II SA/Kr 949/11
WyrokWSA w Krakowie2012-01-11
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Mirosław Bator, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu naprawczym dotyczącym obiektu budowlanego już zrealizowanego, który został wykonany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
W przypadku obiektu budowlanego już zrealizowanego, który został wykonany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego nie może nałożyć obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zastosowanie powinien znaleźć art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę, doprowadzenie do stanu poprzedniego lub wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającą na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Skarżący zarzucili, że budynek został wykonany z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, co stanowi samowolę budowlaną i narusza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Organy obu instancji uznały, że zastosowanie ma postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, nakładając obowiązki na inwestora.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R. K. i L. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku wykonania czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Decyzją z dnia 12 stycznia 2011 r. znak: [....] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. jako podstawę prawną wskazując przepisy art. 51 ust 1 pkt 3, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). nałożył na inwestora R.P. obowiązek wykonania następujących czynności:
1. zamurowania otworów okiennych ściany od strony dziatki nr [....] (luksfery)
2. wymiany drzwi wejściowych zlokalizowanych w ścianie od strony dziatki nr [....] na odpowiadające odporności pożarowej El 60
3. zlikwidowania okapu od strony dz. nr [....] , tak, aby istniejąca ściana stanowiła ścianę oddzielenia przeciwpożarowego - zgodnie z ekspertyzą techniczną dot. prawidłowości wykonanych robót sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego P. mgr inż. J.R. oraz rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. A.P. wraz z uzupełnieniem ekspertyzy. Organ zaznaczył także, że o wykonaniu robót budowlanych nakazanych w pkt I niniejszej decyzji należy zawiadomić Inspektorat do dnia 30 czerwca 2011 r. przedkładając oświadczenie o prawidłowości ich wykonania, sporządzone przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane poszczególnych branż. W pkt II decyzji orzeczono, obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egz. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych wraz z odniesieniem się do zapisów obecnie obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego terenu "[....] " w B. w terminie do 30 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek L.K. z dnia 14 lipca 1998 r. Wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1607/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Hodowlanego w K. z dnia 14 maja 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzji organu I instalacji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organy prowadzące postępowanie nie ustaliły i nie przedstawiły w uzasadnieniach podjętych decyzji okoliczności, które uzasadniałyby wykluczenie możliwości zastosowania w spawie przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane względnie art. 37 tej ustawy, ponieważ nie ustaliły terminu, w którym inwestor rozpoczął budowę przedmiotowego budynku, a w szczególności czy budowa ta została rozpoczęta przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna, lub czy budowa ta została przerwana na czas dłuższy niż 2 lata. Nadto sąd stwierdził, że organy nie ustaliły czy odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego miały charakter odstępstw istotnych. Sąd zarzucił także, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, że przedmiotowy budynek ma trzy a nawet cztery kondygnacje, podczas gdy zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego może mieć maksymalnie 2 kondygnacje. Wydana w następstwie ponownego rozpoznania sprawy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 5 marca 2008 r. została następnie uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 20 czerwca 2008 r. Przeprowadzając postępowanie ponowne Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego w B. ustalił, że na dz. nr [....] w B. zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 5 października 1988 r. Budynek ten wybudowano w sposób istotnie odbiegający od warunków pozwolenia na budowę. Odstępstwa polegają na zbliżeniu budynku w