II SA/Kr 984/18
WyrokWSA w Krakowie2018-11-09
Skład orzekający: Iwona Niżnik-Dobosz, Paweł Darmoń, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 15 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, sam w sobie, stanowi wystarczającą podstawę prawną do wydania nakazu usunięcia chwastów z użytku rolnego, czy też wymaga wskazania konkretnych przepisów odrębnych dotyczących ochrony roślin przed chwastami, których naruszenie przez właściciela uzasadniałoby taki nakaz?Ratio decidendi
Przepis art. 15 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie jest samodzielną podstawą prawną do wydania nakazu usunięcia chwastów. Wymaga on wskazania konkretnych przepisów o ochronie roślin uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami, których naruszenie przez właściciela doprowadziło do degradacji gruntu. Bez wskazania takich przepisów odrębnych, nie można stwierdzić naruszenia prawa ani zastosować nakazu z art. 15 ust. 5 ustawy.Stan faktyczny
Wójt Gminy nakazał właścicielom działki rolnej przeprowadzenie zabiegów agrotechnicznych w celu usunięcia chwastów, wskazując na degradację gruntu i zagrożenie dla sąsiednich działek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze częściowo uchyliło decyzję, ustalając nowy termin wykonania obowiązku. Właściciele wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. brak podstawy prawnej nakazu, nieodniesienie się do zarzutów odwołania oraz wadliwe prowadzenie akt sprawy. Skarżący argumentowali, że wskazane rośliny nie są chwastami w rozumieniu przepisów o ochronie roślin kwarantannowych, a nakaz narusza ich wolność gospodarczą.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (Wójta Gminy P.). Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2018 r. sprawy ze skargi U. G. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących U. G. i M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wójt Gminy P. decyzją z 07.05.2018 r., na podstawie art. 15 ust. 5 w związku z art. 4 pkt 16 ustawy z 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm.) nakazał U. G. oraz M. G. - właścicielom działki nr [...] obręb S. o powierzchni 1,5800 ha usunięcie chwastów poprzez przeprowadzenie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych w terminie 7 dni od otrzymania decyzji. Organ zaznaczył, że niewykonanie nałożonego obowiązku skutkować będzie wykonaniem zastępczym na koszt współwłaścicieli gruntu.
W uzasadnieniu organ podał, że w piśmie dnia 18.07.2017 r. wezwał U. G. oraz M. G. do uporządkowania działki rolnej nr [...] wskazując, że rosnące na tej działce liczne chwasty stanowią zagrożenie dla sąsiednich działek poprzez rozsiewanie się nasion chwastów po okolicy, a ponadto zeschłe chwasty stanowią potencjalną możliwość powstania pożaru.
W dniu 24.07.2017 r. przeprowadzono lustrację działki nr [...] w wyniku czego ustalono, że działka porośnięta jest licznymi gatunkami chwastów, w tym nawłoci, ostrożnia polnego, gwiazdnicy polnej i innych oraz, że jest siedliskiem gryzoni, ślimaków (ślimak luzytański). Do protokołu z lustracji załączono dokumentację fotograficzną. W dniu 28.11.2017 r. przeprowadzono wizję lokalną w której uczestniczył przedstawiciel Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w T.. Kolejne oględziny miały miejsce w dniu 10.04.2018 r.
