać, ze organ administracyjny przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy winien uwzględnić dyspozycję art. 151 § 2 kpa stanowiącą, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji. Organ powinien również - jakkolwiek nie wynika to wprost z przepisów kpa – zamieścić w decyzji wydanej w podstawie art. 151 kpa stosowne pouczenie o możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu poniesionych szkód. Mając powyższe na wadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. lit. "c" p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a