II SA/Kr 977/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 25 czerwca 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości p o s t a n a w i a zwolnić J.W. od kosztów sądowych w 1/2 części, I) w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skarżący J.W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata z urzędu. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K.W. . Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości [...] zł i emerytura jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni około 100 m² wybudowany w 1972 roku. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jedynym źródłem utrzymania małżonków W. są świadczenia emerytalne. Skarżący liczy 85 lat, a jego żona 81 lat. Mieszkają w połowie domu o łącznej powierzchni około 100 m², nie posiadają innych nieruchomości, samochodu, cennych ruchomości, oszczędności. Pobierane świadczenia emerytalne z trudem wystarczają na bieżące wydatki, na które składają się opłaty za prąd, gaz, wodę, ogrzewanie, wywóz śmieci oraz niezbędne lekarstwa i opłaty za zabiegi medyczne. W kwietniu bieżącego roku żona skarżącego miała wylew krwi do mózgu i pozostaje sparaliżowana, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami na jej pielęgnację. Łączna wysokość wydatków wynosi około 1.100 zł miesięcznie. Dom, w którym skarżący zamieszkuje został wybudowany w 1972 roku i jego stan techniczny wymaga niezbędnych napraw, na które skarżący dodatkowo przeznacza 300 zł miesięcznie. Za pozostałe 1.000 zł skarżący wraz z żoną żyją w ubóstwie. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w części. Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie kwalifikowanego zastępstwa prawnego, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego. Ze względu na wiek i stan zdrowia skarżący i jego żona ponoszą znaczne wydatki na zakup leków i konieczne leczenie. Od kwietnia bieżącego roku żona skarżącego pozostaje sparaliżowana, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami na pielęgnację. Skarżący nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego. Te wszystkie okoliczności wpłynęły na decyzję orzekającego o zasadności zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części. Wypada jednak zauważyć, że zarówno skarżący, jak i jego żona uzyskują stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości [...] zł. Skarżący pobiera bowiem emeryturę w wysokości [...] zł, a wysokość emerytury jego żony to [...] zł. J.W. posiada zatem potencjalne możliwości uzyskania środków na pokrycie części kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego, jeżeli takowe uznaje za niezbędne. Zaakcentować również należy, że skarżący jest właścicielem majątku nieruchomego w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni około 100 m². Powyższy składnik majątku, nawet jeśli nie przynosi żadnych dochodów, może stanowić zabezpieczenie kredytu lub pożyczki, jeśli ich właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że argument skarżącego o konieczności ponoszenia wydatków na remont domu w wysokości 300 zł miesięcznie nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wydatki z tytułu remontu nie należą bowiem do niezbędnych kosztów utrzymania i nie uzasadniają przyznania stronie prawa pomocy. Wydatki poniesione na remont domu nie mają pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia, stanowiących dochód budżetu państwa, opłat sądowych. Reasumując należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, skoro przesłanką uwzględnienia takiego wniosku, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 jest brak jakiegokolwiek dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Istnieją natomiast podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w 1/2 części. Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).