Doprowadzenie do zachwaszczenia gruntów (nieutrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej), należy, zdaniem organu, sklasyfikować jako wadliwą działalność rolniczą o której mowa w art. 4 pkt. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zaprzestanie stosowania przez rolnika jakichkolwiek zabiegów uprawowych bezspornie przyczynia się do zapoczątkowania procesów degradacji gruntów. W celu ochrony gruntów rolnych, polegającej między innymi na zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej, ustawodawca wprowadził przepis art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wadliwie prowadzona działalność rolnicza, a zwłaszcza całkowite i długotrwałe zaniechanie wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych przez użytkownika gruntów jest niewątpliwie działalnością powodującą degradacje gruntów z winy właściciela. W takim przypadku ma zastosowanie przepis art. 15 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Dokonane oględziny i wykonana dokumentacja fotograficzna w dniu 10.04.2018 r. potwierdzają fakt zachwaszczenia co jest niewątpliwie dalszą degradacją gruntu rolnego.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli U. G. i M. G., zarzucając organowi, że ten nie rozpatrzył wniosku stron o wyłącznie pracownika organu od udziału w postępowaniu. Ponadto skarżący wskazali, akta sprawy prowadzone są wadliwie, albowiem wbrew dyspozycji z art. 66a K.p.a. nie zawierają metryki sprawy. Nie zgodzili się również z zakwalifikowaniem takich roślin jak: gwiazdnica pospolita, ostrożeń polny i nawłoć jako chwastów, domagając się wskazania stosownej podstawy prawnej dla takich ustaleń.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 9.11.2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 15 ust. 5, art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w punkcie 1 uchyliło zaskarżoną decyzję w części ustalającej termin wykonania nałożonego obowiązku, w punkcie 2 ustaliło termin wykonania obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją do 31 sierpnia 2018r., w punkcie 3 w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że z art. 15 ust. 1 i 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wynika, że warunkiem wydania zaskarżonej decyzji jest wina właściciela oraz wystąpienie "innych form degradacji gruntów". Przepis art. 15 ust. 5 ustawy jako przykład tych "innych form" wskazuje na degradację spowodowaną nieprzestrzeganiem przepisów o ochronie roślin uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami (obecnie przepisów ustawie z 18.12.2003 r. o ochronie roślin). Tak więc niewątpliwie porażenie, zarastanie lub zaatakowanie gruntu rolnego przez organizmy szkodliwe, o których mowa w ustawie o ochronie roślin, stanowi degradację gruntu w rozumieniu art. 15 ust. 5 ustawy. Degradacja gruntów rolnych może być spowodowana także innymi - nie wymienionymi - przyczynami, a nie wyłącznie nieprzestrzeganiem przepisów o ochronie roślin. Zgodnie z treścią art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych, za grunt zdegradowany należy uznać grunt, którego rolnicza lub leśna wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogarszania się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, "a także wadliwej działalności rolniczej". Natomiast przez grunty zdewastowane rozumie się grunty, które utraciły całkowicie wartość użytkową w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej (art. 4 pkt 17 ustawy). Tak więc zachwaszczenie może być uznane za degradację gruntu, jeśli w wyniku zaniechania usuwania chwastów wartość użytkowa gruntów rolnych zmalała. Właśnie taki przypadek zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż wskutek zaniechania usuwania porastających działki numer [...] traw i chwastów, wartość użytkowa tego gruntu, jako gruntu rolnego, zmalała. Zebrana w toku postępowania dokumentacja zdjęciowa obrazuje teren działki. Działka jest zarośnięta i zaniedbana. Z pewnością nie można stwierdzić, że prowadzona jest tam zorganizowana gospodarka rolnicza polegająca na uprawie roślin (na co wskazano w odwołaniu). Argument ten jest więc nietrafiony, a zgłoszony został jedynie jako linia obrony. W efekcie w skutek zachwaszczenia działki skarżących i braku stosowania zabiegów agrotechnicznych nastąpiło pogorszenie wartości użytkowych gruntu rolnego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego trudno wyobrazić sobie, aby na działce nr [...] w S. była obecnie prowadzona prawidłowa gospodarka rolna. Nie wymaga też wiedzy fachowej okoliczność, że zaniechanie jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych, powoduje degradację gruntu rolnego. Do degradacji gruntów przez ich zachwaszczenie doszło z winy odwołujących, a to z uwagi na to, że przedmiotowe postępowanie trwa od lipca 2017 r. Dokumentacja zdjęciowa lustracji działki jaka miała miejsce w dniu 24.07.2017 r., a więc w okresie pełnego rozwoju roślin, jasno wskazuje jak ta działka wygląda- tzn. jest nie wykoszona, zachwaszczona i zaniedbana.
Za niezasadny kolegium uznało zarzut odnoszący się do konieczności wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu. W toku postępowania nie ujawniono, aby zaistniała któraś z przesłanek zindywidualizowanych w art. 24 ust. 1 K.p.a. Na żadnym etapie postępowania nie zostało uprawdopodobnione, aby któryś z pracowników organu działał w sposób budzący wątpliwość co do jego bezstronności. Niezadowolenie strony z przebiegu postępowania nie jest przesłanką wyłączenia. Podobnie podnoszona okoliczność dotycząca narażenia gminy na koszty postępowania, nie stanowi powodu wyłączenia pracownika.
U. G. i M. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji. Wnieśli również o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: art. 7 poprzez nie odniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu; art. 7a K.p.a. poprzez nie rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na korzyść strony; art. 22 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że w dniu 5.04.2018 r. U. G. zapoznała się z aktami sprawy i stwierdziła, że akta są niekompletne. Akta nie zawierały metryki sprawy (wymóg art. 66a k.p.a.), co uniemożliwia ustalenie kto dokładnie uczestniczył w podejmowaniu czynności w postępowaniu, ustalenie jakie czynności i kiedy zostały podjęte i na jakiej podstawie wszczęto uciążliwe dochodzenie. W całym wielomiesięcznym postępowaniu brakuje jawności i odpowiedzialności urzędników, którzy anonimowo uczestniczyli w wydaniu decyzji, które SKO w T. już dwukrotnie przekazało do ponownego rozpoznania. SKO w T. nie odniosło się w żaden sposób do tego zarzutu podniesionego w odwołaniu.
Skarżący wskazali, że w wyroku do sygn. II SA/Rz [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że art 15 ust. 5 u.g.r.l. nie jest przepisem obligującym do przeciwdziałania zachwaszczeniu użytku rolnego, albowiem wyraźnie odsyła do regulacji odrębnych, a więc nie jest samodzielną podstawą prawną do wydania przedmiotowego nakazu usunięcia chwastów. W odpowiedzi na interpelację poselską z 11.02.2005 r. Minister Wojciech Olejniczak, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że "przepisy ustawy z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin oraz ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie pozwalają na wyegzekwowanie przez samorządy zwalczania chwastów przez właścicieli prywatnych gruntów". Mimo późniejszych nowelizacji zarówno ustawy o ochronie roślin jak i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, artykuły ustaw odnoszące się do możliwości wyegzekwowanie przez samorządy zwalczania chwastów przez właścicieli prywatnych gruntów nie uległy zmianie od czasu tego ww. odpowiedzi. Ponadto obowiązujące przepisy ustawy o ochronie roślin nie pozwalają na podejmowanie działań mających na celu zmuszenie właściciela gruntu do zwalczana rosnących na nim "chwastów". Według art. 6 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy obowiązkowi zwalczania podlegają bowiem organizmy szkodliwe szczególnie groźne, dotychczas niewystępujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub których występowanie nie jest szeroko rozpowszechnione, zwane "organizmami kwarantannowymi". Zgodnie z art. 8 ustawy, w przypadku stwierdzenia ich występowania, wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa może określić - w drodze decyzji administracyjnej - postępowanie mające na celu zniszczenie organizmu szkodliwego i uniemożliwienie jego rozprzestrzenienia. Wykaz organizmów szkodliwych został określony są w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się organizmów kwarantannowych. Wójt Gminy P. stwierdził, że na działce występują: gwiazdnica pospolita, ostrożeń polny i nawłoć. Nie są to gatunki ujęte w wykazie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nawłoć i gwiazdnica pospolita to zioła które są dostępne w sprzedaży w Polsce i mają swoją wartość komercyjną. Natomiast ostrożeń polny jest stosowany w medycynie ludowej.
Skarżący zaznaczyli, że 10.07.2018 r. zgłosili wniosek o wpis "Rolniczego Handlu Detalicznego" do rejestru Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w T.. Produkcja ruszy po 24.07.2018 r. Zaskarżona decyzja pozbawi skarżących dziko rosnących, ekologicznych surowców do produkcji, która opiera się częściowo na różnych gatunkach dziko rosnących ziół, i tym samym ogranicza wolność skarżących w sferze działalności gospodarczej w niedopuszczalny sposób.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, ze Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w T. z 9 listopada 2018 r . reformująca w części dotyczącej terminu decyzję Wójt Gminy P. z 07.05.2018 r., a utrzymująca ją w pozostałej części. W decyzji tej Wój Gm. P., w oparciu o art. 15 ust. 5 w zw. z art. 4 pkt 16 ustawy z 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm, dalej w skrócie o.g.r.l.) nakazał U. G. oraz M. G. - właścicielom działki nr [...] obręb S. o powierzchni 1,5800 ha - usunięcie chwastów poprzez przeprowadzenie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych w terminie 7 dni od otrzymania decyzji.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych tj. art. 15 ust. 5 w związku z art. 15 ust. 1 i art. 4 pkt 16. Ustawa ta reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów. Ochrona gruntów rolnych polega m.in. na zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi.
Zgodnie z definicją legalną z art. 4 pkt. 16 ww. ustawy przez grunty zdegradowane, ustawa rozumie grunty, których rolnicza lub leśna wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności rolniczej.
Przepis art. 15 ust. 5 ustawy o.g.r.l. stanowi, że w razie wystąpienia z winy właściciela innych form degradacji gruntów, o których mowa w ust. 1, w tym również spowodowanej nieprzestrzeganiem przepisów o ochronie roślin uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami, wójt, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntów wykonanie w określonym terminie odpowiednich zabiegów. W razie niewykonania decyzji wójt zleca wykonanie zastępcze tych zabiegów na koszt właściciela gruntów, wykorzystując do czasu zwrotu kosztów wykonania zastępczego środki budżetu województwa, o których mowa w art. 22b ust. 1.
Zgodnie z przepisem art. 15 ust.1 ustawy właściciel gruntów stanowiących użytki rolne oraz gruntów zrekultywowanych na cele rolne jest obowiązany do przeciwdziałania degradacji gleb, w tym w szczególności erozji i ruchom masowym ziemi.
Dla zastosowania regulacji z przepisu art. 15 ust. 5 ustawy o.g.r.l. konieczne jest wykazanie przez Wójta zaistnienia dwóch przesłanek:
1) wystąpienie innych form degradacji gruntów niż te, o których mowa w art. 15 ust. 1 o.g.r.l., a więc innych niż erozja bądź ruchy masowe ziemi, w tym również degradacji spowodowanej nieprzestrzeganiem przepisów o ochronie roślin,
2) wina właściciela.
Odnośnie winy w piśmiennictwie, komentującym przepis art. 15 ust. 5 cyt. ustawy o przyjmuje się, że wina właściciela w rozumieniu tego przepisu: jest to raczej wina cywilistyczna niż karnistyczna. Wina w rozumieniu cywilistycznym obejmuje dwa elementy składowe: obiektywny i subiektywny. Pierwszym z nich jest szeroko rozumiana bezprawność postępowania - zachowanie sprawcy narusza jakieś reguły postępowania, nakazy lub zakazy i musi być obiektywnie nieprawidłowe. Nie chodzi jedynie o naruszenie norm powszechnie obowiązujących, określonych np. w prawie administracyjnym, ale także o zachowanie przekraczające granice ostrożności wymaganej przez zasady współżycia między ludźmi, choćby nawet zachowanie to nie było wyraźnie zakazane przez ustawę. Element subiektywny to niewłaściwość zachowania związana z momentami przewidywania i woli. Mówiąc w pewnym uproszczeniu, chodzi o naganne nastawienie psychiczne. Stawiamy sprawcy degradacji gruntów zarzut, że podjął i wykonał niewłaściwą decyzję, a w określonych sytuacjach, że nie uczynił tego, co należało, choć mógł i powinien postąpić właściwie (zob. W. Radecki, Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Warszawa 2012 r. Komentarz do art. 15.).
Z treści cyt. art. 15 ust. 5 ustawy wynika natomiast, że zachwaszczenie może stanowić jedną " z innych form degradacji gruntów, o których mowa w ust. 1" pod warunkiem jednakże, że obowiązek zwalczania chwastów wynika z przepisów odrębnych w stosunku do ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie dla zastosowania nakazu z art. 15 ust.5 ustawy o.g.r.l. tj. nałożenia na właściciela gruntów obowiązku wykonania odpowiednich zabiegów konieczne - jest wskazanie w decyzji jakie konkretne zachowania właściciela użytku stanowią o nieprzestrzeganiu przez niego norm powszechnie obowiązujących, dotyczących ochrony roślin uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami. Tylko w takiej sytuacji będzie bowiem możliwe stwierdzenie czy doszło do degradacji gruntu, a jeśli tak, to czy uzasadnione będzie zastosowanie normy z art. 15 ust. 5, polegające na skierowaniu do właściciela użytku określonego w tym przepisie nakazu wykonania odpowiednich zabiegów. Bez normatywnego wzorca określającego obowiązki właścicieli gruntów w tym zakresie nie będzie można określić czy na gruncie doszło do degradacji. Przepisem obligującym do przeciwdziałania zachwaszczeniu użytku rolnego nie jest jednak przepis art. 15 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż on sam wyraźnie odsyła do regulacji odrębnych, a więc nie jest samodzielną podstawą prawną do wydania przedmiotowego nakazu usunięcia chwastów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9. 08. 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1722/15). Powyższe stanowisko w pełni aprobuje i przyjmuje za swoje Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie.