narożniku północno-zachodnim na odległość 2,20 m oraz 2,80 w południowo-zachodnim od granicy z działką nr [....] , podwyższeniu budynku około 1,60 m przez co uległa zwiększeniu kubatura budynku, zbliżeniu budynku do granicy z działką nr [....] na odległość 2,20m. Zgodnie z dziennikiem budowy prace przy wykopach pod ławy fundamentowe zostały rozpoczęte w dniu 20 marca 1991 r. Jednakże wcześniej nastąpiło geodezyjne wytyczenie budynku na gruncie na przełomie lipca i sierpnia 1990 r. Fakt wytyczenia budynku został odnotowany w dzienniku budowy jednakże przy wpisie tym nie podano jego daty. Jak zeznał w dniu 23 listopada 2001 r. geodeta W.K. wytyczenia dokonał na przełomie "lipca i sierpnia 1990 r. Na projekcie budynku mieszkalnego projektant naniósł poprawki 10 września 1989 r. Dalej organ wskazał, że na planie zagospodarowania projektu została nabita pieczątka Urzędu Miejskiego w B. oraz pieczątka kierownika wydziału Urzędu Miejskiego w B. w dniu 13 czerwca 1989 r. z adnotacją zmiany uzgodniono. Decyzją z dnia 16 lutego 1998 r. Burmistrz Miasta B. udzielił E.P. i R.P. pozwolenia na użytkowanie w części parteru budynku mieszkalnego na dz. nr [....] . Decyzją z dnia 18 stycznia 1999 r. Wojewoda [....] stwierdził nieważność w/w decyzji. Z kolei decyzją z dnia 17 września 2001 r. PINB w B. nakazał inwestorowi przedmiotowego budynku mieszkalnego wykonanie czynności w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, w tym m.in. zamurowanie czterech otworów okiennych w ścianie budynku zlokalizowanej od strony działki nr [....] w terminie do 30 kwietnia 2002 r. W dniu 14 czerwca 2002 r. stwierdzono, że otwory okienne w ścianie zachodniej budynku zostały zamurowane pustakami szklanymi – luksferami. Następnie organ wskazał, że w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji oględziny wykazały stabilny stan wszystkich elementów konstrukcyjnych. Ściana zewnętrzna od strony działki nr [....] nie posiada obecnie otworów okiennych i stanowi oddzielenie strefy pożarowej. Konstrukcja budynku została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stwarza zagrożenia dla użytkowników. Wykonane przez inwestora odstępstwa dotyczą charakterystycznych parametrów obiektu tj. wysokości i kubatury poprzez podniesienie ścianki kolankowej na poddaszu i podwyższeniu konstrukcji dachu oraz zmianę usytuowania w/w budynku względem granic działki, na której jest zlokalizowany. Przed wprowadzeniem przedmiotowych zmian inwestor nie uzyskał decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Z wypisu i wyrysuj miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że przedmiotowa działka leży w terenie oznaczonym symbolem 4MN - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Dla terenów ustala się jako przeznaczenie podstawowe funkcję mieszkaniową realizowaną w zabudowie jednorodzinnej, wolnostojącej, bliźniaczej, szeregowej, grupowej oraz "w celu osiągnięcia pożądanych efektów funkcjonalno-przestrzennych oraz dla zapewnienia ładu przestrzennego ustala się: dla obiektów zabudowy jednorodzinnej maksymalną wysokość obiektów - 10 m, licząc od poziomu terenu przy głównym wejściu do budynku do najwyżej położonej kalenicy dachu, ustala się, aby dachy obiektów były dwuspadowe lub wielospadowe, o jednakowym nachyleniu głównych połaci od 25 do 35 stopni." Ponadto miejscowy plan dla tego terenu wskazuje, że "dla istniejących obiektów budowlanych, których wysokość przekracza ustalone powyżej parametry w sytuacji remontu i przebudowy dachu dla dostosowania go do ustalonych parametrów ( kształt i kąt nachylenia połaci ) dopuszcza się zwiększenie wysokości obiektu o 2 m" Mając na uwadze powyższe okoliczności organ stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Odwołanie od tej decyzji złożyli R.K. i L.K. podnosząc, że budynek wykonany na działce nr [....] w B. na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 5 października 1988r. jest niezgodny z warunkami tego pozwolenia. W ocenie odwołujących w sprawie doszło do samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu rozbudowy i nadbudowy tego budynku. Na dokonane zmiany polegające m.in. na podniesieniu wysokości budynku w zbliżeniu do działek sąsiednich oraz wykonaniu trzech kondygnacji zamiast dwóch, inwestor nie uzyskał zgodny. Na skutek powyższych działań przedmiotowy budynek narusza także ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie odwołujących wykonanie nakazach w decyzji organu I instancji czynności nie spowoduje, że budynek będzie zgodny z prawem. Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie decyzji.
