II SA/Kr 958/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Joanna Mitis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. skargę oddala Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] marca 2009 r., znak:[...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jednolity tekst - Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118), po rozpatrzeniu odwołania S.B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] stycznia 2009 r., znak: [...] nakazującej "Inwestorowi - P.P. K. i S.B. zam. [...] wykonanie rozbiórki wiaty o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,6m x 5m, posadowionej na działce nr 1 w miejscowości [...]. , Gm. M. ", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania wiaty o konstrukcji drewnianej na działce nr 1 w [...] przez K. i S.B. , bez wymaganego prawem zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W dniu 7 października 2008 r. przeprowadzono oględziny na działce nr 1 , w trakcie których stwierdzono istnienie na w/w działce wiaty o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,60m x 5m, średniej wysokości około 3m, pokrytej dachem jednospadowym, posadowionej bezpośrednio na gruncie, z dwiema ścianami obitymi deskami. PINB w M. ustalił, w oparciu o pisma mieszkańców wsi z dnia 28 września 2006 r. oraz z dnia 12 lutego 2008 r., iż przedmiotowy obiekt był budowany w miesiącu wrześniu 2006 r. Zgodnie z wypisem z dnia 6 listopada 2008 r. z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Trzemeśni, Poręby i Zasani w Gminie Myślenice, uchwalonym uchwałą nr 355/XLVI/2002 Rady Miejskiej w Myślenicach z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Mał. Nr 209 z dnia 27.09.2002 r.), działka nr 1 we wsi [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem [...] - ważniejsze ulice wewnętrzne - jednojezdniowe z jednym pasem ruchu, po istniejących trasach wewnętrznych dojazdów, obsługujące poszczególne zespoły zabudowy. W oparciu o powyższy wypis PINB ustalił, iż przedmiotowa budowa jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] stycznia 2009 r., znak: [...] decyzję, którą nakazał "Inwestorowi - P.P. K. i S.B. zam. [...] wykonanie rozbiórki wiaty o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,6 m x 5 m, posadowionej na działce nr 1 w miejscowości [...], Gm. M. ". Odwołanie w terminie wniósł S.B. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził, że przedmiotem postępowania jest prawidłowość wydania decyzji, którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał K. i S.B. wykonanie rozbiórki opisanej wyżej wiaty posadowionej na działce nr 1 w miejscowości P. Przedmiotowa sprawa dotyczy zatem legalności wybudowania obiektu budowlanego - wiaty o konstrukcji drewnianej bez wymaganego prawem zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, iż w niniejszej sprawie należy zastosować art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Podniesiono w uzasadnieniu decyzji, że budowa przedmiotowej wiaty, w myśl art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wymagała zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Wobec niedopełnienia tego obowiązku przez Inwestora - K. i S.B. oraz wobec niezgodności przedmiotowej budowy z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, PINB zasadnie wykluczył możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, bowiem stan faktyczny w niniejszej sprawie nie spełnia przesłanek legalizacji obiektu budowlanego określonych w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym "jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów (...)". Wobec powyższego organ I instancji orzekł nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu w trybie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki obciąża inwestora budowy, którym w niniejszej sprawie są K. i S.B. W odpowiedzi na podniesione w odwołaniu zarzuty S.B. dotyczące stanu prawnego (własności) działki nr 1 w [...]. , na której to wybudowana została przedmiotowa wiata, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził, iż kwestie te nie należą do zakresu właściwości organów nadzoru budowlanego, ale do właściwości sądu powszechnego. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż niezależnie od kwestii własności przedmiotowego gruntu, wybudowanie obiektu budowlanego - wiaty bez wymaganego prawem zgłoszenia oraz niezgodnie z obowiązującymi przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do orzeczenia w drodze decyzji nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Innymi słowy decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego obiektu w trybie art. 49b ust. 1 PrBud mogłaby więc zostać wydana wobec każdoczesnego właściciela działki nr 1 w P. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie wiedział on, że "trzeba zgłosić po raz 2-gi, że postawiam zadaszenie nad ciągnikiem" organ odwoławczy stwierdził, że nieznajomość prawa nie zwalnia z jego przestrzegania, a przepisy ustawy - Prawo budowlane określają jednoznacznie zakres działania organów nadzoru budowlanego i dowolna interpretacja tych przepisów jest niedopuszczalna. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2009 r., znak:[...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S.B. Skarżący w obszernym uzasadnieniu skargi skoncentrował się na przedstawieniu argumentacji mającej dowodzić, iż posiada on tytuł prawny do działki nr 1 w miejscowości [...]. , gmina M. , na której - jak podkreślił w skardze - wybudował w 2006 r. sporną wiatę obitą folią oraz pokrytą dachówką jako zadaszenie nad ciągnikiem. Skarżący zwrócił się do sądu administracyjnego o unieważnienie danych wpisanych do Księgi Wieczystej nr [...] oraz o "umorzenie w całości sprawy zadaszenia". Stanowisko powyższe skarżący podtrzymał w piśmie procesowym z dnia 7 września 2009 r., 26 września 2009 r. i 19 października 2009 r. podnosząc dodatkowo, że nie wiedział, iż konieczne było zgłaszanie budowy tak małego obiektu, jakim jest zadaszenie nad ciągnikiem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarga w ocenie Sądu nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269). Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu w dniu 18 września 2008 r. (zawiadomienie - k. [...] akt administracyjnych) na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn.: Dz.U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118), zgodnie z którym "właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy obiekt - wiata drewniana pokryta dachem jednospadowym posadowiona bezpośrednio na gruncie (na działce nr 1 w D. ), o wymiarach 3,6m x 5m i wysokości 3m o dwóch ścianach obitych deskami (protokół oględzin z dnia 7 października 2008 r. - k. [...]) została zrealizowana przez skarżącego (oświadczenie skarżącego zawarte w pismach z dnia 24 września 2009 r. - k. [...] z dnia 29 listopada 2008 r. - k. [...]) we wrześniu 2006 r. bez zgłoszenia wymaganego przepisami Prawa budowlanego (oświadczenia skarżącego zawarte odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji - k. [...], w skardze do sądu administracyjnego oraz późniejszych pismach procesowych). Niewątpliwie obiekt zrealizowany przez skarżącego na działce nr 1 w D. wymagał wcześniejszego zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu. Jak wynika z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. budowa wiat nie wymaga pozwolenia na budowę, jednakże z mocy art. 30 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy budowa takiego obiektu wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. W świetle przepisów Prawa budowlanego nie ulega również wątpliwości, iż przedmiotowa wiata nie jest obiektem małej architektury. Zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego z 1994 r. przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Wymienione obiekty to obiekty małe, w porównywalnej wielkości do posągów, wodotrysków, kapliczek, krzyży, etc. Nie sposób więc zrealizowanego przez skarżącego obiektu o wymiarach 3,6m x 5m i wysokości 3m uznać za obiekt zbliżony gabarytami do wymienionych powyżej. Jedną z okoliczności uzasadniających zaliczenie danego obiektu do obiektów małej architektury jest bowiem rozmiar obiektu. Zwrócono już na to uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie podniesiono, że jako "wiatę wymagającą stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego dokonania zgłoszenia zamiaru jej realizacji należy zakwalifikować obiekt wolnostojący, którego rozmiary wynoszą: wysokość ok. 3 m w najwyższym punkcie dachu oraz powierzchnia zabudowy 25 m (5m x 5m). Obiekt o takich gabarytach nie mógł być uznany za obiekt małej architektury, przewidziany w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Powołany przepis, definiuje obiekty małej architektury, jako niewielkie obiekty, których przykłady wymienia. Niezależnie zatem od funkcji, jaką miała pełnić wiata, jej rozmiary wyłączały możliwość zaliczenia jej do kategorii "niewielkich" obiektów" (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. II SA/Po 523/07). Zasadnie zatem organy przyjęły, iż zrealizowany obiekt wymagał wcześniejszego zgłoszenia właściwemu organowi. Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie definiują wiaty, jednakże zawierają definicję legalną budynku. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 wskazanej ustawy budynkiem jest tylko taki obiekt budowlany, który łącznie spełnia następujące warunki: jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, a także posiada fundamenty i dach. Powyższe prowadzi do wniosku, iż (a contrario) obiekt budowlany zaprojektowany (wykonany) bez przegród zewnętrznych, fundamentów bądź bez dachu lub niezwiązany trwale z gruntem, nie odpowiada określonym w komentowanym przepisie warunkom i w związku z tym nie może być uznawany za budynek. Taki też pogląd prezentowany jest w literaturze przedmiotu: Z. Niewiadomski. Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 43. Brak w przedmiotowym obiekcie ścian determinuje jego charakter jako wiatę, i prowadzi do konkluzji, że należy ona do kategorii budowli (art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane), a nie budynków. Zarówno jednak budynki, jak i budowle zdefiniowane w art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego zaliczają się do obiektów budowlanych i są z mocy art. 28 tej ustawy objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę przed ich wzniesieniem, chyba że na podstawie art. 29 Prawa budowlanego zostały wyłączone z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż zasadnie organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie rozbiórkowe w trybie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organy rozważył kwestię legalizacji dokonanej przez skarżącego samowoli budowlanej. Jak jednak ustaliły organy, obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego Trzemeśni, Poręby i Zasani w Gminie Myślenice, zatwierdzony Uchwałą Rady Miejskiej w Myślenicach nr 355/XLVI/2002 z dnia 30 października 2008 r. sytuuje działkę nr 1 w [...] na terenie oznaczonym na rysunkach planu symbolem [...] z przeznaczeniem pod "ważniejsze ulice wewnętrzne - jednojezdniowe z jednym pasem ruchu, po istniejących trasach wewnętrznych dojazdów, obsługujące poszczególne zespoły zabudowy". Zatem posadowienie przedmiotowego obiektu na działce nr 1 w [...]. należy uznać za sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co wyklucza możliwość jego legalizacji. W konsekwencji zasadne jest stanowisko, że organy prawidłowo zastosowały art. 49b Prawa budowlanego, który nakazuje właściwemu organowi rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Na gruncie niniejszej sprawy nie ma zwłaszcza rozstrzygającego znaczenia okoliczność tytułu prawnego skarżącego do działki nr 1 w [...] , skoro nie budzi wątpliwości fakt zrealizowania przez niego przedmiotowej inwestycji bez wymaganego zgłoszenia. Żądanie skarżącego o unieważnienie danych wpisanych do Księgi Wieczystej nr [...] pozostaje poza kompetencjami sądu administracyjnego. Z powyższych powodów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. sygn. akt: II SA/Kr 958/09