II SAB/Kr 101/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J.B. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. oddala skargę. 1. J. B. we wniosku z dnia 29.02.2016 r. kierowanym do Prezesa Sądu Okręgowego w K. domagał się udostępnienia informacji publicznej w postaci uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w K. w sprawie o sygn. akt [...] 2. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Prezes Sądu Okręgowego w K. pismem z dnia 6.04.2016 r. wezwał wnioskodawcę do uiszczenia opłaty w wysokości 24 zł za udostępnienie tej informacji. Podkreślił, że po zapłacie wskazanej kwoty, informacja zostanie udostępniona. Podał, że wymieniona kwota stanowi opłatę kancelaryjną, przewidzianą art. 78 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. 3. W piśmie z dnia 6.04.2016 r. J. B. wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o dostąpienie do informacji publicznej - dostęp do tej informacji jest bezpłatny. Podał przy tym, że uzasadnienie do wyroku wydanego w przedmiotowej sprawie zostało sporządzone w wersji elektronicznej. Jedyne co trzeba zrobić, to wygenerować je w formie PDF i wysłać maiłem. Jeżeli brak jest możliwości zapisu we wskazanym formacie, interesujący wnioskodawcę dokument może zostać przesłany w formacie WORD-a. 4. Wobec nieuiszczenia wymienionej opłaty, Prezes Sądu Okręgowego w K. pismem z dnia 7.04.2016 r. odmówił udostępnienia interesującej wnioskodawcę informacji publicznej. 5. W skardze kierowanej do WSA w Krakowie, skarżący J. B. domagał się zobowiązania Prezesa Sądu Okręgowego w K. do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od Prezesa Sądu Okręgowego w K. na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 48 zł oraz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżący wskazał na art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej określający 14 dniowy termin do udostępnienia informacji publicznej. Podkreślił, że organ - Prezes Sądu Okręgowego w K. pozostaje w zwłoce, bowiem termin załatwienia sprawy upłynął w dniu 22.04.2016 r. Uzasadniając wysokość sumy pieniężnej (48 zł.) wskazał, że stanowi ona dwukrotność kwoty, której żądał od skarżącego organ za udostępnienie informacji publicznej. 6. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w K. domagał się jej oddalenia. Podał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udzielenie informacji jest co do zasady bezpłatne. Zasada ta nie jest jednak absolutna. Ograniczenie wynika z art. 15 ust. 1 (dotyczy kosztów dodatkowych jakie ma ponieść organ) oraz z art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zdaniem organu, na podstawie ostatnio powołanego przepisu, do udostępnienia kopii orzeczeń z akt sądowych w sprawach cywilnych, znajduje zastosowanie art. 78 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych. Przepis ten stanowi, że opłatę od wniosku o wydanie kopii dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, pobiera się w kwocie 1 zł. za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu. Wskazano, że nie jest do przyjęcia sytuacja, gdy strona postępowania sądowego jest zobowiązana do ponoszenia opłat za wydanie kopii dokumentu z akt sądowych, a zwolniona z tego obowiązku jest osoba powołująca się na ustawę o dostępie do informacji publicznych. Narusza to zasady logiki i równości stron (l. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznych; D. Fleszer Zasady pobierania opłat za udostępnienie informacji publicznej; Casus 2011 r., nr 61, H. Knysiak-Molczyk Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowo administracyjnym, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 24.05.2007 r. II SAB/Wa 207/06, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20.08.2014 r. II SA/Kr 744/14.). Prezes Sądu Okręgowego powołał nadto pogląd wyrażony przez J. Drachala w "Dostęp do informacji publicznej w praktyce wydziałów informacji sądowej sądów administracyjnych", wystąpienie na konferencji zorganizowanej przez PAN w Warszawie, 6.06.2006 r. - z którego ma wynikać, że skoro informacja publiczna jest dostępna dla każdego nieodpłatnie, to należałoby tu też umieścić stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Pobieranie od strony postępowania opłaty kancelaryjnej za wydanie kserokopii orzeczenia byłoby bezpodstawne, a przepisy p.p.s.a. i rozporządzenia w sprawie opłat kancelaryjnych - uznać należałoby za sprzeczne z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Strona mogłaby realizować prawo uzyskania kopii orzeczenia ze swej sprawy na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie na podstawie przepisów proceduralnych. Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w K., prawidłowym było naliczenie opłaty kancelaryjnej w tej sprawie. Prezes Sądu Okręgowego w K. opowiedział się za "dynamiczną teorią wykładni przepisów", pojęciu "kopia dokumentu" o którym mówi art. 78 ustawy o kosztach należy nadać nowe znaczenie. Wszechogarniająca informatyzacja powoduje, że kopią dokumentu będzie też kopia elektroniczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, przez co podlega oddaleniu. Prawo do uzyskania dostępu do informacji publicznej zagwarantowane jest w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Obejmuje ono, między innymi, dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy. Realizację powyższej normy stanowi ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, (t.j. Dz. U. z 2015 r. póz. 2058; zwana dalej ustawą lub u.d.i.p.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Art. 1 ust. 2 stanowi zaś, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Należy zwrócić uwagę, że NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt l OPS 8/13) wskazał, że ustawa o dostępie do informacji publicznej według założeń ustawodawcy ma być ustawą ustrojową. Rozwijając i precyzując konstytucyjną zasadę, że informacja publiczna jest jawna (a więc i dostępna poza sytuacjami ograniczenia jawności w drodze ustaw lub w związku z ochroną prywatności), wyznacza zakres jawności informacji publicznej oraz prawo dostępu do tej informacji w porządku prawnym RP. Z ustawy tej wynika jako norma podstawowa zasada domniemania jawności. Istnienie innych zasad, czy trybu udostępniania informacji publicznej wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępniania informacji a stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Tam jednak, gdzie dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo lub w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy czym w pierwszym przypadku stosowane są uzupełniająco, w drugim zaś stanowią wyłączną regulację prawną w danym zakresie. Podkreślenia zatem wymaga, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie jest prawnym instrumentem "równoległym" w stosunku do możliwości uzyskania interesujących stronę dokumentów w sytuacji, gdy dostęp do tych dokumentów regulują przepisy szczególne. Sąd w niniejszym składzie w całości podziela przytoczony przez organ pogląd, zgodnie z którym, na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. do udostępnienia wnioskodawcom, powołującym się na u.d.i.p., stanowiących akta sprawy sądowej - odpisów orzeczeń, czy kserokopii, stosuje się przepisy określające wysokość opłat związanych z udostępnieniem takich dokumentów (por. J. Drachal "Dostęp do informacji publicznej w praktyce wydziałów informacji sądowej sądów administracyjnych" wystąpienie na konferencji zorganizowanej przez PAN w Warszawie, w dniu 6 czerwca 2006 r.). W oparciu więc o cytowany wyżej przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. póz. 623). Ustawa ta bowiem w autonomiczny sposób reguluje kwestie odpłatności za udostępnienie dokumentu (stanowiącego również informację publiczną) znajdującego się w aktach sprawy cywilnej. Wskazany akt prawny jest lex specialis względem u.d.i.p. Zgodnie natomiast z art. 78 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych, opłatę od wniosku za wydanie kopii dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, pobiera się w kwocie 1 złotego za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu. Skarżący w rozpatrywanej sprawie domagał się, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wydania odpisów dokumentów - uzasadnienia wyroku - z akt sprawy cywilnej toczącej się przed Sądem Okręgowym w K. pod sygnaturą [...]. W takiej sytuacji uznać należy, że udostępnienie tego rodzaju dokumentów następuje zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, z jednoczesnym jednak zastosowaniem przepisów określających sposób uiszczenia stawki opłaty kancelaryjnej za stronę dokumentu wydanego z akt postępowania cywilnego. Skoro zatem, w realiach ocenianej sprawy organ poinformował wnioskodawcę o konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej związanej z udostępnieniem treści uzasadnienia sporządzonego we wskazanej sprawie, a nadto wyznaczył termin do uiszczenia poprawnie określonej należności i termin ten bezskutecznie upłynął, to nie można tym samym stawiać zarzutu, iż organ pozostawał w bezczynności w realizacji żądania skarżącego. Zapatrywania tego nie może zmienić okoliczność modyfikacji formy w jakiej skarżący domagał się udostępnienia spornych dokumentów (przesłanie ich elektronicznie). Podkreślić bowiem należy, że wymieniona ustawa o kosztach w sprawach cywilnych, regulująca w art. 78 zasady i wysokość opłat kancelaryjnych uiszczanych w cywilnym postępowaniu sądowym za wydanie dokumentu, określa tę opłatę za wydanie "kopii dokumentu". Nie ogranicza ona przy tym dopuszczalności pobierania wskazanej opłaty wyłącznie do dokumentu udostępnianego stronie w formie papierowej i brak jest podstaw do takiej, zawężającej interpretacji cytowanego przepisu. W ocenie sądu, sam rodzaj nośnika informacji, nie decyduje o konieczności pobrania wskazanej opłaty lub o możliwości odstąpienia od jej naliczenia. Inna ocena tej kwestii doprowadzić mogłaby do obejścia prawa w zakresie powinności uiszczania opłat sądowych należnych w danych postępowaniach z mocy przepisów szczególnych. Wobec powyższego, skarga jako bezzasadna została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.