Decyzja z dnia 21 marca 2011 r. znak: [....] [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że przy budowie przedmiotowego budynku mieszkalnego roboty budowlane zostały zrealizowane na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Kierownika Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w B. z dnia 5 października 1988 r. Jednocześnie załączona do akt dokumentacja, w tym uwierzytelniona kserokopia w/w decyzji, uwierzytelniona kserokopia dziennika budowy oraz protokół przesłuchania geodety na okoliczność daty wytyczenia geodezyjnego przedmiotowego budynku wskazują w sposób jednoznaczny, iż budowa przedmiotowego obiektu została rozpoczęta na przełomie lipca i sierpnia 1990 r., oraz że nie została przerwana na okres dłuższy niż 2 lata. Roboty związane z budową przedmiotowego budynku zostały zakończone w dniu 12 sierpnia 2000 r. W ocenie organu obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje jednocześnie, iż budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego została zrealizowana ze, zdefiniowanymi w przepisie art. 36a ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, istotnymi odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę polegającymi na: zmianie charakterystycznych parametrów w/w obiektu tj. wysokości i kubatury poprzez podniesienie ścianki kolankowej na poddaszu i podwyższeniu konstrukcji dachu, oraz zmianie usytuowania w/w budynku względem granic działki budowlanej, na której jest zlokalizowany. Organ zaznaczył, że inwestor realizując roboty budowlane związane z budową budynku legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, nie działał zatem w warunkach samowoli, o jakiej mowa w przepisie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem organu odwoławczego stan faktyczny niniejszej sprawy wypełnia hipotezę przepisu art. 50 ust. 1 pkt 4 obowiązującego Prawa budowlanego, co obliguje organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia, w stosunku do przedmiotowego budynku mieszkalnego, opartego na przepisach art. 50-51 w/w ustawy tzw. postępowania naprawczego. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przyjętą, na jego podstawie, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, prawidłową kwalifikację dokonanych przez inwestora odstępstw, jak również wiążącą w niniejszej sprawie ocenę prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażoną wyroku z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1607/02, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji przyjął prawidłowy tryb postępowania oparty na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Dodatkowo organ wskazał, że decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego została uchylona decyzją Burmistrza Miasta B. dnia 19 sierpnia 2002 r., w trybie przepisu art. 36 a ust. 2 ustawy Prawo budowlanego tj. w związku z niniejszym postępowaniem w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego tą decyzją projektu budowlanego. Przedłożona do akt sprawy ekspertyza techniczna przedmiotowego budynku wskazuje, iż obiekt ten wzniesiony został zgodnie ze sztuką budowlana i może być bezpiecznie użytkowany po wykonaniu określonych w ekspertyzie zaleceń. W ocenie autorów w/w opracowania koniecznym jest wykonanie robót budowlanych polegających na zamurowaniu luksferami otworów okiennych w ścianie budynku zlokalizowanej od strony sąsiedniej działki budowlanej oraz wymianie drzwi wejściowych zlokalizowanych w w/w ścianie, jak również likwidacji okapu od strony działki ewidencyjnej nr [....] . W/w roboty służą dostosowaniu przedmiotowego budynku mieszkalnego do określonych w przepisach techniczno-budowlneych w tym również w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Dalej organ podał w uzasadnieniu, że pomimo, iż roboty budowlane przy wzniesieniu przedmiotowego budynku mieszkalnego zostały wykonane, co do zasady prawidłowo, obiekt ten nie spełnia wymogów w zakresie wysokości zabudowy jednorodzinnej określonych w aktualnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego działkę ewidencyjną nr [....] w B. Organ podał również, że wskutek dokonanych przez inwestora istotnych odstępstw m.in. we wskazanym wcześniej zakresie bez uprzedniego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i prowadzonego w związku z tym przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego, koniecznym staje się, w ramach w/w postępowania, dostosowanie przedmiotowego obiektu do zgodności z zapisami aktualnie obowiązującego plan,. Zatem dokumentacja projektowa, do przedłożenia której zobowiązano inwestora winna zawierać, w miarę potrzeb, rozwiązania techniczne służące w/w dostosowaniu. W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że lokalizacja przedmiotowego budynku mieszkalnego zgodna jest bowiem z § 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w związku z § 7 pkt 6 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego działkę nr [....] w B. Przedmiotowy budynek mieszkalny nie powoduje również niedopuszczalnego stopnia zacienienia budynku skarżących. Organ nadmienił też, że w świetle przepisów techniczno-budowlanych, jak i przepisów obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego działkę nr [....] w B. w zakresie zabudowy jednorodzinnej, kwestia ilości kondygnacji przedmiotowego budynku mieszkalnego pozostaje bez wpływu na wydane w mniejszej sprawie rozstrzygnięcie.
Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli R.K. i L.K. podnosząc, że osnowa decyzji nie zawiera podstawy prawnej na której organ oparł swoje stanowisko w uzasadnieniu. Ponadto organy obu instancji nie uzasadniły szczegółowo dlaczego w sprawie nie znalazł zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Nie ustalono także wszystkich istotnych odstępstw dokonanych przy realizacji przedmiotowego budynku. W ocenie skarżących inwestor bez zmiany pozwolenia na budowę dokonał nadbudowy budynku mieszkalnego o ok. 160 cm oraz rozbudowy ganku i tarasu o pow. ok. 60 m2. Ponadto niezgodne z zapisem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [....] jest twierdzenie organu odwoławczego, że ilość kondygnacji przedmiotowego budynku pozostaje bez wpływu na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie. Organy obu instancji nie odniosły się także do kwestii zgodności przedmiotowego budynku, a gęstości zabudowy. Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania organów administracji nadzoru budowlanego było zbadanie realizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie jej zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym. Według ustaleń organów, inwestycja ta (już w całości wykonana), zrealizowana została z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. W tej sytuacji zdaniem organów zastosowanie ma przepis art. art. 51 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane. Poglądu tego sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela.
Nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) w art. 51 ustawy Prawo budowlane dodany został ust. 7 o treści - przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane (a więc także budowa obiektu budowlanego – art. 3 pkt 6 oraz 7 w/w ustawy), w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust.1. Prowadzenie lub kontynuowane postępowania naprawczego jest zatem możliwe nie tylko do obiektów będących w realizacji (po wydaniu wcześniej postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych w oparciu o art. 50 ustawy Prawo budowlane) ale także tych już zrealizowanych. Konstrukcja tego przepisu jest natomiast taka, iż w postępowaniu takim stosuje się tylko przepisy art. 51 ust 1 pkt 1 i 2 tj. nie ma zastosowania pkt 3 który stanowi między innymi o tym, iż w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – organ nakłada obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a także nie stosuje się przepisów art. 51 ust 4 do 6. Tak więc w postępowaniu tym nie można na inwestora nałożyć obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego. Przy tym przepis wskazuje wyraźnie, iż znajduje on zastosowanie zawsze wtedy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. tj. we wszystkich przypadkach o których mowa w tym przepisie - a więc także wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Oznacza to zdaniem sądu, iż w przypadkach takich tj. prowadzenia postępowania w stosunku do obiektu już wybudowanego (i to nie w ramach samowoli budowlanej bo wtedy zastosowanie miałby art. 48 ustawy Prawo budowlane) ale zrealizowanego ze znacznymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ nie może nałożyć obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, ale powinien kierując się przepisem art. 51 ust 1 pkt 1 lub 2 ustawy Prawo budowlane bądź nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W przypadku nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, postępowanie takie kończy się stosownie do wskazań zawartych w art. 50 ust 3 ustawy Prawo budowlane. Tak więc po sprawdzeniu przez organ wykonania obowiązku przez zobowiązanego, organ wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo - w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Zwrócić też należy uwagę na wzajemna relację pomiędzy przepisem art. 51 ust 7 (który omówiono wyżej) a przepisem art. 51 ust 4 w związku art. 51 ust 1 pkt 3 ustawy prawo budowlane. Mianowicie przepis art. 51 ust 4 stanowi, iż po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Tak więc także na podstawie tej regulacji, organ może zatwierdzić projekt budowlany zamienny oraz nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie w sytuacji kiedy obiekt budowlany został już zrealizowany (zakończano jego budowę). Przepisy te tylko pozornie są ze sobą w sprzeczności (w sposób odmienny regulują postępowanie naprawcze w stosunku do obiektów już zrealizowanych). Przepis art. 51 ust 4 stosuje się bowiem jedynie w sytuacji o której mowa we art. 51 ust 1 pkt 3 w związku z art. 50 ust 1 pkt 4 tj. w sytuacji kiedy organ stwierdza wykonywanie (a zatem kiedy inwestycja nie została jeszcze ukończona) robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust 1 ust 1 wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych a następnie w terminie do 2 miesięcy wydaje decyzję w której nakłada, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. A zatem decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego w której nakazuje się uzyskać pozwolenie na użytkowanie organ nadzoru budowlanego wydaje jedynie wtedy gdy budowa została zakończona w związku z decyzją wydaną na postawie art. 51 ust 1 pkt 3 tj. na skutek wykonania przez inwestora określonych w decyzji organu nadzoru budowlanego, czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie to kończy się nałożeniem przez organ nadzoru budowlanego na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
W sytuacji, gdy jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, organ nadzoru budowlanego w stosunku do budynku już zrealizowanego - co do którego nie wydał wcześniej postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (które to postanowienie można wydać jedynie wtedy, kiedy roboty te nie zostały jeszcze zakończone - obiekt nie został jeszcze zrealizowany), a następnie nakazu wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wbrew zapisom przepisu art. 51 ust 7 stosuje przepis art. 51 ust 1 pkt 3 tj. nakazuje sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego oraz w oparciu o wyżej wskazaną podstawę prawną (art. 51 ust 1 pkt 3) a nie w oparciu o art. 51 ust 1 pkt 2 nakazuje wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych - dopuszcza się naruszenia prawa materialnego. Skutkuje to wadliwością wydanej na tej podstawie decyzji. Takie samo stanowisko zajął sąd w sprawie II SA/Kr 545/10.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I. wyroku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło