II SA/Kr 973/08

sygn. akt II SA/Kr 973/08 Kraków, dnia 16 marca 2009 roku POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.H. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygnaturze akt II SA/Kr 1046/05 postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Niemniejsza sprawa została wszczęta na skutek skargi S.H. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygnaturze akt II SA/Kr 1046/05. Skarżący, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazał, że jest inwalidą, utrzymuje się z renty w wysokości [....] zł. Wskazał, że ponosi koszty wykonania robót budowlanych, nakazanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uiszcza podatek w kwocie [....] zł, zakup niezbędnych leków kosztuje go 370 zł miesięcznie. Na wyżywienie pozostaje mu jedynie 242 zł miesięcznie. Nie korzysta z opieki społecznej, jest właścicielem domu o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 0,58 ha, oszczędności i przedmiotów majątkowych nie posiada. Jak wynika z oświadczenia, S.H. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2009 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego adwokata. Od tego orzeczenia S.H. wniósł w terminie sprzeciw, żądając jego uchylenia i zwolnienia od kosztów sądowych. Podniósł, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, jest ciężko chory i samotny. W uzupełnieniu sprzeciwu wskazał, iż w związku z postępowaniem, prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (nakaz sporządzenia projektu powykonawczego) pożyczył od członka rodziny kwotę [....] zł. W listopadzie 2008 roku pożyczył również 1200 zł na opał. Oba długi spłaca nieregularnie. Przedstawił również wyliczenie kosztów leczenia na łączną kwotę 371,88 zł. Wskazał, że nie jest w stanie uprawiać należącej do niego nieruchomości rolnej. Ponosi także opłaty w wysokości 60 zł miesięcznie za energię elektryczną, 49 zł miesięcznie na zakup butli z gazem, wywóz śmieci kosztuje go 16 zł miesięcznie, natomiast kwota podatku rolnego i od nieruchomości wynosi [....] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.)- od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc (wobec czego żądanie jego uchylenia, podniesione przez skarżącego, jest bezprzedmiotowe), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.) Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów stan majątkowy skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w częściowym zakresie. Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które z definicji nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, nie rezygnując przy tym z koniecznego, niezbędnego dla egzystencji utrzymania, a odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu. W ocenie Sądu na tym etapie postępowania S.H. jest w stanie ponieść jego koszty. Jedyną bowiem opłatą, jaką winien ewentualnie uiścić, będzie obecnie wpis od skargi kasacyjnej na postanowienie z dnia 27 października 2008 roku o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Wynosi on 250 zł (§ 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) i w ocenie Sądu taką kwotę skarżący jest w stanie wygospodarować nawet przy obecnych, istotnie niewysokich dochodach. Sąd wziął również pod uwagę, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej. Co prawda nie ma podstaw, by kwestionować jego oświadczenie, iż nie jest w stanie jej samodzielnie uprawiać, jednakże trzeba zaznaczyć, że może osiągać z niej dochód w inny sposób, w szczególności może ją wydzierżawić. Skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona w październiku 2008 roku, zatem od tamtego czasu S.H. był w stanie zgromadzić środki, niezbędne do prowadzenia sprawy- a z koniecznością poniesienia kosztów winien się był liczyć przynajmniej od momentu wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia. Uzasadniony natomiast jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w części, dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu. Sąd uznał, że skarżący przy swoich dochodach i ciążących na nim obciążeniach nie byłby w stanie ponieść kosztów sprawy w zakresie całkowitym, a zatem jednocześnie uiścić wpis i opłacić pomoc fachowego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.