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba że w sprawie nie jest sporne, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 1, 5800 ha, będąca użytkiem rolnym, stanowiąca własność skarżących nie jest przez nich rolniczo wykorzystywana, nie budzi tez wątpliwości, ze nie jest, że nie są na niej wykonywane zabiegi agrotechniczne, jest natomiast porośnięta trawą i chwastami. Na taki stan wskazują zdjęcia załączone do administracyjnych akt sprawy sporządzone w czasie lustracji w dniu 24 lipca 2017 r. oraz dowód z oględzin działki przeprowadzonych w dniu 10 kwietnia 2018 i 4 kwietnia 2018 r. O ile jednak organy obu instancji uznają iż na ww. działce doszło "do innych form degradacji" gruntu o których mowa w art. 15 ust. 1, to w ocenie skarżących stan taki nie wystąpił.
W rozpatrywanej sprawie istotne jest, że w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organy nie wskazały żadnych przepisów o ochronie roślin uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami, których naruszenia dopuścili się właściciele działki o nr ew. [...], a naruszenie których skutkowałoby doprowadzeniem przedmiotowej działki do "innych form degradacji", czyli do stanu obniżenia ich wartości użytkowej. To zaś uzasadnia wydanie nakazu usunięcia chwastów poprzez przeprowadzenie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. Organy ograniczyły się bowiem do powołania w podstawie materialnoprawnej przepisu art. 15 ust. 5 ustawy o.g.r.l. W ocenie Sądu jest to niewystarczające dla nałożenia na skarżących nakazu likwidacji chwastów znajdujących się na gruncie nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. Nr [...].
W tej sytuacji Sąd nie mógł uznać, że w sprawie zaistniały podstawy umożliwiające zastosowanie wobec skarżących nakazu podjęcia zabiegów likwidujących chwasty na działce o nr ew. [...]. Wskazanie konkretnych przepisów o ochronie roślin uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami wynika bowiem wprost z treści art. 15 ust 5 ustawy o.g.r.l. Wobec powyższego za zupełnie niezasadne należy też uznać stanowisko organu odwoławczego, który ustosunkowując się do zarzutów odwołania wyraża stanowisko, iż załączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna (sporządzona podczas "lustracji " działki w dniu 24 lipca 2017 r. oraz wizji przeprowadzonej w dniu 28 listopada 2017 r.) oraz dokonane wizje są wystarczające, do stwierdzenia, iż doszło do degradacji gruntu.
Na marginesie wypada wskazać, że jak wynika z przedłożonych akt sprawy, biorąca udział w oględzinach przedmiotowej nieruchomości w dniu 28 listopada 2017 r. M. K. - kierownik Oddziału Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa - a więc osoba dysponująca wiedzą fachową - miała istotne wątpliwości co ewentualnego stanu degradacji gruntu na przedmiotowej dizałce. Powyższe dodatkowo potwierdza fakt niewyjaśnienia przez organy obu instancji rozpoznawanej sprawy.
Konkludując, ograniczenie się przez organy jedynie do powołanie wyłącznie przepisu art. 15. Ust 5 ustawy o.g.r.l należy uznać za niewystarczające. Ponieważ nie jest rzeczą Sądu zastępowanie organów przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organ będzie zobowiązany uzupełnić postępowanie przez wskazanie normy prawa materialnego, z której wynika obowiązek walki z chwastami czy szkodnikami. Dopiero udowodnienie naruszenia przez właściciela użytku rolnego, obowiązujących przepisów o ochronie roślin uprawnych w tym zakresie i związane z tym wnikliwe ustalenia , będzie uzasadniać nakaz podjęcia odpowiednich zabiegów.
W związku z powyższym należy uznać za zasadne zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisu art. 7 i art. 7 a k.p.a , a także naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 15 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Organy nie wskazały bowiem przepisu, który by pozwalał przyjąć iż skarżący naruszają konkretne przepisy o ochronie roślin uprawnych m. in. przed chwastami , co uzasadnia wydania decyzji wyrażającej nakaz podjęcia zabiegów usunięcia chwastów i ich zagospodarowania.
Nie mają znaczenia dla rozpoznawanej sprawy wskazane w skardze plany skarżących wykorzystania dziko rosnących na przedmiotowej działce roślin w planowanej działalności gospodarczej.
Z wyżej przedstawionych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku, mając za podstawę przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło